Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik relativeren, tegenwicht bieden en zo mogelijk de andere kant van de medaille laten zien."

Nieuws

DNB speelt mooi weer met regels

De zeven kernpunten van DNB voor 2017. Opvallend is dat twee kernpunten risico's zijn die door de toezichthouder zijn veroorzaakt.

In een brochure van 48 pagina's geeft DNB een nadere uiteenzetting over de toezichtsprioriteiten in 2017. Zoals IEXProfs vorige week al opsomde, heeft DNB een zevental speerpunten aangegeven waar de toezichthouder volgend jaar extra op gaat letten.

Lees ook: Hier let DNB op in 2017

Opvallend is dat twee van deze zeven kernpunten risico's zijn die door de toezichthouder zelf zijn veroorzaakt. Het belangrijkste, in ieder geval als eerste genoemde risico voor de financiële sector is de lage rente.

De lage rente brengt de sector op onbekend terrein, zo geeft de toezichthouder aan. Tja, dat is dan toch echt het gevolg van het beleid van diezelfde toezichthouder op Europees niveau: de ECB.

Beleid met risico's

De lage rente heeft negatieve gevolgen voor zowel verzekeraars als pensioenfondsen. Nog duidelijker stelt DNB dat de lage rente (deels) ongewisse gevolgen heeft voor de bedrijfsmodellen en risicoprofielen van de gehele financiële sector.

Je moet wel heel goede argumenten hebben een beleid te voeren dat zoveel risico's met zich meebrengt. DNB heeft veel kritiek op overheden die met te hoge schulden de economie en de financiële stabiliteit in gevaar brengen.

Diezelfde overheden zullen ook wel hun goede argumenten hebben dergelijk (ongezond) financieel beleid te voeren. Desalniettemin waarschuwen de toezichthouders, terecht, voor de negatieve gevolgen daarvan.

Geen democratisch mandaat

De overheden kunnen zich er tenminste nog op beroepen dat ze een democratisch mandaat hebben. Dat geldt niet voor de toezichthouders, die hun beleid in volstrekte onafhankelijkheid van alles en iedereen kunnen voeren.

Het leidt tot een beleid waarvan DNB zegt dat het grote risico's voor de hele financiële sector met zich meebrengt. Niet minder dan een bizarre situatie. Wie fluit de centrale banken met hun riskante beleid terug?

Een tweede risico-element dat DNB voor 2017 ziet en waaraan het zelf (mede) debet is, is de complexiteit van de wet- en regelgeving. De oude regelgeving liep achter bij de ontwikkelingen in de financiële sector, zo stelt de Bank.

Prachtige schuilplaatsen

De interactie tussen nieuwe regels kan onbedoelde effecten hebben en nieuw risicovol gedrag uitlokken. Ook kan de onzekerheid bij bedrijven in de financiële sector worden vergroot. Het is maar een beperkte opsomming van de negatieve gevolgen van het complexe stelsel aan regels.

DNB vergeet daarbij nog een belangrijk negatief effect te melden. De veelheid aan regels maakt het zeer moeilijk voor nieuwe partijen tot de markt toe te treden. Dat is (indirect) een hoge maatschappelijke kostenpost.

Daarnaast neemt de grote hoeveelheid regelgeving de verantwoordelijkheid weg die bestuurders, met nog altijd hoge salarissen, zelf zouden moeten dragen. Door een enorme papierwinkel aan in te vullen formulieren alvorens (nieuwe) activiteiten kunnen worden gestart, of waarmee bestaande activiteiten verantwoord moeten worden, creëren de toezichthouders prachtige schuilplaatsen om werkelijke verantwoordelijkheid te ontlopen.

Verantwoordelijken betaald?

Moet het toezicht niet terug naar het geven van prikkels om werkelijke verantwoordelijkheid te dragen? Hoge salarissen zijn prima, maar als er iets fout gaat dan moet daarvoor door diezelfde verantwoordelijken betaald worden.

Dat is een veel betere garantie voor een goed functionerende financiële sector dan regelgeving die echte verantwoordelijkheid wegdrukt. Het toezicht is zo complex en veelomvattend geworden dat de financiële rekening uit de hand loopt.

Buiten de negatieve effecten van de regels zelf, zijn de kosten 300 miljoen euro voor DNB en nog eens 84 miljoen euro voor de AFM. De overheid heeft dan ook de opdracht gegeven de komende vier jaar 7% op de kosten te besparen.

Letten op klimaatrisico's

Besparing op arbeidsvoorwaarden en een betere samenwerking tussen beide toezichthouders moeten de bezuinigingen vorm geven. Bezuinigingen op de bestuurders die meer dan de Balkenendenorm (180.000 euro) verdienen, zit er echter niet in.

DNB en AFM hebben aangegeven dat er geen goede mensen te vinden zijn als er niet (veel) meer dan die norm wordt betaald, vanwege het specialistische werk. Ja, de toezichthouders zijn goed geïntegreerd in de financiële sector...

Maar goed, als een beperking van het salaris niet mogelijk is, heb ik nog wel een andere suggestie tot bezuiniging. DNB is kennelijk bang dat er te weinig risico's overblijven om zich druk over te maken en geeft voor 2017 aan extra te letten op de klimaatrisico's.

Kunnen dat prima zelf

Schadeverzekeraars bijvoorbeeld kunnen hier last van krijgen. Daarnaast kan het klimaatbeleid leiden tot een afwaardering op de financiële markten en zo de kapitaalpositie van financiële instellingen beïnvloeden.

DNB is van plan heel veel op dit gebied te onderzoeken, waaronder stresstests om zo de klimaatrisico's in kaart te brengen. Klimaatverandering zal ongetwijfeld effect hebben op met name schadeverzekeraars, net zoals de oplopende levensverwachting dat heeft voor levensverzekeraars en pensioenfondsen.

Het lijkt mij dat de betreffende bedrijven prima in staat zijn zelf de gevolgen daarvan in kaart te brengen. Bovendien, waarom moet bijvoorbeeld een vermogensbeheerder meebetalen aan onderzoek naar de gevolgen van klimaatveranderingen door de toezichthouder, terwijl hij daar zelf in zijn bedrijfsactiviteiten niets mee te maken heeft.

Risico voor klimaat

Regelgeving is goed en waar geen of slechte regels tot majeure financiële ongelukken kunnen leiden, moeten deze worden vervangen. Maar ik heb sterk de indruk dat het toezicht doorschiet en verstikkend dreigt te worden.

Het lijkt er op dat het toezicht een verstikkend risico voor het klimaat in de financiële sector aan het worden is.


Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Lees meer

IEXFonds 40