Nieuws

Beursgang Felda feest voor politici

Felda wordt morgen de tweede IPO van 2012 na Facebook. Maar de Maleisische palmoliereus is mikpunt van controverses.

Wordt het een feest voor arme boeren en beleggers of voor de machthebbers van Maleisië? Dat is de hamvraag over de wereldwijd één na grootste beursgang van dit jaar na die van Facebook: de IPO van palmoliereus Felda, morgen in Kuala Lumpur. Het eerste, als je Bloomberg, Reuters en The Wall Street Journal mag geloven. Het tweede, als je afgaat op een recent rapport van Profundo, onafhankelijk onderzoeker voor non-profits. 

Felda Global Ventures Holding (tickercode FGVH) gaat naar de beurs voor 4,65 ringgit per aandeel, de top van de bandbreedte. Met de verwachte opbrengst – 3,1 tot 3,4 miljard dollar, tegen zestien miljard voor Facebook – komt het dan ook wel goed. Te meer daar eenderde van de aandelen gegarandeerd wordt afgenomen door "strategische" en "hoeksteenbeleggers". Onder hen is ook Louis Dreyfus, een handelsreus in landbouwproducten, gevestigd in Amsterdam.

Alleen neemt Louis Dreyfus een belang van slechts 0,5 %, in plaats van 2,5 % zoals de Cargill-rivaal eerder had beloofd. Waarom is niet duidelijk. Het zal vermoedelijk niet de laatste controverse rond Felda zijn. Het bedrijf is opgezet in 1956 door de toenmalige Maleisische premier Tun Abdul Razak als een landbank, die voordelig grond verhuurde aan arme autochtone Maleisiërs – de bumiputera's – om hen zo in staat te stellen een bestaan als boer op te bouwen. 

Een minder idealistische weg

Dat werd een doorslaand succes. In de loop der decennia herschiep Felda zo'n 850.000 hectare regenwoud in vruchtbare plantages met vrijwel alleen maar oliepalmen, die tegenwoordig 112.000 gezinnen van een goed inkomen voorzien. Bijkomend voordeel was dat Razaks partij UNMO zo een trouwe schare nieuwe kiezers creëerde. Maar vanaf 1990 sloegen Razaks nazaten – zijn zoon Najib is de huidige premier van Maleisië – een minder idealistische weg in. 

Felda stopte met de uitvoering van zijn statutaire plicht, de verdeling van land onder arme boeren, en werd omgevormd tot een commerciële grondbank. Verder sloeg het bedrijf internationaal zijn vleugels uit. Het is nu wereldwijd de derde producent van en de grootste handelaar in palmolie, dat wordt gebruikt in voedingsproducten, cosmetica en biobrandstof. De boeren, via een coöperatie houder van 51 % van de aandelen, werden in stapjes buitenspel gezet. 

Sinds 2010 is de macht binnen Felda in handen van Isa Samad, een politieke vriend van premier Najib Razak die in 2005 drie jaar lang uit zijn functies werd ontheven na beschuldigingen van corruptie. Toen Samad er niet in slaagde de boeren hun zeggenschap te ontnemen, verhuisde hij de activa van Felda simpelweg naar een vehikel dat door Razak en hem wordt gecontroleerd. Bij de Maleisische rechters vonden de boeren nauwelijks gehoor voor hun klachten. 

Een weinig duurzame palmenplanter

Als doekje voor het bloeden is 3,5 % van de aandelen in de IPO gereserveerd voor de boeren die de palmen van Felda beheren, en 11,5 % voor de bumiputera's. Beide groepen mogen die stukken tegen een korting kopen. Dat levert hen op zijn best een eenmalige verdienste op van "een paar honderd ringgit", aldus Profundo. Zwaarder weegt dat de beursgang hen zodanig verwatert dat zij hun laatste zeggenschap over Felda kwijtraken. 

Het gebrek aan ethische scrupules van de regerende kliek in Maleisië levert ook grote financiële risico's op voor de beleggers die morgen aandelen Felda kopen, waarschuwt Profundo. Zo zit het merendeel van de oliepalmen aan het einde van zijn productieve leven. Het duurt vijftien jaar voordat nieuw geplante palmen productief worden. Onduidelijk is of Felda het geld heeft voor zo'n kostbare investering. Onlangs bleek de winst met ruim eenderde te zijn gedaald. 

Felda is ook een weinig duurzame palmenplanter. Slechts 3,2 % van zijn landbank is als zodanig gecertificeerd. Het heeft een rij usual suspects niet belet de beursgang te ondersteunen: tot de faciliterende banken behoren JP Morgan Chase, Morgan Stanley en CIMB, de tweede bank van Maleisië die wordt geleid door een jongere broer van premier Razak. Veel critici van de Felda-deal vermoeden dan ook dat Razak van de opbrengst in september zijn herverkiezing zal "kopen". 

 

ontvang IEXProfs magazine

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Emerging Markets