Nieuws

Europees coronafonds stuwt markt eurobonds

Het NextGenerationEU-fonds, beter bekend als het coronaherstelfonds, kan een gamechanger worden voor de Europese kapitaalmarkt. Als er een eurobond over de dam is, volgen er meer.

De discussie over de uitgifte van eurobonds heeft jarenlang niets opgeleverd. Te groot was de weerstand tegen gemeenschappelijke EU-schulden, vooral in noordelijke lidstaten zoals Nederland, Duitsland, Denemarken en Zweden.

Maar corona heeft voor een keerpunt gezorgd. Met het besluit een Europees herstelfonds op te richten, zou 2020 wel eens de geschiedenis in kunnen gaan als het begin van een nieuwe lente voor de Europese kapitaalmarkt, schrijft BNY Mellon. Het kan bovendien een boost betekenen voor de euro als wereldwijde reservevaluta.

Ruim 800 miljard

BNY Mellon noemt het coronaherstelfonds van 806,9 miljard euro "een gedurfd financieringsplan” met goede kans van slagen, hoewel er wel een paar beren op de weg zijn.

Het grootste gevaar voor het fonds is mismanagement: geld dat weggelekt naar verkeerde projecten of - nog erger - terechtkomt in corrupte zakken. Om dat te voorkomen, heeft de EU volgens BNY Mellon-auteur Jeremy Grant alles uit de kast getrokken om het geld zo veilig en efficiënt mogelijk te verdelen.

Jacht op corruptie 

Een groep EU-ambtenaren hebben zich negen maanden opgesloten in een kantoor in Luxemburg om alles tot in de puntjes voor te bereiden. Daaronder zitten veel experts uit de financiële wereld, waaronder de Nederlander Gert-Jan Koopman.

Verder is er met EPPO een nieuwe corruptiewaakhond opgericht, die onder leiding staat van Laura Codruta Kövesi, die in Roemenië als openbaar aanklager menig corrupte politici, ambtenaren en zakenmensen achter tralies heeft gebracht.

NextGenerationEU

Het is niet de eerste keer dat de EU geld leent op de kapitaalmarkt, maar dat waren altijd relatief kleine bedragen die in het niet vallen bij het "NextGenerationEU"-fonds (NGEU), zoals het coronafonds officieel heet.

Grote overheidsleningen waren in Europa voorbehouden aan individuele lidstaten. "Dit is voor het eerst dat de EU nationale investerings- en hervormingsprogramma's van gemeenschappelijk belang gaat financieren met de uitgifte van communautaire schuldbewijzen”, zegt Alessandra Perrazzelli van de Italiaanse centrale bank.

Deel subsidies, deel leningen 

Over de omvang van het coronafonds was vorig jaar veel onenigheid en ook over de vraag of het subsidies zouden worden of leningen. Vooral de zogenoemde vrekkige vier, waartoe Nederland behoort, stonden erop dat het niet alleen maar giften zouden zijn. Er moesten bovendien hervormingen tegenover staan.

Uiteindelijk werd gekozen voor een middenweg. Het fonds zou een omvang krijgen van 750 miljard euro (inmiddels 806,9 miljard) dat netjes is opgedeeld in 338 miljard aan subsidies en 385,8 miljard aan kredieten. De overige 83,1 miljard is bestemd voor andere EU-programma’s.

Duitse staatsleningen

Dat het niet om peanuts gaat, blijkt uit het feit dat de 806,9 miljard ongeveer gelijk is aan het bedrag dat Duitsland – het grootste EU-land – heeft geleend in de vijf jaar voor corona.

De Oostenrijkse EU-commissaris Johannes Hahn noemde het NGEU daarom onlangs niet voor niets “een game changer" voor de Europese kapitaalmarkt. “Dit is duidelijk een nieuw hoofdstuk in de wereld van staatsfinanciering”, zegt ook David Marsh, chairman of OMFIF.

De Europese markt voor staatsleningen kan misschien nog niet vergeleken worden met de Amerikaanse treasury-markt, maar het coronafonds is wel een stap in de juiste richting, als het tenminste een succes wordt. Want alleen dan kunnen er in de toekomst veel meer EU-leningen worden uitgegeven.

Op de vingers kijken

Of het een succes wordt, hangt van veel factoren af. Een ding is zeker, de hele wereld zal over de schouders van het coronafonds meekijken. Brussel ondersteunt dit overigens ook met de belofte dat er elke zes maanden een uitgebreid overzicht zal worden gepubliceerd over de verschillende projecten en obligatie-emissies.

Ben Pott, hoofd Europese markten bij BNY Mellon, denkt dat vooral de “vrekkige vier” zullen willen voorkomen dat het NGEU een opstapje wordt voor het vergemeenschappelijken van Europese schulden. Maar ook in Duitsland - waar in september verkiezingen zijn - zal het coronafonds nauwgezet gevolgd worden. Pott: “De grote vraag bij deze landen is of met het coronafonds de geest niet uit de fles is.”

Grootontvangers

Verreweg het grootste risico voor het coronafonds is corruptie en het verspillen van geld. Dat zal volgens Grant zo blijven tot de laatste geleende cent is terugbetaald in 2058. De controle op corruptie zal ook zeker niet eenvoudig worden. De Europese Unie bestaat nou eenmaal uit 27 lidstaten die lang niet allemaal een even goede reputatie hebben als het aankomt op fraudebestrijding.

De top-5 van ontvangende landen bestaat uit Spanje (21% van het NGEU-geld), Italië (20%), Frankrijk (12%), Duitsland (8%) en Polen (7%). Daarachter komen Griekenland (5%), Portugal (4%) en Roemenië (4%). Nederland ontvangt net als bijvoorbeeld België 2%.

Volgens Anna Rosenberg van het politiek consultancybureau Signum Global kan bij de controle helpen dat veel investeringen een groen karakter moeten hebben. Rosenberg: “De green deal is ongetwijfeld een van de belangrijkste instrumenten waarmee de EU de coronasteun kan verbinden aan bepaalde voorwaarden.”

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Online magazine duurzaam beleggen