China duwt bitcoin richting de afgrond

De koersbewegingen van bitcoin hebben de laatste tijd veel weg van een rit op een mechanische stier, waarbij beleggers steeds harder door elkaar worden geschud. Het kan de ene dag pijlsnel omhoog gaan als Elon Musk iets aardigs twittert en de volgende dag omlaag, als de Chinese overheid een nieuwe restrictieve maatregel aankondigt.

Analist Chi Lo van BNP Paribas Asset Management vindt vooral dat tweede belangrijk. Hij denkt dat de aanvallen van China op bitcoin en andere cryptomunten niet zonder gevolgen zullen blijven. Cynisch genoeg dreigt bitcoin volgens hem aan zijn eigen succes ten onder te gaan. 

Kredietcrisis 

Lo neemt ons in zijn rapport The inherent risks of crypto currencies – When bitcoin meets China’s CBDC mee terug naar het jaar 2007-2008 toen de kredietcrisis zorgde voor een verlies aan vertrouwen in het financiële systeem. Dat wantrouwen werd in de jaren erna alleen maar sterker door de enorme liquiditeitsinjecties van centrale banken.

Daardoor groeide de behoefte aan een alternatief voor het zogenoemde fiduciaire overheidsgeld van centrale banken. Bitcoin bood dat alternatief, een soort digitaal goud met een gelimiteerd aanbod, waar overheden en centrale banken geen macht over hebben.

In 2010 leverde dat de eerste koers voor een bitcoin op van een paar cent. Elf jaar later heeft de munt in 2021 een bandbreedte bereikt van tussen de 28.000 dollar en 64.000 dollar. Momenteel wordt er voor 1 bitcoin 36.500 dollar neergeteld.

Enorm energieverbruik

Al die tijd hebben overheden de digitale munten grotendeels met rust gelaten. Maar de Chinese overheid heeft besloten om daar nu een einde aan te maken. 

Het eerste probleem dat de Chinezen met bitcoin hebben, is het energieverbruik. Dat is de laatste jaren exponentieel gestegen doordat er steeds meer rekenkracht nodig is om de wiskundige puzzels op te lossen voor de zoektocht naar de laatste in het internet verborgen bitcoins. Mining vraagt steeds meer energie.

Vijf jaar geleden ging dat minen van nieuwe munten nog relatief makkelijk. Er was minder dan 5 terrawattuur (TWh) aan stroom nodig om de munten te vinden. In 2020 was dat opgelopen tot 143 TWh. Ter vergelijk, heel Nederland zit op een elektriciteitsverbruik van ongeveer 120 TWh per jaar.

Klimaat

Aangezien meer dan 60% van de bitcoin-datamijnen in China staat, jaagt dat het Chinese energieverbruik enorm op, en daarmee ook de CO2-uitstoot. Dat past niet in de Chinese klimaatplannen om de stijging van broeikasgassen voor 2030 te stoppen en in 2060 te reduceren tot 0.

Daarom werd afgelopen april besloten de enorme bitcoin-mijnen in Binnen-Mongolië te sluiten. Voor de digitale munt was dat een grote tegenslag, want verhuizen naar andere landen is ook niet zo eenvoudig. De energietransitie is immers een wereldwijd fenomeen, en groene stroom is schaars.

Regulering

Het energieverbruik is echter niet het enige probleem voor bitcoin. De steeds strengere Chinese regels zijn volgens Lo nog ingrijpender. Een eerste stap werd in 2013 gezet met een verbod voor banken en winkels om bitcoins te verhandelen. In 2017 kwam daar een verbod bij op andere handelsplatformen en zogenoemde ICO's (initial coin offerings).

Veel Chinezen bleven desondanks handelen in bitcoins, alleen nu op buitenlandse handelsplatformen. Dat wil de Chinese centrale bank nu verminderden met een eigen digitale yuan, die misschien volgend jaar al te verkrijgen is tijdens de Olympische Spelen in Beijing.

Trendsetter

Lo denkt dat China inzake bitcoin trendsetter is. Andere landen zullen volgens hem volgen met regulering en nationale digimunten. Dat heeft politieke en economische redenen.

Zoals gezegd, de belangrijkste reden voor de opkomst van digitale munten is een verlies aan vertrouwen van de bevolking in overheidsgeld. "De politiek heeft lange tijd de andere kant op gekeken, maar op den duur is dat onacceptabel."

Zonder centrale banken die de geldhoeveelheid sturen, is een effectief conjunctuurbeleid – zoals nu tijdens de coronacrisis - vrijwel onmogelijk. Dat kan voor grote economische schade zorgen. Dan is er ook nog de anonimiteit van bitcoin-transacties. Ook dat is niet naar de wens van overheden, zeker niet die van China. Een eigen nationale digimunt kan het toezicht en de controle over geldstromen juist vereenvoudigen.

Crypto’s schieten zichzelf in de voet

De cryptogemeenschap zit ondertussen niet stil. Zij voelt de hete adem van kritische overheden in de nek en probeert te hervormen. Zo wordt er bijvoorbeeld hard gewerkt aan het verbeteren van de veiligheid van bitcoin-transacties. Bij het energieverbruik wordt gezocht naar technologische oplossingen.

Lo denkt echter dat het niet genoeg is. "Het lost bijvoorbeeld nog niet het probleem op dat bitcoins en crypto’s worden misbruikt door criminele organisaties.” Verder zorgen de hervormingen ervoor dat crypto's steeds meer lijken op gewone valuta. De vraag is wat dan nog het bestaansrecht ervan is.

Piramidespel

Volgens Lo hebben cryptomunten inmiddels steeds meer weg van een piramidespel. Het maatschappelijke concept verdwijnt naar de achtergrond. Een goed voorbeeld is de beursgang van handelsplatform Coinbase, die werd gevierd als een overwinning. Maar waarom worden bitcoins daar verhandeld in dollars: de Amerikaanse munt die de bitcoin-grondleggers zo vervloeken? Waarom wordt Coinbase zelf niet in crypto's verhandeld?

This is evidence of speculation, with the speculators only interested in using bitcoin to obtain more US dollars

Lo denkt dat crypto's momenteel vooral voor een ding dienen, en dat is door speculatie zoveel mogelijk dollars verdienen. Hij is daar duidelijk geen voorstander van.