Nieuws

Geschiedenis bepaalt economische kracht en zwakte

Om te ontdekken wat een land economisch sterk maakt, helpt een blik op de wereldgeschiedenis, aldus Michael Lipper. Hij maakt een rondje langs de historische velden. Ook Nederland wordt aangedaan.

Het is de laatste tijd moeilijk een duidelijke trend te herkennen op de markten. Het beleggerssentiment is vlak. De beurs beweegt zijwaarts zonder echte uitschieters qua sectoren of regio’s. 

Volgens beleggingsgrootheid Michael Lipper is het in zo’n markt het best te kijken naar de realiteit. Het feit bijvoorbeeld dat er steeds meer bedrijven zijn die Silicon Valley inruilen voor Texas of Florida, of dat veel werknemers van baan wisselen. Dan zijn er nog de internationale politieke veranderingen, zoals China, dat steeds agressiever uit de hoek komt. 

Vooral dat laatste kan grote implicaties hebben. Lipper denkt dat het voor de VS - als het groot wil blijven - goed is om lessen te trekken uit de geschiedenis van verschillende grootmachten. En dan met name het Romeinse Rijk, Nederland, Groot-Brittannië, de VS en nu dus China.

Luie Romeinen

De Romeinen zijn lange tijd de baas geweest in Europa. Ze heersten over een gigantisch keizerrijk van Turkije en Noord-Afrika tot Schotland, Nederland en Oekraïne. Ze waren meesters in het bouwen van wegen en aquaducten. Technologisch en militair waren ze superieur. Desondanks ging Rome uiteindelijk voor de honden. Waarom?

Deels, zo zegt Lipper, omdat ze in het hart van het keizerrijk verwend waren door brood en spelen. De amfitheaters werden in het leven geroepen om de bevolking zoet te houden. Later raakten de mensen eraan gewend en werden ze verwend.

De welvaart die ze in Rome ontvingen uit andere delen van de wereld zorgde ervoor dat veel mensen nauwelijks nog hoefden te werken. Uiteindelijk was Rome zo lui en zwak geworden dat het zich niet meer kon verdedigen tegen de wilde horden uit het oosten.

Slimme Nederlandse handelaren

Nederland is rijk geworden in een oorlog tegen een op het eerste oog oppermachtige tegenstander, Spanje. Daar was heel veel inventiviteit voor nodig. Er werd een omvangrijke zeevloot opgebouwd, waarmee tegelijk handel werd gedreven en oorlog gevoerd.

De handelslieden waren ontzettend bedreven in het omgaan met geld en het verkrijgen van financiering voor hun ondernemingen. De eerste beurs werd geboren.

Die handelsgeest is bewaard gebleven tot op de dag van vandaag. Zo had Robeco al een soort indexfonds uitgevonden, ver voor de man die er bekend om is geworden: Jack Bogle van Vanguard.

Nederland heeft voor zijn omvang ook nog altijd opmerkelijk veel grote internationale bedrijven. Denk aan Shell, Unilever, ASML, Adyen en Ahold.

Het leert Lipper dat een land geen grote militaire supermacht hoeft te zijn om te regeren over de wereldzeeën. Sterker, vaak is kennis en een gezonde handelsmentaliteit belangrijker dan een sterk leger.

"Kennis en een gezonde handelsmentaliteit zijn belangrijker dan een sterk leger"

Britse flexibiliteit

Groot-Brittannië is ook maar een betrekkelijk klein land met weinig natuurlijke hulpbronnen. Toch heeft het al eeuwen geleden een financiële sector opgebouwd die tot op heden nog altijd toonaangevend is in de wereld. het land heeft ook meer juridische principes ontwikkeld dan enige ander land. De industriële revolutie begon er.

Lipper denkt dat al die successen mede te danken zijn aan een flexibele politiek. Zo is de Britse kroon maar liefst drie keer overgegaan naar iemand geboren in een ander land, waaronder Nederland (Willem III) en Duitsland (George I).

Verder hebben de Britten vaak op tijd ingezien dat verder oorlog voeren zinloos is. Belangrijk voorbeeld is het vredesverdrag van minister-president William Pitt die vrede sloot met de VS in het belang van de handel.

Lipper: “Only great leadership of a country has the strength to recognize changes have taken place that require a change in policy.”

Amerikaanse alcoholproblemen

Ook hier een goed voorbeeld van snel inzien dat er een beleidsfout is gemaakt die moet worden herzien. De drooglegging in de VS was een reactie op groeiende armoede en alcoholmisbruik.

Conservatieve krachten wilden hier een eind aan maken. Het gevolg was criminaliteit, smokkel, illegale bars, bendeoorlogen en vele doden doordat de regering alcohol vermengde met giftige stoffen. Het duurde uiteindelijk dertien jaar totdat het beleid werd teruggedraaid.

Chinese investeringsdrift

Het lijkt soms willekeurig wat de Chinezen doen, maar volgens Lipper is het grotendeels in lijn met de geschiedenis, cultuur en financiële structuur. Allereerst is Lipper niet bang voor oorlogen met buurlanden als Vietnam, Japan of Zuid-Korea.

De dominante bevolkingsgroep in China zijn Han-Chinezen. De overige 8% bestaat uit verschillende minderheden (met name aan de westgrenzen). Niks wijst erop dat China behoefte heeft aan meer minderheden in het land.

China is nooit een expansief land geweest dat koloniën wilde hebben. De oorlogen die ze hebben gevoerd waren tegen landen die China binnenvielen. Lipper ziet geen enkele reden waarom dat in de toekomst anders zal zijn, met uitzondering van Taiwan, dat wordt gezien als onderdeel van het traditionele China. In Taiwan is zelfs 97% Han-Chinees. 

President Xi heeft volgens Lipper andere zorgen dan ruziemaken met buitenlandse machten. Hij moet de kapitalistische uitwassen die zijn ontstaan in goede banen leiden zonder de economie te beschadigen. Hij zit met een vergrijzende bevolking.

Een grote kracht van China is dat de bevolking zuinig is en spaargeld gebruikt voor investeringen in eigen bedrijfjes en de eigen toekomst. Als de VS iets wil leren van China dan is het dat. Minder nadruk op consumptie van goederen en diensten en meer nadruk op investeringen voor de lange termijn en sparen voor een veilig pensioen.

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Online magazine duurzaam beleggen