Het effect van populisme op uw portefeuille

De verkiezing van Donald Trump en de Brexitstemming zorgden voor een piek in politiek populisme. In de rest van Europa zijn verder geen populistische leiders gekozen vorig jaar. Tot opluchting van beleggers overigens, want op korte termijn kunnen populistische economische plannen weliswaar zorgen voor groei en een boost van financiële markten (de Trumprally), maar op lange termijn betekent het vooral veel onzekerheid en volatiliteit voor beleggers (wedstrijdje wie heeft de grootste knop met Noord-Korea).

Allianz zet in de researchpaper Beyond Populism de voor- en nadelen van populistische leiders en een populistisch beleid op een rij. Maar wat is populisme precies? 

Onderzoek van 27 verkiezingen uit het verleden laat zien dat lokale aandelenmarkten gemiddeld met 24% stegen in de twee jaar nadat een populistische politicus werd verkozen. Obligatie-yields daalden juist 7%. Vijf jaar na de verkiezingen was het bbp per hoofd van de bevolking gemiddeld hoger en was er minder inflatie, aldus Allianz. 

Drie risico's van populisme

Maar er zijn ook genoeg risico's voor beleggers als populisten aan de macht komen. Allianz somt er drie op: 

1. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat in de meeste gevallen populisten aan de macht kwamen in kleine opkomende markten waar reeds flinke economische problemen waren. Die problemen werden dan alleen maar erger. Het is vaker gebeurd dat buitenlandse banken en overheden daarna moesten komen helpen om schulden af te lossen en problemen op te lossen. Overigens, dit zegt niks over de impact van populistische economische maatregelen in westerse economieën, benadrukt Allianz. 
2. Veranderingen in het belastingstelsel, protectionisme en interventies die populisten doorgaans graag op de agenda zetten kunnen op korte termijn de economische groei goed doen, maar zorgen vaak voor pijnlijke bubbels en ondermijnen de concurrentiekracht van een land. Allianz noemt populistische economics zelfdestructief.  
3. Populisten zetten vaak vraagtekens bij andere politieke stromingen, globalisatie, beleid van centrale banken en EU-regels. Of ze bekritiseren bedrijven of sectoren en gaan soms nog verder door zich te mengen in de bedrijfsvoering of die ondernemingen te nationaliseren. Dit baart economen zorgen. 

Maar in Europa lijkt de opkomst van populistische leiders een tikkeltje overdreven. Allianz becijftert dat populistische politici zoals Geert Wilders en Marine Le Pen op hun top niet meer dan 25 tot 30% van de kiezers achter zich konden krijgen. Toch kunnen deze politici, ook als ze niet winnen, effect sorteren met hun verkiezingsslogans. Gevestigde partijen bijvoorbeeld, passen doorgaans hun programma's aan om stemmen bij zulke partijen weg te trekken. 

Ander politiek plaatje

Maar hoe komen zulke politici aan hun populairiteit? Nou, vooral na een crisis kunnen ze veel stemmen trekken, aldus Allianz. Trump, Wilders, Le Pen en Brexit zijn daar prima voorbeelden van. Maar er zijn ook nog andere redenen te bedenken die het politieke plaatje in de westerse economieën de komende jaren flink kunnen beïnvloeden. Allianz noemt daarom tot slot vier grote trends: 

1. Stagnatie van lonen en meer economische ongelijkheid
   De werkende generatie van nu heeft het slechter dan hun ouders. 
   
   
2. Botsende (culturele) normen en waarden
   Maar het is niet alleen het verschil tussen armer en rijker. Meer vrijheid voor vrouwen, gelijke rechten voor homo's en een meer multiculturele en groene samenleving zorgt ervoor dat bepaalde groepen mensen binnen een samenleving zich bedreigd kunnen voelen. Het voorbeeld van de angry white men (doorgaans lager opgeleide, blanke mannen in dunbevolkte Amerikaanse staten), die massaal op Trump hebben gestemd, ondersteunt deze hypothese, aldus Allianz.
   
   
3. Minder vertrouwen in de overheid/het systeem
   Afnemend vertrouwen in de overheid en gevestigde politieke partijen versterkt de opkomst van het populisme.
   
   
4. Kleinere politieke partijen
   Hierdoor zijn er steeds meer partijen nodig om een regeringscoalitie te vormen.