Wat is dit?
Connect is het branded contentplatform van IEX Media, waar we beleggingsprofessionals met elkaar in contact brengen. Van inzicht naar inspiratie. Ook partner worden? Wij vertellen u graag meer. Sluit
Nieuws

Bodemuitputting bedreigt biodiversiteit en voedselzekerheid

Als gevolg van bodemuitputting verandert de vruchtbare bovenlaag in harde, steriele lege grond. Dat maakt het steeds lastiger om de wereldbevolking te voeden. Gelukkig zijn er volgens Pictet AM manieren om bodemuitputting tegen te gaan.

De ontdekking dat het mogelijk is om zelf tarwe te verbouwen, legde duizenden jaren geleden de kiem voor de beschaving zoals we die nu kennen. Het lukte zelfs om na de industriële revolutie de voedselproductie in de pas te laten lopen met de enorme bevolkingstoename. Dat is voor een groot deel te danken aan de groei van de landbouwoppervlakte.

David Attenborough legt in de documentaire A Life on our planet uit dat in 1700 wereldwijd een miljard hectare grond bebouwd werd. Tegenwoordig is dat bijna vijf miljard hectare: een gebied zo groot als Australië, Noord- en Zuid-Amerika bij elkaar. In een paar honderd jaar zijn bossen en regenwouden gekapt, moerassen drooggelegd en graslanden omlijnd.

Behalve groter, wordt ons landbouwgebied ook steeds intensiever gebruikt. De ontdekking dat stikstof en fosfor belangrijke voedingsstoffen voor planten zijn, heeft minder dan twee eeuwen geleden een revolutie teweeggebracht in de landbouwsector. De ontwikkeling van kunstmest gaf de voedselproductie een enorme impuls.

Natuurlijk evenwicht

De keerzijde is dat de inzet van kunstmest het natuurlijk evenwicht verstoord. Want als een plant de maximumhoeveelheid stikstof heeft opgenomen, spoelt het restant naar het grondwater. Andere voedingsstoffen spoelen dan mee, zoals calcium, kalium en magnesium. Zo ontstaat een tekort aan deze voedingsstoffen en een overschot aan stikstof.

Brandnetels en sommige andere planten weten zich prima te redden op stikstofrijke grond. Maar dat geldt niet voor het overgrote deel van de flora en fauna: de groeiende druk die we op landbouwgronden leggen, gaat sterk ten koste van de biodiversiteit.

Strijd tegen stikstof

Het aanpakken van de stikstofcrisis is in de eerste plaats een uitdaging voor beleidsmakers. Beleggers kunnen ervoor kiezen om zo te investeren dat ze niet bijdragen aan bodemuitputting en een verlies aan biodiversiteit.

Alleen bedrijven waarvan de activiteiten binnen de grenzen blijven wat onze aarde te bieden heeft, komen in aanmerking voor de strategie Pictet Global Environmental Opportunities (GEO). Dat geldt voor het gebruik van stikstof en de impact op biodiversiteit.

Nederlandse tuinders als voorbeeld

Als gevolg van bodemuitputting verandert de vruchtbare bovenlaag in harde, steriele lege grond. We hebben volgens Attenborough al meer dan de helft van het leefbare land op aarde voor onszelf gereserveerd. Het wordt steeds lastiger om een groeiende wereldbevolking te voeden, terwijl het steeds lastiger wordt om nieuwe landbouwgebieden te vinden.

Nederland is in zijn ogen een voorbeeld van hoe het wél moet. De veranderingen die sommige Nederlandse boerenbedrijven hebben doorgemaakt, vormen een inspiratiebron voor de landbouw over de hele wereld.

Attenborough: “Jonge telers plaatsten windmolens of legden geothermische putten aan om hun kassen te verwarmen met hernieuwbare energie. Met klimaatsystemen bleven de kassen op de perfecte temperatuur, met een minimaal verlies aan water en warmte. Pesticiden werden ingeruild voor de gecontroleerde inzet van natuurlijke vijanden van bladluizen en ander ongedierte. Tegenwoordig zijn deze glastelers de voedselproducenten met de hoogste opbrengsten en de laagste milieu-impact.”

High tech-landbouw

De slimme wijze waarop we in Nederland met schaarse grond omspringen, is nog maar een voorproefje van de enorme efficiëntieslag die er in de landbouwwereld gemaakt wordt. Bij het zogeheten vertical farming worden in een fabriekshal of kantoor enkele tot soms wel tientallen kweeklagen op elkaar gestapeld.

Speciale verlichting en waterverspreiders creëren het ideale klimaat voor plantgroei. Hierdoor is vijf keer minder water nodig dan met traditionele landbouw, en zelfs tot twintig keer minder oppervlakte.

Beleggingskansen

Door de opkomst van vertical farming en andere innovatieve landbouwtechnieken ontstaan er interessante kansen voor beleggers. Een van de strategieën die daarop inspeelt, is de Nutrition-strategie van Pictet Asset Management. Overigens kan er ook met simpele technieken een hele slag gemaakt worden.

Het inzaaien van bodembedekkers, kan de grond bijvoorbeeld beschermen tegen direct zonlicht en overvloedige regenval. Gewasrotatie is een andere beproefde strategie om landbouwgrond vruchtbaar te houden – of te maken. Dat laatste valt onder de noemer regeneratieve landbouw. Door wisselende rijen van gewassen te poten op één akker, kunnen boeren de bodem voeden in plaats van uitputten.

Volgens Attenborough kan deze tactiek helpen om een half miljard hectare, wegens uitputting verlaten landbouwgrond, weer vruchtbaar te maken. Bij dat proces kan 20 miljard ton CO2 uit de lucht gehaald worden. Want net zoals bepaalde negatieve klimaateffecten elkaar versterken, kan er door duurzame, slimme oplossingen soms ook een positief domino-effect ontstaan.

Lees hier het hele verhaal van Pictet AM, getiteld Bodemuitputting: vijf centimeter maakt een wereld van verschil.

Lees meer

Online magazine duurzaam beleggen