Met AI geheime boodschappen van analisten ontcijferen

Beleggers hechten vaak veel waarde aan adviezen en winstprognoses van zogenoemde sell-side analisten. Maar waar moet dan op worden gelet? Is het puur het koersdoel en of er een sell-, hold- of buy-advies op een aandeel wordt geplakt? Of gaat het meer om de motivering erachter? 

Dat zijn vragen die beleggingsexpert Joachim Klement van Panmure Liberum behandelt in een van zijn laatste blogs. Zijn conclusie is dat het vooral om de tekst in rapporten gaat en dat kunstmatige intelligentie (AI) kan helpen die juist te interpreteren. Analisten geven in hun toelichting namelijk vaak hints over wat ze in de toekomst gaan doen met hun advies.

Het is een beetje hetzelfde als bij centrale banken. Hun actuele rentebesluiten zijn meestal niet zo interessant omdat die ruim van tevoren worden getelefoneerd naar de markt. Het zijn de indicaties over vervolgstappen waar beleggers op reageren.

Een vertaling

"Analistenaanbevelingen hebben in de loop der jaren een beetje een rare bijsmaak gekregen. Zo wordt het advies "hold" tegenwoordig door professionele beleggers vaak gezien als een verkapt verkoopadvies. Dat komt doordat sell-side analisten de neiging hebben hun adviezen iets positiever vorm te geven omdat dit beter is voor hun portemonnee.

Toch wordt er in academische studies nog altijd veel waarde gehecht aan de price targets en koopaanbevelingen van analisten. Dat is ook omdat er tot voor kort geen andere systematische manier was om de mening van analisten te peilen en kwantificeren zoals die tot uitdrukking komt in de woorden en zinnen die ze gebruiken in onderzoeksrapporten.

Dankzij AI is daar echter verandering in gekomen, met interessante resultaten. Shikun Ke van de universiteit Yale heeft AI gebruikt om meer dan 1,1 miljoen onderzoeksrapporten van sell-side analisten door te spitten tussen januari 1998 en eind september 2023.

Winstgevendheid

Een eerste aspect dat naar voren komt, is dat over de hele periode meer dan 40% van de rapporten gaat over de winstgevendheid. Dat lijkt mij ook op zijn plaats omdat de trend bij de winstgevendheid toch het meeste zegt over een bedrijf.

Maar als je naar de ontwikkeling van de teksten kijkt, dan blijkt het belang van de winstgevendheid wel gestaag af te nemen. Daarvoor in de plaats is de financiële situatie van bedrijven steeds prominenter aanwezig. Denk bijvoorbeeld aan de cashflow en solvabiliteit.

Wat verder opvalt, is dat tijdens recessies de tijd die besteed wordt aan de winstgevendheid afneemt, terwijl de financiële stabiliteit dan een meer centrale rol opeist. Ook discussies over de groeimogelijkheden van bedrijven en kwaliteit van het management nemen aanzienlijk af tijdens recessies. Dat zijn zaken die analisten blijkbaar belangrijker vinden in goede tijden.

Zinspelingen

Dat is op zich allemaal niet zo verrassend. Analisten worden betaald om zich te richten op dat wat belangrijk is en dat verandert in de loop der tijd. In een recessie zijn dat andere dingen dan in een hoogconjunctuur.

Maar wat ik persoonlijk echt interessant vind, is dat de woorden en zinnen die analisten gebruiken een voorspellende boodschap bevatten over toekomstige veranderingen van hun winstprognoses en koersadviezen, en dat is natuurlijk echt waardevolle informatie voor beleggers om te achterhalen.

AI trainen

Ke gebruikte voor zijn onderzoek de rapporten van telkens de voorgaande vijf jaar om de AI te trainen op mogelijke relaties tussen de woorden en zinnen die analisten gebruiken en de toekomstige koersontwikkelingen. Vervolgens gebruikte hij deze resultaten om de analistenrapporten van het huidige kwartaal te "lezen" en op basis daarvan voorspelling te doen over het koersrendement de volgende 12 maanden.

Perfect werkt dat natuurlijk niet, maar deze manier van naar analistenrapporten kijken, blijkt wel effectiever dan alleen maar letten op de consensus-koersdoelen van analisten. Met AI kijken naar wat analisten schrijven, lijkt toekomst te hebben."