ETF van Goldman Straks

Er is veel zorg over het mogelijke gevaar van ETF's voor het financiële systeem. Onlangs had ik een discussie met Alexander Sassen van Elsloo en Martijn Rozemuller over onder andere het kuddegedrag dat met indexbeleggen gepaard gaat.

Daarbij ging het met name over het feit dat indexbeleggers niet kunnen reageren op ongunstige ontwikkelingen bij individuele bedrijven, waardoor zij in voorkomende gevallen de hele index (ver)kopen.

Met alle gevolgen van dien voor de prijsvorming van andere aandelen uit de index. Ik zette uiteen dat naar mijn idee de gevolgen meevallen. Zolang markten maar goed werken, zullen er tijdig corrigerende effecten optreden.

Niet zorgeloos

Mijn optimisme over de vermeende negatieve invloed van ETF's op het financiële systeem wil natuurlijk niet zeggen dat ik zorgeloos en kritiekloos de ontwikkelingen betreffende indexfondsen gadesla.

Al eerder uitte ik mijn twijfels over de vele smart bèta fondsen die het licht zien. Deze fondsen proberen de standaard benchmarks te verslaan, maar vaak genoeg zullen de hogere kosten de ware reden zijn tot uitgifte van dergelijke ETF's.

Maar goed, elke belegger kan voor zichzelf beslissen of deze strategie interessant genoeg is om aan deel te nemen. Onlangs kwam Goldman Sachs met een ETF-strategie waar ik ook mijn wenkbrauwen bij frons. De GS Hedge Industry VIP ETF is de nieuwe loot aan de stam van het groeiend aantal passieve fondsen dat de Amerikaanse bank en vermogensbeheerder uitbrengt.

Posities opvragen

Het fonds volgt een index waarin de 50 meest populaire aandelen van bedrijven van de Amerikaanse hedgefondsen zijn opgenomen. Hoe komt Goldman Sachs aan de namen van deze bedrijven? Dat is heel eenvoudig. Hedgefondsen zijn verplicht elk kwartaal de longposities op te geven aan de Amerikaanse toezichthouder (SEC).

De toezichthouder publiceert deze lijst, de F13-filings. Iedereen kan dus de meest populaire aandelen in portefeuille van de hedgefondsen achterhalen. Het is zelfs mogelijk per hedgefonds afzonderlijk de ingenomen posities op te vragen. Dat is ook wat GS doet bij het samenstellen van de index.

De uitgebreide openbare gegevens stelt de Amerikaanse bank in staat bepaalde criteria voor de selectie van de aandelen te gebruiken, bijvoorbeeld dat posities van hedgefondsen met minder dan tien of meer dan 200 aandelen, en kleine hedgefondsen, niet worden meegenomen.

Succesvolle strategie

De strategie om een dergelijke samengestelde index te volgen, is mogelijk lucratief, maar zal zeker bij door hedgefondsen met plezier worden ontvangen. Stelt u zich eens voor. Op basis van welke hedgefonds strategie dan ook, komt een aantal aandelen naar voren om in te beleggen.

Of dat een succesvolle selectie is moet natuurlijk worden afgewacht. Maar nu komt er de grote vermogensbeheerder Goldman Sachs, die een flinke impuls aan de ingenomen posities geeft door deze in de passieve index, en vervolgens in de ETF, op te nemen. Succes verzekerd in de wetenschap: eerst het hedgefonds, daarna Goldman Sachs.

U vraagt zich af of een dergelijke strategie succesvol kan zijn. Ten eerste zijn de hedgefondsen alleen verplicht hun longposities aan de SEC te melden. Shortposities worden niet in de filings opgenomen. Dat geeft in ieder geval deels een vertekend beeld. Een longpositie kan onderdeel zijn van een long-short-strategie, waarbij de long niet noodzakelijkerwijs een visie op een absoluut positief rendement duidt, maar op een relatief rendement ten opzichte van de short.

Rendement al behaald

Een tweede probleem met de Goldman Sachs-strategie kan ontstaan door het vertragende effect tussen het moment van de opname in de hedgeportefeuilles en die van opname in de index. De 13F-filings melding vindt elk kwartaal plaats en moet uiterlijk 45 dagen na afloop van het kwartaal zijn ingediend.

Dat betekent dat de posities maximaal viereneenhalve maand voordat er sprake is van opname in de GS index, de aandelen door de hedgefondsen zijn aangekocht. Het risico is groot dat (een deel van) het beoogde rendement op het aandeel al behaald is. De vraag of per saldo deze hedge volgende-strategie succesvol is, is lastig te beantwoorden.

De ETF is slechts enkele weken geleden geïntroduceerd en de index zelf is pas een paar maanden oud. Een indicatie geeft de Whale Index, waarin de 100 belangrijkste hedgeposities zijn opgenomen. Deze index is samengesteld door Whalewisdom en de samensteller claimt vanaf 2006 een rendement te hebben behaald van 230%, waar de S&P500 is blijven steken op 110%.

Sneller doel bereikt

Dat is een outperformance van flinke proporties. Ondanks de genoemde nadelen zou een flinke outperformance met de hedgeindex van Goldman Sachs derhalve mogelijk zijn. Dat zou veel beleggers naar deze ETF kunnen trekken. Tot nog meer plezier van de hedgefondsen natuurlijk.

Als het succes van de ETF zo groot wordt, zal steeds sneller de rendementsdoelstelling van de individuele aandelen worden bereikt en deze weer door de hedgefondsen worden verkocht. Maximaal viereneenhalve maand later volgt dan pas een verkoop uit de index.

Het effect kan nog sterker worden als hedgefondsen hier op in gaan spelen, door niet alleen de eerder ingenomen posities in aandelen te verkopen, maar deze ook te shorten. Uiteraard in de wetenschap dat de ETF van Goldman Sachs de aandelen uit de ETF zal moeten verkopen omdat ze niet meer in de SEC-filings zijn opgenomen.

Vertraging is funest

Mijn verwachting is dat deze ETF fantastisch nieuws is voor de (Amerikaanse) hedgefondsen. De ETF van Goldman Sachs zou op korte termijn zeker succesvol kunnen zijn met betrekking tot zowel het te behalen rendement als de omvang van de ETF.

Op langere termijn zal het marktmechanisme er voorzorgen dat de ETF-beleggers met lege handen komen te staan. Door het zichzelf versterkende en versnellende effect van de index aankopen, zal de termijn van viereneenhalve maand vertraging uiteindelijk funest blijken te zijn, met een chronisch slechte ETF performance als gevolg.