Nieuws

Waarom bazooka's werken

De ene bazooka is de andere niet, constateert DNB. Hoe zorgt een centrale bank ervoor dat hij doel treft?

Draghi haalde begin dit jaar dan eindelijk de reuzenbazooka tevoorschijn, waar hij al geruime tijd mee had gedreigd. Het wapen bewees onmiddelijk zijn effectiviteit. De Europese rentes daalden en de waarde van de euro daalde mee. Het was precies wat de ECB hoopte te bereiken.

Draghi's bazooka is niet de eerste bazooka die sinds de financiële crisis uit de kast is gehaald om noodlijdende debiteuren in situaties van markststress bij te staan.  Onderzoeker Jon Frost van de DNB heeft de effectiviteit van de verschillende bezooka's naast elkaar gelegd en op basis daarvan een model ontwikkeld dat verklaart "waarom sommige programma’s weinig effectief waren, terwijl andere zeer effectief bleken, hoewel toch geen daadwerkelijke steun is verstrekt."

De belangrijkste conclusie: "Bazooka’s werken alleen onder bepaalde omstandigheden. De publieke sector moet alleen grootschalige steun beloven als zijzelf voldoende solvabel is, voldoende steun kan beloven en voorwaarden kan eisen die de solvabiliteit van de debiteur verbeteren. De steun kan gepaard gaan met maatregelen die de onzekerheid doen afnemen, zoals stresstesten. Als de publieke sector niet over voldoende financiële capaciteit beschikt of geen conditionaliteit kan eisen, dan is het beter om geen steun te beloven omdat zij anders het risico loopt zelf in de problemen te komen."

TARP en OMT succesvol

De term bazooka komt van de Amerikaanse minister van financiën Hank Paulson, die in 2008 uitlegde hoe het schermen met een groot steunfonds effectief kan zijn, zonder dat deze steun daadwerkelijk wordt ingezet: “If you’ve got a squirt gun in your pocket, you may have to take it out. If you have a bazooka in your pocket and people know it, you probably won’t have to use it.”

De Amerikaanse overheid kwam met grootschalige steun aan de Amerikaanse banken, het zogenoemde Troubled Asset Relief Program (TARP). Het bleek uiterst effectief in het verlagen van de rente op obligaties van noodlijdende banken. Van de beloofde 700 miljard dollar werd uiteindelijk 'slechts' 460 miljard verstrekt. Frost: "Een belangrijk deel van de effectiviteit kwam waarschijnlijk door de stresstesten van banken die gelijktijdig zijn uitgevoerd en die de onzekerheid over de gezondheid van bankbalansen deden afnemen."

In Europa hebben we ook een succesvolle bazooka gehad.In 2012 kondigde de ECB Outright Monetary Transactions (OMT’s) aan. "Met dit OMT-programma kan de ECB staatsobligaties opkopen van landen met een EU/IMF-programma. Deze bazooka had tot gevolg dat risicopremies op overheidsschuld van landen onder stress sterk daalden, hoewel het OMT-programma tot op heden nog steeds niet daadwerkelijk ingezet is."

CIFS en ELG niet

Maar niet alle bazooka's raakte hun doel. Voorbeelden van missers zijn de Ierse Credit Institutions Financial Support Scheme (CIFS) en Eligible Liabilities Guarantee (ELG) uit 2008 en 2009. Beide programma's hebben de solvabiliteit van de Ierse overheid ernstig ondermijnd, waardoor zij zelf steun moest aanvragen om faillissement te voorkomen. Frost: "In dit geval was de publieke sector zelf niet in staat om de grote steunbeloftes te dragen, wat de effectiviteit lijkt te hebben ondermijnd." 

 


Rob Stallinga is financieel journalist. De informatie in zijn artikelen is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Klik hier voor een overzicht van de beleggingen van de IEX-redactie.

Lees meer

Online magazine ETF's