Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

De Fed capituleert, markt viert feest

De Fed geeft toe; geen renteverhoging gisteren. Aan het in december 2015 gestarte tijdperk van renteverhogingen is voortijdig een einde gekomen, aldus Edin Mujagic.

Game. Set. Match. De winnaar van de US Markets Open is...de markt. Die versloeg de Fed met drie aces in een lovegame. Als ik de financieel-economische ontwikkelingen in de Verenigde Staten in tennistermen zou moeten omschrijven, dan zou het verslag zo luiden.

De Fed verhoogde de rente in 2018 vier keer. Nadat de markt de eerste renteverhogingen gedoogde, werd de bank overmoedig. De Fed gaf aan het belangrijkste rentetarief in de wereld in 2019 nog eens drie keer op te krikken en daar ook in 2020 ermee door te gaan.

Dát vond de markt te ver gaan. Het gevolg: een forse daling van de aandelenkoersen. Door die daling wist de Fed niet hoe snel aan te kondigen dat de bank zijn monetaire koers wijzigt.

Volledige draai

Ging de discussie tot voorkort over de vraag of de bank de rente dit jaar drie of vier keer zou verhogen, de Fed maakte er in november en december snel een een-of-nul keer-discussie van.

Dalende aandelenkoersen dreig(d)en de economische groei te verstoren. Enerzijds via het negatieve effect op het vertrouwen en anderzijds via het gevaar voor financiële instabiliteit.

De draai van de Fed in de laatste twee maanden, nam veel maar niet alle onrust en onzekerheid op de markten weg. En dus maakte de bank de draai gisterenavond volledig af.

Niet muggenziften

De bottom line van de vergadering van deze week is dat de Fed is overgegaan van een modus die het beste te omschrijven was met "renteverhogingen tenzij" naar "renteverhogingen mits."

Waar de bank eerst overtuigd moest worden om te stoppen met rente te verhogen, moet het bestuur nu behoorlijk overtuigd zijn willen ze het belangrijkste rentetarief van het land - en de wereld - opkrikken.

Dit lijkt linguïstische muggenzifterij te zijn, maar het is in feite iets zeer groots en belangrijk. Het is alsof de bewijslast in ons rechtssysteem omgedraaid zou worden; dat u pas onschuldig bent als u aan de autoriteiten aantoont dat u niet schuldig bent!

Renteverlagingen ook mogelijk

Sterker nog: renteverlágingen in de VS dit jaar zijn niet uitgesloten. Voorzitter Jerome Powell gaf aan dat een “verandering van rente ook een verlaging kan inhouden” omdat het beleid van de bank niet op automatische piloot wordt gedaan, maar afhankelijk is van de economische ontwikkelingen.

Wanneer zou de Fed alsnog de vorig jaar uitgezette rentekoers voor 2019, namelijk verdere renteverhogingen, hervatten?

Nou, in ieder geval níet als de inflatie weer gaat klimmen. Powell zei namelijk dat een stijging van de inflatie “een groot deel van de noodzaak voor renteverhogingen” zou zijn, om toe te voegen dat “het niet het enige zou zijn, maar wel een groot deel.”

Balans niet afbouwen

Powell zegt dus feitelijk dat als de inflatie in de VS zou gaan oplopen, dat dan niet voldoende reden hoeft te zijn voor de Fed om de rente te verhogen. Als de economische vooruitzichten zouden verslechteren, dan zou de bank de rente minstens ongewijzigd houden.

En als de financial conditions verslechteren, als aandelenkoersen weer een vrije val maken en de rentes stijgen, dan is een renteverlaging zeker mogelijk.

In zo’n situatie zijn niet alleen renteverlagingen te verwachten, ook het tempo van de afbouw van de balans van de bank kan vertragen of zelfs gestopt worden. Dat is hoe ik Powells uitspraak dat “we alle instrumenten zullen gebruiken, inclusief het tempo van de normalisatie van de balans, mochten de omstandigheden erom vragen," zie. 

Gezond verstand

Er is ook een historisch feitje dat de kans op een hervatting van de cyclus van renteverhogingen zeer klein maakt. In het verleden hervatte de bank zo’n cyclus namelijk bijna nooit nadat ze een pauze inlasten.

Eén keer gebeurde dat wel, medio jaren negentig. Maar toen groeide de economie almaar sneller en steeg de arbeidsproductiviteit. Anno 2019 vertraagt de groei en is de toename van de productiviteit belabberd te noemen.

“Gezond verstand riskmanagement pleit voor voorzichtigheid, we moeten wachten totdat het beeld duidelijker wordt,” zei Powell gisterenavond.

Kat uit de boom kijken

Dus de Fed zal de rente dit jaar alleen verhogen als én de economische vooruitzichten verbeteren én de inflatie weer gaat stijgen én de financial conditions niet verslechteren.

De bank verkeert nu definitief is een kat-uit-de-boom-kijken-modus. In combinatie met het veelvuldig gebruikte woord geduld, in de zin dat de Fed geduld moet hebben met verdere rentestappen, kan dat kijken lang gaan duren.

Dat de zin dat de noodzaak voor verdere renteverhogingen uit de verklaring van het comité is geschrapt, is veel meer dan een cosmetische verandering. Als Powell zegt dat “de noodzaak de rente verder te verhogen, is afgenomen” dan drukt hij zich nog eufemistisch uit, vind ik.

Doen wat Trump wil

Wat hij feitelijk zegt, is dat de kans heel groot is dat deze periode van renteverhogingen ten einde is gekomen. Aandelenbeleggers kunnen hierin ook lezen dat de Fed koersen geen strobreed in de weg zal leggen.

Daarnaast kan die markt nog een onverwacht cadeautje krijgen naar aanleiding van de besluiten van de Fed gisterenavond. De bank gaat namelijk precies dat doen wat president Trump wil.

Ik houd er dan ook rekening mee dat de president de komende maanden zijn venijnige tweets niet meer zozeer op de Fed zal richten.

Tot slot: wat veelzeggend is, is dat rentecomitélid Esther George, dé superhavik van de bank, gisteren instemde met de besluiten. Dát zegt meer over hoe het comité denkt, dan tien persconferenties van voorzitter Powell.

Lees ook: Fed-superhavik Esther George doet duivig

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Pensioen