Aanpassingskracht Duitse industrie wordt onderschat

Duitsland staat er slecht voor. Dat is het algemene beeld van Europa’s grootste economie. Duitsland was het enige G7-land dat kromp in 2023 en de verwachtingen voor 2024 zijn ook niet fraai met een groei van hoogstens een paar tienden.

Het land worstelt met hoge energiekosten, stijgende lonen, een vergrijzende bevolking, lage productiviteit en personeelstekorten. Sommige politici en economen waarschuwen al voor de-industrialisatie, wat een ramp zou zijn voor een land dat voor meer dan 20% afhankelijk is van zijn autoconcerns, machinebouwers, chemie-, farma- en andere industriebedrijven.

Maar niet alles is slecht. Wie wat dieper in de materie duikt, vindt een veel genuanceerder verhaal, schrijft econoom Robert Lind van de Amerikaanse investeringsmaatschappij Capital Group. Het is een verhaal van aanpassing, niet van ondergang.

Industriële output

Het valt niet te ontkennen dat de Duitse productie van kapitaal- en consumptiegoederen te lijden heeft gehad onder: eerst de coronacrisis, daarna de oorlog in Oekraïne en tenslotte de zwakke Chinese economie. De eerste crisis zorgde voor tekorten aan onderdelen en problemen in productieketens, de tweede voor hoge energiekosten en de derde voor een lagere export.

Daarnaast heeft Duitsland te maken met zeer agressieve autoproducenten uit China die met hun elektromodellen proberen Volkswagen, BMW en Mercedes het leven zuur te maken. Handelsoorlogen zijn niet uit te sluiten, wat ook andere sectoren kan treffen, zoals de solarindustrie.

Toch komt Lind kijkend naar de industriële productiecijfers tot de conclusie dat de situatie lang niet zo dramatisch is als vaak wordt voorgesteld.

Ten eerste was de daling in 2023 minder groot dan tijdens andere crises zoals 2008, 2009 en 2020. Bovendien laten de laatste cijfers van het Ifo-instituut uit München zien dat er alweer een opwaartse beweging is.

Aanpassing

Ten tweede krijgt Duitsland te weinig erkenning voor de snelheid waarmee het zich aanpast aan deels gure marktomstandigheden.

De energieconsumptie is een goed voorbeeld. Duitsland was vóór de oorlog in Oekraïne voor 50% van zijn aardgas afhankelijk van Rusland. Maar door over te stappen naar andere leveranciers en de bouw van LNG-terminals bleef de schade beperkt.

Duitsland werkte bovendien stilletjes verder aan zijn rol als toonaangevende producent van groene energie(technologie), met niet alleen meer capaciteit, maar ook veel innovaties in sectoren als zonne-energie en energieopslag.

Ten derde is Duitsland erin geslaagd een deel van de naar China verloren gegane afzet te compenseren met export naar de rest van de EU en de VS.

Hogere toegevoegde waarde

Lind heeft de indruk dat de Duitse industrie ook op andere punten sneller verandert dan menigeen denkt. Hij ziet bedrijven bijvoorbeeld nu al veel efficiënter omspringen met energie en arbeid.

Sommige activiteiten verdwijnen naar het buitenland, maar de productie met een hoge toegevoegde waarde blijft meestal behouden. Dat is een proces dat Duitse bedrijven uiteindelijk sterker maakt.

Hoogvliegers

De beurs geeft Lind overigens gelijk. De DAX-index van de 40 grootste Duitse bedrijven is de laatste vijf jaar gewoon met een keurige 54% gestegen (stand 31 mei). Dat is minder dan de S&P 500 (+84%) maar meer dan de Dow Jones Industrial (+49%).

Onder die 40 bedrijven zitten veel high flyers uit de industrie, zoals het speciale gassenbedrijf Linde, autobouwers BMW en Mercedes-Benz, industrieconglomeraten als Siemens en Beiersdorf, wapenproducent Rheinmetall en laboratoriumspecialist Sartorius.

Zo erg gesteld met de industrie kan het dus niet zijn, aldus Lind.

Maar...

Good Morning from #Germany, where state social security costs are expected to skyrocket in the coming years. An expensive pension reform and out-of-control costs in care insurance could push the total contribution rate for pension, health, and care insurance above 50% of gross… pic.twitter.com/657lqD473N

— Holger Zschaepitz (@Schuldensuehner) June 2, 2024