Nieuws

Verwacht vooral geen wonderen van futuristische themafondsen

Themafondsen spelen in op de fantasie van beleggers. Helaas blijven de gedroomde rendementen in de meeste gevallen uit, ook al is er met de achterliggende visie weinig mis.

Bedrijven die het goed doen op de beurs worden vaak geleid, of zijn opgezet, door verhalenvertellers. Mensen als Steve Jobs, Elon Musk en Jeff Bezos hebben hun succes deels te danken aan hun meeslepende visie en boodschap.

Hetzelfde geldt vaak voor themafondsen: beleggingsfondsen of ETF’s die inspelen op trends en ideeën over de toekomst. De ene belegger verwacht dat de wereld dan wordt gerund door robots en koopt daarom een robotica-ETF, de ander ziet kansen in vergrijzing, kunstmatige intelligentie, groene energie, cannabis, digitale munten of virtual reality.

Voor al die toekomstvisies valt bijna altijd wel iets te zeggen. Maar is het daarmee ook slim om in zulke themafondsen te investeren? De beleggersblog Occam Investing denkt van niet en baseert zich daarbij onder meer op data van fondsenspecialist Morningstar.

Drie voorwaarden

De belegger achter de blog argumenteert dat voor een succesvol themafonds drie factoren moeten kloppen:

  1. Het thema moet zich ontwikkelen zoals gedacht.
  2. De uitgekozen bedrijven moeten het meest profiteren van de trend.
  3. De toekomstverwachtingen mogen niet al in de koersen zijn verwerkt.

Alles volgens plan

De eerste voorwaarde is gelijk een hele lastige. Occam Investing geeft het voorbeeld van de internethype eind vorige eeuw. Achteraf is duidelijk dat beleggers die daar toen vol in meegingen, volkomen gelijk hadden. Toch hebben velen enorme verliezen geleden omdat hun timing verkeerd was.

Na de koersval in 2000 en 2001 duurde het jaren voordat bedrijven als Amazon hun niveau van voor de internetbubbel overtroffen. Voor iemand met een beleggingshorizon van meer dan vijftien jaar is dat okay, maar voor de meeste beleggers is dat te lang.

Na een hype volgt meestal een heftige koersval

Volgens Occam dreigt nu hetzelfde te gebeuren met de energietransitie. Dat fossiele brandstoffen worden vervangen door groene alternatieven is geen nieuws. Maar wanneer de laatste kolencentrale van het net gaat, of de laatste benzineauto van de band rolt, is moeilijker in te schatten.

Juiste bedrijven

Laten we even uitgaan van een jonge belegger die pas over een jaar of 20 zijn aandelen te gelden wil maken. Appeltje, eitje dat tegen die tijd kunstmatige intelligentie meer is dan alleen een toekomstvisie. Het is onderdeel geworden van ons dagelijks leven. Hetzelfde geldt voor robots op de werkvloer of stroom die voor 100% groen is.

Wat blijft, is het probleem dat onbekend is welke bedrijven die nu al bestaan over 20 jaar tot de marktleiders behoren en uit welke landen ze komen. Er mag worden verondersteld dat in een thema-ETF altijd wel een paar winnaars zitten. Toch blijft het een gok.

Occam Investing geeft het voorbeeld van de Shares Robotics and Artificial Intelligence ETF (IRBO) en de Global X’s Robotics & Artificial Intelligence ETF (ROBO). Allebei mikken ze op hetzelfde thema, maar een nadere analyse leert dat de aandelen waarin ze beleggen sterk verschillen.

Hetzelfde geldt voor de stijl van beleggen. IRBO zit in veel aandelen uit de hele wereld, waardoor geen enkel aandeel een groot belang heeft in de portefeuille. ROBO kiest daarentegen voor een geconcentreerde portefeuille, waardoor de top-10 holdings samen goed zijn voor meer dan 64% van het totaal. Het is lastig te zeggen welke van de twee strategieën de juiste is.

Niet te laat

Ten slotte is er nog de derde horde die genomen moet worden. Een belegger kan een lange tijdshorizon hebben en een gelukkig handje bij de keuze van een ETF, maar zelfs dan kan het nog misgaan als hij op het verkeerde moment instapt. Die kans is best groot. Er zijn immers meer beleggers met dezelfde toekomstvisie, waardoor verwachtingen al ver voor ze realiteit worden in de koersen zijn verwerkt.

Morningstar zegt hier het volgende over:

“It is difficult to forecast the impact of a trend on businesses more accurately than the market. Doing so requires more than just an understanding of the macro story, but also understanding what the market is currently pricing in and how the competitive landscape might evolve. That’s a tall order.”

Trackrecord

Een blik in het verleden kan ook geen kwaad. Uit cijfers van het Swiss Finance Institute blijkt dat themafondsen het in de eerste vijf jaar van hun bestaan slechter doen dan breed samengestelde indexfondsen.

Daar staat tegenover dat het afgelopen jaar wel extreem succesvol was voor themafondsen. Maar volgens Occam valt dat grotendeels toe te schrijven aan het rare coronajaar. Uit cijfers van Morningstar blijkt dat hoe langer de periode, hoe vaker themafondsen underperformen.

Het loopt meestal slecht af met themafondsen

Hoge kosten

Een reden voor de underperformance van themafondsen is volgens Morningstar de hoge kosten. Dat geldt zowel voor thema-ETF’s als actief beheerde themafondsen.

Uit cijfers van Morningstar blijkt dat een passief thematische ETF gemiddeld 0,6% vraagt als vergoeding voor het beheer. Een actief themafonds zit net onder de 1% en een globale index-tracker vraagt slechts 0,2%.

Op de lange termijn tikt dat aan. Een fee van 1% levert bijvoorbeeld over een periode van 20 jaar gecumuleerde kosten op van 22% van de portefeuille. Bij een fee van 0,2% is dat slechts 4%.

ETF-producenten zijn geen trendsetters

De Zwitsers hebben ook gekeken naar het moment waarop themafondsen op de markt worden gebracht. Wat blijkt, is dat dit vaak laat is, als de koersen al flink zijn opgelopen, wat het risico op correcties groter maakt.

Uit de data van Morningstar blijkt verder dat themafondsen volatieler zijn doordat ze meer in smallcaps zitten met weinig liquiditeit. Ook dat verhoogt het risico. Tenslotte zijn veel beleggers gevoelig voor performance chasing: ze kopen een ETF niet voor tien of 20 jaar, maar voor een paar maanden, dagen of zelfs uren.

Dat proberen te timen van de markt is typisch voor beleggers die actief zijn op platformen als Robinhood. Maar een garantie voor succes is het allerminst, blijkt uit gegevens van Morningstar.

Conclusie

Het mag duidelijk zijn, de belegger achter de blog Occam Investing is geen groot fan van themafondsen. Deze fondsen worden volgens hem vaak op de markt gezet om gebruik te maken van de goklust van particuliere beleggers. 

Toch kan hij wel begrijpen waarom de themafondsen populair zijn. Beleggers willen nou eenmaal uiting geven aan hun geloof in een bepaald toekomstperspectief. Hetzelfde geldt voor hun keuze van individuele aandelen.

Themafondsen zijn hotter dan hot

De Occam-blogger geeft toe dat hij er zelf ook niet ongevoelig voor is en niet alleen maar in brede indexproducten belegt. Hij heeft wel een vuistregel en dat is dat zijn speculatieve gokjes nooit meer dan 10% van de portefeuille mogen uitmaken.

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Online magazine ETF's