Instapmoment obligatiemarkt nadert

Het is bijzonder interessant wat er tegenwoordig allemaal in de obligatiemarkt gebeurt. We kijken aan tegen een structurele verandering die maar eens in de 20 of 30 jaar plaatsvindt. Dit na een langdurige trend van dalende rentes die iedereen in slaap heeft gesust. Daarbij geldt wederom: elke grote trendverandering blijkt veel agressiever te zijn dan van tevoren gedacht.

Door de hoge rentestanden worden obligaties weer interessant voor een belangrijk deel van de portefeuille. De Amerikaanse tienjaars doet nu bijna 5%, de Britse tienjaars 4,5%, en de Nederlandse staat inmiddels boven de 3%. In VS kijken we tegen 5% aan voor de meeste looptijden. Beleggers in bedrijfsobligaties ontvangen daar bovenop nog eens een risicopremie.

De gestegen rentes zijn de uitkomst van een radicale verandering in de obligatiemarkt. Aan iets dat eerst niets opleverde, valt nu behoorlijk te verdienen. Betekent dit dat het nu een prima moment is om in te stappen? Het antwoord volgt later. Eerst moet toch even kort worden stilgestaan bij de redenen die voor de obligatie-ommekeer hebben gezorgd.

"De gestegen rentes zijn de uitkomst van een radicale verandering in de obligatiemarkt"

Ongekende fiscale stimuli

Duidelijk is dat economiën sinds het einde van de coronapandemie veel beter en veel langer goed hebben gepresteerde dan verwacht. Dat geldt vooral voor de Amerikaanse economie. Daarbij zijn de winstcijfers van bedrijven ook bijzonder sterk gebleven. Inmiddels vlakken de winststijgingen wat af, maar de niveaus zijn nog altijd heel hoog.

De belangrijkste reden voor de goede economische gang van zaken zijn de fiscale stimuli die wereldwijd zijn uitgestrooid. Er is ongelofelijk veel financiële steun geweest om ons door de coronacrisis te loodsen. Ook daarna zijn overheden doorgegaan met het indrukken van het fiscale gaspedaal. Denk bijvoorbeeld aan de steunpaketten om de energietransitie te versnellen. Het is een grote opeenstapeling van fiscale ondersteuning.

Deze economische meewind heeft de tegenwind van alle monetaire verkrappingen weten te pareren. Het heeft er ook aan bijgedragen dat de inflatie hardnekkig hoog is gebleven, waardoor centrale banken de rente zijn blijven verhogen.

Terug van weggeweest: term premium

Sinds deze zomer zijn velen verrast door de stijging van de lange rentes. Dat zit hem deels in de gestegen term premium, de premie die beleggers eisen voor het wegzetten van geld voor een lange periode. Lange tijd was die heel laag geweest, soms zelfs negatief, maar inmiddels willen beleggers weer een behoorlijke vergoeding. Dat is niet meer dan normaal. Beleggers willen gecompenseerd worden voor onzekerheid.

"Beleggers willen gecompenseerd worden voor onzekerheid"

De tienjaarsrente is in principe het gewogen gemiddelde van wat beleggers verwachten dat de eenjaars de komende tien jaar zal doen plus de term premium. Hoe langer de looptijd, hoe groter de onzekerheid. Daarom horen rentes op te lopen naarmate de looptijd langer is. De gestegen term premium weerspiegelt de huidige onzekerheid in de markt. Beleggers maken zich weer zorgen over de houdbaarheid van de overheidsschulden.

Verandering vraag en aanbod

Wat de rentes ook naar boven drijft, is de verandering in de vraag en aanboddynamiek. Centrale banken zijn gestopt met QE, waardoor een grote koper in de obligatiemarkt is verdwenen. Dat buitenlandse beleggers minder interesse hebben voor Amerikaanse obligaties helpt de Amerikaanse rente verder omhoog. Daarbij geven overheden meer obligaties uit, wat leidt tot een verdere verstoring van de vraag en aanboddynamiek en een hogere term premium. Al deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat de rente vanaf de zomer in een rechte lijn is doorgestegen.

Het klopt dat de inflatiecijfers inmiddels wat dalen, wat de druk op de rente verlicht, maar die ontwikkeling wordt deels teniet gedaan door sterker dan verwachte economische groei. Veel economen hadden verwacht dat economieën in de tweede helft van dit jaar in een recessie zouden komen, of aanzienlijk zouden verzwakken, maar dat is niet gebeurd. Vooral de Amerikaanse economie doet het nog altijd goed.

Dat kan over de Europese economie minder worden gezegd. Desondanks bleven ook de Europese lange rentes oplopen. Reden daarvan is dat het momentum in de obligatiemarkt wereldwijd met elkaar is verbonden. Obligatiemakten zijn communicerende vaten. Wel zijn inmiddels de Europese landenspreads gestegen. Een Italiaanse tienjaars geeft inmiddels bijna 2% meer rente dan een vergelijkbare Duiste staatsobligatie. Dat is een vertaalslag van economische vertraging en toenemende zorgen over oplopende overheidsschulden.

Nog even geduld aub

Moeten beleggers nu vol in obligaties stappen? Dat moment komt er zeker aan, maar het is verstandig om nog even voorzichtig te zijn. Het marktmomentum is zo sterk dat rentes nog altijd in een stijgende trend verkeren, waardoor beleggers nog steeds te maken houden hebben met negatieve koerseffecten. Daarom lijkt het nu nog te vroeg om portefeuilles vol te laden met schuldpapier.

"Het is verstandig om nog even voorzichtig te zijn" 

Maar elke dag dat we dichter komen bij het moment dat centrale banken niet meer verhogen en de economie verder afkoelt, maakt de obligatiemarkt aantrekkelijker. Mochten rentes weer dalen, dan kunnen obligatiebeleggers rendementen tegemoet zien, die andere beleggingscategorieën moeilijk kunnen evenaren.

Omdat de recerssievrees niet is geweken, prefereren wij staatsobligaties boven bedrijfsobligaties.

De informatie in zijn columns zijn niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.