Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

ECB stelt plafond voor marktrentes in

In de eurozone wordt niet gepraat over renteplafonds. Maar, met de maatregelen die de ECB heeft genomen, is daar eigenlijk al sprake van, aldus Edin Mujagic. Alleen hoe hoog, of beter laag, is dat plafond?

Zomerpersconferenties van de ECB zijn doorgaans saaie bijeenkomsten. Het is begrijpelijk dat beleggers gistermiddag lage verwachtingen hadden. Ik had daar ook last van, maar het viel best mee.

Christine Lagarde, president van de ECB, zei dat het dieptepunt van de recessie in april werd bereikt en dat de economie sindsdien aan het herstellen is, zij het dat het herstel langzaam gaat.

De vooruitzichten voor economische groei zijn omgeven door veel onzekerheid en die onzekerheid weegt op de consumptie van huishoudens en investeringen van bedrijven. De inflatie blijft ondertussen veel te laag wat de ECB betreft, vandaar dat het zeer ruime monetaire beleid nodig blijft, aldus Lagarde.

Flexibele wijze

Concreet houdt dat in dat de officiële rente voorlopig 0% zal blijven of verlaagd zal worden, net zo lang totdat de inflatie richting het streefpercentage van onder, maar dicht bij 2% klimt én de ECB oordeelt dat die stijging structureel, geen tijdelijke opleving.

PEPP, het opkoopprogramma gericht op het verzachten van de coronarecessie, blijft 1.350 miljard euro en de bank zal tot minstens eind juni 2021 staats- en bedrijfsobligaties opkopen. Zij zal dat doen op een flexibele wijze, zowel qua uitgevend land als qua verdeling in tijd.

In combinatie met de opmerking van Lagarde dat de bank het niet zal toestaan dat de verdeelsleutel het monetaire beleid hindert. Dit was de eerste van de twee opmerkingen die ervoor hebben gezorgd dat het geen nietszeggende vergadering is geweest.

Monetaire pijlen

Het betekent dat elke rentestijging in de zwakke eurolanden voor de bank reden genoeg zal zijn alle monetaire pijlen op de kapitaalmarkt in dat land te richten. Net zo lang totdat de rente terug omlaag gaat.

De verdeelsleutel geeft aan hoeveel geld de ECB per euroland moet besteden aan staats- en bedrijfsobligaties en komt erop neer dat hoe groter een economie is, des te meer geld de ECB in dat land moet spenderen.

Door de verdeelsleutel te laten vallen, kan de bank bijvoorbeeld een maand lang alleen Italiaanse schuldbewijzen kopen.

Prijsstabiliteit

Het andere opkoopprogramma, het APP, dat stamt uit het pre-coronatijdperk, gaat ook door net zo lang als nodig. De bank zal daarmee stoppen vlak voordat de officiële rente wordt verhoogd. 

De vraag is dus wannéér het te verwachten is dat de ECB zal beginnen met renteverhogingen? Laten we die vraag beredenerend proberen te beantwoorden.

De hoofdtaak van de bank is zorgen voor prijsstabiliteit. De ECB verstaat daaronder, zoals reeds gezegd, een jaarlijkse inflatie van onder, maar dicht bij 2%.

Veel te laag

Omdat rentewijzigingen en andere monetaire ingrepen niet meteen werken, kan de bank niet anders dan zich laten leiden door de verwachtingen over inflatie op middellange termijn.

Dat is de naald in het ECB-kompas, zoals voormalig president Jean-Claude Trichet ooit mooi verwoordde. Op het moment ziet de ECB de inflatie in 2022 op 1,3% uitkomen, veel te laag dus.

Toen de bank enkele maanden geleden voor 2022 een geldontwaarding van 1,8% verwachtte, gaf ze aan dat te laag te vinden, dus het mag duidelijk zijn dat 1,3 dan veel te laag is.

Eerder renteverlaging

Daarom is niet alleen geen renteverhoging te verwachten voor 2023, maar is de kans op een nieuwe renteverlaging groot.

Maar zelfs als de inflatie in 2022 geheel onverwacht naar 2% klimt, zie ik de ECB de rente toch niet opkrikken. De bank maakt er geen geheim van een tijdlang een wat hogere inflatie te gedogen, als een soort goedmakertje voor jarenlange te lage inflatie.

Bovendien moet de ECB van mening zijn dat de inflatie van 2% breed gedragen wordt en  structureel is.

Overtreffende trap

Dat wil zeggen op dat niveau zal blijven ook als de bank het monetaire beleid veel minder ruim maakt. De enige manier dat te beoordelen is de situatie een tijdlang aan te kijken.

Lagarde’s ambtgenoot in de VS, Jerome Powell, zei onlangs dat het rentecomité van de Fed nog niet eens nadenkt over wanneer na te gaan denken over renteverhogingen.

Voor de ECB geldt de overtreffende trap ervan, dat de bank nog niet eens nadenkt over wanneer te gaan nadenken over wanneer te gaan nadenken over renteverhogingen.

Alle middelen geoorloofd

De tweede interessante opmerking, was dat de rente op staatsobligaties in veel eurolanden hoger ligt dan voor de coronacrisis. Dat hoogst relevant is voor de ECB en dat de bank daar zeer attent op let.

Een goede luisteraar dan hoe laat het is. Lagarde zegt dat de rente hoger is dan voor de coronacrisis en dat dat erg is. De bank zal een stijging van de rente proberen te voorkomen met alle middelen die ze hebben.

De marktmanipulatie, die de ECB in alle toonaarden ontkent, blijft dus onverminderd doorgaan en het einde is niet in zicht.

Laag plafond

Er wordt de laatste tijd gesproken over dat de Fed zou overwegen een plafond in te stellen voor de langetermijnrentes, zoals de Japanse centrale bank ook doet.

In de eurozone wordt daar niet over gepraat maar dat voert de ECB al uit! Het enige wat onbekend is, is hoe laag dat plafond is. Ik denk heel laag.

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Alternatieve beleggingen