Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Theoretische onzin van de Fed

Fed-bestuurder Lael Brainard pleit voor een meer flexibele inflatiedoelstelling. Maar dat heeft grote consequenties voor het rentebeleid, aldus Edin Mujagic. En het is ook nog eens een heel slecht plan.

Onlangs gaf een bestuurslid van de ECB een niet zo subtiele hint dat de bank in de toekomst ook wel eens aandelen kan gaan opkopen. Dat zou een van de manieren zijn om het al zeer ruime beleid nog ruimer te maken.

Hoe kunnen we het monetaire beleid zeer lang behoorlijk ruim houden, zo niet ruimer maken? Dat is steeds te horen vanuit de hoofdkantoren van de belangrijke centrale banken.

In dat licht moeten de monetaire strategieën van de Fed en de ECB gezien worden. Neem de toespraak die Lael Brainard, bestuurslid van de Fed, eerder deze week hield.

Ruime termijn

De centrale bank zou volgens haar de strikte doelstelling van 2% inflatie per jaar moeten loslaten en in plaats daarvan moeten gaan voor een bredere, flexibele doelstelling.

Namelijk een inflatie op termijn (kan dus van alles zijn!) van gemiddeld genomen ongeveer 2%. Dit zou betekenen dat als de inflatie hier een tijdlang eronder staat, de Fed in theorie net zo lang geldontwaarding van +2% zou accepteren.

Stel dat de Fed besluit de strategie inderdaad zo aan te passen? Wat zou dat betekenen voor het rentebeleid?

Niet te stoppen

De inflatie in de VS ligt al een jaar of tien onder de 2%, ongeveer 1,4% per jaar. Als de Fed het Brainard-voorstel tot beleid zou maken, dan zou de bank tot en met eind van volgend decennium een inflatie van 2,5% of meer, voor lief kunnen nemen.

Dat zou inhouden dat de bank al die tijd de officiële rente niet hoeft te verhogen en zeer waarschijnlijk het beleid verder moet verruimen! Hoe?

Volgens Brainard moet de bank desnoods een limiet aangeven voor de langetermijnrentes die ze accepteert. En vervolgens ongelimiteerd staatsobligaties opkopen om de rentes onder het limiet te houden. Ofwel; de aanknop van de geldpers wordt niet alleen ingedrukt, maar gesloopt zodat de persen niet te stoppen zijn.

Meer regel dan uitzondering

Als Brainard met zulke ideeën een uitzondering zou zijn, dan is er weinig reden tot zorgen. Maar haar aanpak is meer regel geworden dan uitzondering.

Dus doen beleggers er goed aan dit soort toespraken scherp in de gaten te houden, ook al hebben die weinig invloed op de beurzen op dit moment. Juist daarom, want de invloed van zulke uitspraken op middellangetermijn kan groot zijn.

In theorie betekent het voorstel van Brainard ook dat als de inflatie een tijdlang te hoog zou zijn, de centrale bank dan enkele jaren zal streven naar een inflatie van, bijvoorbeeld, 1%.

Inflatie sturen

Ik heb er echter geen vertrouwen in dat de Fed zich dan aan zijn eigen regels zal houden. Het zou me niet verbazen als de bank zou wijzen naar de kerninflatie of een andere maatstaf die erop wijst dat de onderliggende geldontwaarding lager is dan wat de statistieken aangeven.

Streven naar, zeg, 1% inflatie, zou namelijk behoorlijke renteverhogingen vereisen, iets wat lijnrecht staat tegenover wat de bank lijkt te willen.

Maar er is nog iets anders waar ik aan moet denken als ik centrale bankiers zulke dingen hoor roepen. Dat is de overtuiging dat inflatie nauwkeurig te sturen is op korte termijn én dat de Fed dat kan doen.

Gewoon onzin

Het eerste is niet waar, en het tweede is dus gewoon totale onzin. Aankomend jaar wordt onder meer het evaluatiejaar op het gebied van centraal bankieren.

De laatste keer dat de ECB de strategie evalueerde, was in 2003. De bank besloot toen de definitie van prijsstabiliteit te veranderen van jaarlijkse inflatie onder 2% in jaarlijkse inflatie onder, maar dicht bij 2%.

Die drie extra woorden zorgden ervoor dat de ECB de rente kon kortwieken naar 0% en daarop te houden toen de inflatie zakte richting 0% en zelfs toen de inflatie daarna weer opveerde.

Veel gezonder

De geldontwaarding lag namelijk wel onder, maar niet in de buurt van 2%. Was de definitie in 2003 onveranderd gebleven, dan had de ECB de rente óf nooit naar 0% kunnen brengen óf die daar maar heel kort kunnen houden.

Dat was veel gezonder geweest voor de economie op middellange termijn. In het grotere beeld der (economische) dingen kan 2020 een zeer belangrijk jaar blijken.

Disclaimer/opzettelijke slip of the tongue: ben bezig met een boek over dat grotere beeld der economische dingen, dat volgend jaar gepubliceerd wordt.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alles over de rente