Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Het groene steunexcuus van de ECB

Een ECB die strijdt tegen klimaatverandering via het voortrekken van groene obligaties, is een ECB die langdurig aan quantitative easing doet, aldus Edin Mujagic.

Opkopen van obligaties, ofwel quantitative easing, is een onconventioneel middel uit het instrumentarium van centrale banken. Onconventioneel betekent niet zoals gebruikelijk.

Het is dus een middel dat centrale banken per definitie, bij hoge uitzondering en tijdelijk gebruiken. Als de nood hoog is. Dat geldt dat voor álle instrumenten waarover een centrale bank beschikt. Inclusief de rente.

Dat instrument is weliswaar zo oud als centrale banken zelf, maar de inzet ervan is gericht op het bereiken van een zeker doel, zoals een inflatieniveau, op middellange termijn. Vraag een centrale bankier wat dat is, middellange termijn, en grote kans dat hij iets van "ongeveer twee jaar" zegt.

Nieuwe strategie

Hieraan moet ik de laatste tijd vaak denken als ik bestuurders van de ECB en macro-economen hoor pleiten dat de ECB zijn instrumenten ook in de strijd tegen klimaatverandering moet inzetten.

President van de ECB, Christine Lagarde, ziet de evaluatie van de monetaire strategie volgend jaar als een kans om de strijd tegen klimaatverandering in te kaderen in de monetaire strategie voor het komend decennium, zo niet langer.

Zulke pleidooien leiden de aandacht af van de kern. En als u de kern ziet, dan ziet u waarom veel ECB-bestuurders, vooral afkomstig uit het zuiden, het toevoegen van de strijd tegen klimaatverandering tot hun hoogste prioriteit hebben uitgeroepen.

Structureel voeren

Een ECB die strijdt tegen klimaatverandering via het voortrekken van groene obligaties, is namelijk een ECB die langdurig aan quantitative easing doet. Immers, strijd tegen klimaatverandering valt niet in de categorie van een jaartje of zo.

Dat duurt veel langer, decennialang misschien. Ergo: elke keer dat u een ECB-bestuurder hoort zeggen dat de bank die strijd moet voeren, bedenk dan dat hij of zij in feite zegt dat de bank het QE-beleid niet tijdelijk, maar structureel moet voeren.

Het kan zijn dat het hen écht alleen gaat om de gevolgen van de klimaatverandering. Ik vermoed dat angst dat de bank met deze strategie ergens in de toekomst in een situatie zal komen dat ze moet stoppen met opkopen van obligaties en de rente moet verhogen, ook een rol speelt. Waarom angst?

In de problemen

Luister maar naar Philip Lane, hoofdeconoom van de bank. Die hield onlangs een toespraak waarin hij zei dat de ingrepen van de ECB de rentestanden in euroland met om en nabij 1,5 procentpunt omlaag hebben gedrukt.

Dát is de reden waarom de bank alles aan doet om op een geloofwaardige wijze het monetaire beleid zeer ruim te kunnen houden, ook als de economische situatie daar niet om vraagt. Het optillen van de ECB-deksel van de kapitaalmarkt zou veel eurolanden in grote financiële problemen kunnen brengen.

Wanneer zou de situatie vragen om normalisering van het beleid? Als de inflatie boven de doelstelling van de bank zou stijgen.

Whatever it takes 2.0

Het is niet toevallig dat de bank steeds vaker spreekt over symmetrie rondom het inflatiestreefpercentage. Symmetrie betekent in dit geval, en ik citeer hier Mario Draghi, dat “2% geen plafond is voor inflatie en die aan beide kanten kan afwijken van het doel.”

Ofwel: als de inflatie straks te hoog wordt, dan kan de officiële rente gewoon op 0% blijven. De ECB anticipeert op de toekomst en probeert nu al voor zichzelf ruimte te creëren om de rente zeer lang, zeer laag te houden.

Het pleidooi dat de ECB meedoet in de strijd tegen klimaatverandering en dat in te kaderen in de monetaire strategie, is dan ook niets anders dan een alibi om nog jarenlang door te kunnen gaan met een 0%-rente (en verlagen als het kan) en op grote schaal staats- en bedrijfsobligaties opkopen.

Het is een Whatever it takes 2.0.


Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Lees meer

    De impact van het coronavirus