Amerikaanse presidentskandidaten gaan voor een nog hogere staatsschuld

Er zit een wereld van verschil tussen de Amerikaanse presidentskandidaten Donald Trump en Kamala Harris. Trump is bijvoorbeeld voor een protectionistische koers van de VS, terwijl Harris staat voor een meer open economie. Trump wil de VS terugtrekken uit internationale conflicten, terwijl Harris het een verplichting vindt dat haar land democratieën elders in de wereld beschermt. 

Harris is links, Trump is rechts, en toch is er een belangrijke gelijkenis tussen de twee kampen. Beide kandidaten doen grote beloftes aan de kiezers. Zo zit Trump meer op de lijn van lastingverlichting en Harris op hoge overheidsuitgaven. Maar zoals Rick Newman in een opiniestuk voor Yahoo News beschrijft, komt het op hetzelfde neer. Het leidt tot alsmaar hogere schulden.

35 biljoen dollar

De staatsschuld ging onlangs voor het eerst door de grens van 35 biljoen dollar. Een deel daarvan - ongeveer 7 biljoen dollar - betreft reserves voor de gezondheidszorg (Medicare) en sociale zekerheid.

Het bedrag waar het echt om gaat volgens Newman, is de overheidsschuld in handen van beleggers. Dat is een bedrag van 28 biljoen dollar, wat ongeveer gelijkstaat aan 100% van het bbp. 

Die 100% hoeft op zich geen ramp te zijn. Amerikaanse staatsobligaties zijn gevraagd in de wereld. Als de VS het begrotingstekort van nu meer dan 6% weet te reduceren en de schuldquote niet verder laat oplopen dan is er niks aan de hand.

Het probleem is alleen dat niks daarop duidt. Ten eerste wordt er aan sociale zekerheid en Medicare meer uitgegeven dan er aan premies binnenkomt. Dat verhoogt dus de schuld op een moment dat de vergrijzing nog in volle gang is en de werkloosheid laag.

Ten tweede kun je op je vingers natellen dat de rentelasten toenemen naarmate oude schulden moeten worden vervangen door nieuwe. Veel oude schulden zijn immers uitgeven op een moment dat de rente heel laag was.

De begrotingscommissie van het Congres berekende onlangs dat de treasury-markt, als alles gelijkblijft, binnen 10 jaar zal oplopen van 100% van het bbp naar 122%.

Rijke gepensioneerden korten

Dat ziet er dus niet fraai uit. De econoom Brian Riedl van het Manhattan Institute heeft berekend dat er voor 10 biljoen dollar aan uitgaven moet worden omgebogen om de staatsschuld te stabiliseren.

Dat bedrag zou volgens hem relatief eenvoudig kunnen worden gerealiseerd door een hervorming van de sociale zekerheid en Medicare. Als de uitkeringen voor rijke gepensioneerden worden gekort, zou dat de komende jaren enorm schelen. Maar het is ernstig de vraag of Harris of Trump dat aandurven. Ouderen vertegenwoordigen immers net als in Nederland een groot deel van het electoraat.

Kadootjes voor de kiezer

Het grootste begrotingsconflict dat er de komende twee jaar speelt, is volgens Newman wat er moet gebeuren met de belastingverlagingen die Trump in 2017 heeft doorgevoerd voor particuliere huishoudens en die eind 2025 aflopen.

Trump wil die belastingverlagingen uit zijn eerste termijn in stand houden en uitbreiden. Zo wil hij de vennootschapsbelasting iets verlagen ten opzichte van de huidige 21%. Hij wil de belasting op fooien afschaffen en de inkomstenbelasting op sociale uitkeringen. Alles bij elkaar zou dat ongeveer 6 biljoen dollar extra kosten.

Harris wil de belastingverlagingen van 2017 laten aflopen voor iedereen die meer dan 400.000 dollar per jaar verdient, maar ze handhaven voor alle anderen. Ze wil verder het plafond afschaffen op de staats- en lokale belastingaftrek en de belastingvoordelen verhogen voor werkende ouders en huishoudens met lage inkomens. Haar plan zou ongeveer 5 biljoen dollar toevoegen aan de staatsschuld.

Gezien deze verkiezingsbeloftes, denkt Riedl dat de eerdergenoemde 10 biljoen dollar aan benodigde bezuinigingen nog een gunstige inschatting is. Harris en Trump zorgen er waarschijnlijk voor dat dit richting de 15-16 biljoen gaat. "En aangezien beide kandidaten geen aanstalten maken om de sociale zekerheid en Medicare te hervormen, is het mathematisch onmogelijk om de staatsschuld te stabiliseren.”

• Lees ook: Staatsschuld VS is niet zo problematisch als het lijkt