Weerzien met de jaren 90

Het kan verkeren, begin 2023 vreesden veel economen nog voor een harde landing van de Amerikaanse economie. Een jaar later is de angst geweken en is de zorg eerder dat het te hard omhoog gaat. Financieel blogger Ben Carlson constateert in zijn blog A Wealth of Common Sense dat de Amerikaanse economie er niet meer zo goed voor stond sinds de jaren 90.

Hoge lonen, lage inflatie

Ten eerste is de economische groei hoog. In het derde en vierde kwartaal ging het reële bbp – na aftrek van inflatie - met respectievelijk 4,9% en 3,3% omhoog. Daar kan de eurozone alleen maar van dromen. 

De lonen stijgen ondertussen fors, met meer dan 5% op jaarbasis, terwijl de inflatie is gedaald. Sinds mei 2023 ligt de CPI net iets boven de 3%. Met andere woorden, iedereen met een baan krijgt meer koopkracht. De angst voor een herhaling van de jaren 70 - met zijn hoge inflatie - is naar de achtergrond verdwenen. 

Carlson: “Het huidige klimaat lijkt echter meer op de bloeiende jaren 90.”

Verschillen 

Er zijn uiteraard ook verschillen met de jaren 90, sommige positief voor de markten, andere negatief.

• Zo is de werkloosheid nu (3,7%) lager dan toen (gemiddeld 6%). Dat is van de ene kant positief voor de consumptieve uitgaven. Van de andere kant zorgt het voor opwaartse druk op de lonen en verhoogt de druk op de Fed om de rente hoog te houden. 
• De staatsschuld is nu vele malen hoger dan toen. Dat klinkt negatief, maar de rentelasten zijn lager. De regering-Biden moet momenteel rekenen op rentelasten van ongeveer 2,5% van het bbp. Dat is hoger dan voor corona, maar lager dan in de jaren 90 toen het gemiddeld ongeveer 3% was. Het begrotingstekort lijkt bovendien – na het extreem hoge tekort tijdens corona - ook weer redelijk onder controle met ongeveer 5%.

• Ook positief: huishoudens staan er qua netto-vermogen een stuk beter voor dan in de jaren 90.
• Een groot verschil is verder het vertrouwen. In de jaren jaren 90 waren beleggers, consumenten en bedrijven euforisch. Nu is het sentiment eerder normaal te noemen tot zelfs een beetje gedempt.

Wat gaat de Fed doen?

Een van de grote vragen voor de beurs is volgens Carlson hoe de Fed zal reageren op de positieve macro-economische situatie. De markten gaan nog altijd uit van een reeks renteverlagingen dit jaar. Maar hoe realistisch is dat en zou het erg zijn als het anders komt? Normaalgesproken houdt de Fed de rente namelijk hoog bij een sterke economie, lage werkloosheid en inflatie van boven de 2%.

Dat was in de jaren 90 ook lange fases het geval, maar er waren uitzonderingen. Een van de bekendste was in 1999 toen de economie groeide en bloeide, maar de beurs werd opgeschrikt door betalingsproblemen van Rusland in 1998 en het faillissement van hedgefonds LCTM.

Fed-president Alan Greenspan - die zich ook zorgen maakte over de eeuwwisseling - verlaagde daarop uit voorzorg de rente. Dat was achteraf een grote fout, want het bracht de beurs in extase en leverde daarmee een belangrijke bijdrage aan het ontstaan en knappen van de internetluchtbel in 2000.

Carlson hoopt dat we een dergelijk boom-and-bust scenario (veroorzaakt door de Fed) dit keer kunnen voorkomen.