Stephan Freelink is econoom en oprichter van de vergelijkingssite Beleggingsmatch.nl dat brokers, banken en vermogensbeheerders vergelijkt.

Tussenoplossing VKM is gemiste kans

De Vergelijkende Kostenmaatstaf is een stap vooruit, maar haalt het niet bij de Total Cost of Ownership.

Jong talent op IEXProfs. Vanaf vandaag zal Stephan Freelink, oprichter van vergelijkingssite Beleggingsmatch, met enige regelmaat columns schrijven, waarbij zijn focus vooral op kosten en diensten van vermogensbeheer zullen liggen. 


De AFM pleit al enkele jaren voor de invoering van de TCO (Total Cost of Ownership). Met deze uniforme maatstaf voor de totale kosten kan de consument aanbieders eenvoudiger vergelijken op kosten. De introductie van de TCO laat echter nog even op zich wachten, tot 2017.

De beleggers van nu hebben daar geen boodschap aan, die hebben behoefte aan transparantie. Vermogen opbouwen wordt namelijk steeds belangrijker. Zeker nu de verwachte pensioenopbouw in de eerste en tweede pijler zal tegenvallen. Inzicht in kosten is daarom nu noodzakelijk om een goede keuze te maken met uw vermogen.

Jarenlang hebben beleggers kosten betaald waar zij nauwelijks weet van hebben. Beleggers willen weten waar zij aan toe zijn en vragen om helder inzicht in de totale kosten.

VKM vs TCO – schatting en geen maatwerk
Er lijkt schot in het proces te komen, aangezien de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) de belegger tegemoet komt met een tussenoplossing, de Vergelijkende Kostenmaatstaaf (VKM). Deze maatstaf moet beleggers een inschatting geven van de kosten - per beleggersprofiel - van de beleggingsdienstverlening, vermogensbeheer of beleggingsadvies. Plus de geschatte lopende kosten van de beleggingsfondsen/producten in de effectenportefeuille.

Het is nog onduidelijk of transactiekosten, performance fees en bewaarloon worden meegenomen. De VKM is dus een eerste stap in de goede richting, maar absoluut niet voldoende. De vergelijkende kostenmaatstaf mist een aantal essentiële elementen, die noodzakelijk zijn om het totale plaatje helder te krijgen. Inzage in de totale kosten lijkt voor de NVB nog een brug te ver.

In de TCO moeten alle gemaakte kosten, dus ook die van effectentransacties, worden meegenomen. Dit is een substantiële kostenfactor die in de VKM hoogstwaarschijnlijk buiten beschouwing wordt gelaten. Daarnaast biedt de VKM een inschatting van de kosten op collectief niveau en niet op individueel niveau. Een gemiste kans.

De TCO biedt meer inzicht, omdat echt alle kosten worden meegenomen. De klant heeft duidelijkheid over de totale kosten voor zijn beleggingskeuze. Vanuit klantperspectief heeft de TCO dus de voorkeur.

Wat maakt het zo moeilijk om tot een TCO te komen?
De sector zegt grote ICT-investeringen te moeten doen om inzicht in alle kosten te kunnen geven. Het is inderdaad zo dat er componenten in de TCO zitten, die afhankelijk zijn van het marktsentiment, zoals marktimpactkosten, de bied- en laat spread en in- en uitstapvergoedingen van fondsen. Deze kosten zijn lastiger exact te kwantificeren. Dit blijkt ook uit de openstaande elementen na de consultatieronde in 2013 bij de AFM.

Klik voor de hele tabel (groot) in PDF-formaat

U kunt zich afvragen of een belegger gebaat is bij een kostenplaatje van twee cijfers achter de komma nauwkeurig. Het kost meer geld om dat te achterhalen. Dit is ook een veelgebruikt argument om kosten niet inzichtelijk te maken. Wij opteren voor een oplossing om voor bepaalde volatiele kosten (zoals de bied- en laat spread) aannames te maken per categorie, gebaseerd op historische gemiddelden. De AFM zou hier net als bij de risicomonitor een rol in kunnen vervullen door uitgangspunten op te stellen.

Op basis van de omloopfactoren van de portefeuille kan een gemiddeld inzicht worden gegeven in de transactiekosten. Voor zo’n rekenmethodiek zijn geen grote ICT-investeringen nodig en krijgt de consument wel een goede inzage in alle kostencomponenten. Om vertrouwen van beleggers terug te winnen is volledige transparantie noodzakelijk.

De VKM is een stap vooruit, maar de TCO is wat de belegger nu nodig heeft. De belegger kan dan aanbieders beter vergelijken, zal de materie beter begrijpen en hierdoor eerder de keuze maken om te beleggen. Kortom, een win-winsituatie voor de sector en voor beleggers. 

Stephan Freelink is econoom en oprichter van de vergelijkingssite Beleggingsmatch.nl. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Duurzaam beleggen