Grafiek van Daalder: Lonen VS en Europa bewegen verschillend

Vandaag een grafiek - of eigenlijk twee - die toont dat de arbeidsmarkt in de VS en Europa heel anders in elkaar zitten en dat dit ook belangrijke gevolgen kan hebben voor het verdere verloop van de inflatie.

De grafieken geven de ontwikkeling van de lonen (rode lijn), de inflatie (gele lijn) en de reële lonen (groene vlak) voor de VS (link) en Europa (rechts) weer. Voor de VS kijk ik hierbij naar de kwartaaldata van de Atlanta wage tracker, voor Europa naar de Eurostat Labor Cost Wages & Salaries index.

Snelle Amerikaanse reactie

Het verschil tussen beide landen is, denk ik, vrij gemakkelijk te zien. Toen in de VS de inflatie begon op te lopen, zag je al vrij snel een reactie aan het loonfront. Van langlopende vaste loonafspraken die we in Europa kennen, is in de VS geen sprake, terwijl het ook nog eens zo was dat veel Amerikanen tijdens de corona-lockdowns werden ontslagen, en dus veel minder binding hebben met een vaste werkgever.

Toen de Amerikaanse economie weer openging moesten werkgevers alles uit de kast trekken om personeel te vinden, en dat leidde tot loonstijgingen. De inflatie liep weliswaar fors op (een piek van rond de 9% op kwartaalbasis), maar doordat lonen al vrij direct reageerden, viel het verlies aan reëel loon (groen) relatief mee.

Europese weg 

In Europa volgde men een heel ander pad. Hier compenseerde men het bedrijfsleven om werknemers in dienst te houden. Geen sterke stijging van de werkloosheid en juist wel een binding met het personeel waren hiervan het gevolg. Daarnaast kent Europa langlopende cao’s, dus was er in de eerste instantie ook weinig reactie aan het loonfront.

Toen de inflatie als gevolg van de sterke stijging van de energieprijzen snel opliep (een piek van rond de 10% op kwartaalbasis), zag je dat dit tot een sterke uitholling van het reële loon leidde. Lonen begonnen in 2023 pas echt op te lopen, waarbij de relatieve krappe arbeidsmarkt uiteraard een handje hielp.

Uitholling Europese koopkracht

Doordat de Amerikaanse arbeidsmarkt meer flexibel is, zie je dat het verlies in koopkracht daar kleiner is geweest. In Europa was het verlies van koopkracht veel groter, waarmee het risico bestaat dat we nu pas in de correctiefase zijn beland: werknemers eisen compensatie voor de dreun die in 2022 aan de koopkracht is toegediend. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Nederlandse cao’s, die dit jaar boven de 7% uitkwamen.

Bedrijven zullen waarschijnlijk geneigd zijn om een deel van die loonkosten vervolgens weer door te berekenen aan hun klanten, waarmee we te maken krijgen van een tweede ronde-effect van inflatie.