Eerste Hulp voor beleggingsadviseurs!

Dr. Hoe is het pseudoniem van de experts uit het columnistengilde en de redactie van IEXProfs. Hij behandelt onder meer beleggingskwesties en prangende lezersvragen.

Worstelt u beroepsmatig ook met een beleggingsprobleem? Stuur hier uw vraag of reactie aan Dr. Hoe.

Nieuws

Hoe kies ik een lifecyclefonds?

Beleggingsoplossingen gericht op vermogensopbouw met een vaste einddatum raken steeds meer in zwang. De lifecyclefondsen kenmerken zich, naast de vaste einddatum, door de afbouw van het risico van de beleggingen naarmate die einddatum nadert. Is zo'n lifecyclefonds ook geschikt voor het opbouwen en veiligstellen van uw pensioen?

Beste Dr. Hoe,
Is een lifecyclefonds een prima idee om een goed pensioen veilig te stellen?


De dokter antwoordt
Lifecyclefondsen, ook wel target date-fondsen genoemd, winnen aan populariteit. De trend dat het pensioenrisico verschuift van werkgever naar werknemer zet zich ook in Europa door. Dat zorgt ervoor dat beleggingsoplossingen gericht op vermogensopbouw met een vaste einddatum meer in zwang raken.

De lifecyclefondsen kenmerken zich, naast de vaste einddatum, door de afbouw van het risico van de beleggingen naarmate die einddatum nadert. In de praktijk betekent dit vaak een afname van het gewicht van aandelen ten gunste van obligaties. De kans op een negatief rendement neemt daarmee door de tijd heen af. Op die manier wordt voorkomen dat u nog net voor de beoogde einddatum vol door een beurscrash wordt geraakt. De kracht van risicoafbouw wordt versterkt door periodiek beleggen, waarvan vaak sprake is bij vermogensopbouw met einddatum.

Stel, de beurzen storten in gedurende het eerste jaar van een lifecyclefonds met een looptijd van 30 jaar, waarin periodiek wordt belegd. Dat is vervelend, maar nog geen reden tot paniek. Immers, het gaat om 1/30e van de totale inleg, er zijn nog 29 jaar te gaan en de eerstvolgende storting vindt plaats tegen lagere koersen. Over de gehele periode kan dit zelfs positief uitpakken. Vindt de crash plaats aan het einde van de looptijd, dan gaat dat weliswaar over een veel groter vermogen, maar is ook het risico van de portefeuille teruggebracht waardoor de impact beperkt is.

Wie is Dr. Hoe? Jeroen Blokland

Die combinatie van risicoafbouw en periodiek beleggen zorgt als het ware voor een dempende werking. Natuurlijk geldt ook hier dat die niet oneindig groot is. De afgelopen tien jaar, waarin per saldo niets werd verdiend op aandelen, zijn een goed voorbeeld. In dat geval moet naar andere mogelijkheden worden gekeken zoals bijstorten, langer storten of zelfs later met pensioen. Maar in dit kader wil ik ook wijzen op het belang van spreiding binnen lifecyclefondsen (zie hieronder) aangezien op andere beleggingscategorieën (hedgefunds, grondstoffen en high yield) wel werd verdiend.

Premieregelingen

Waar de Europese lifecycleindustrie nog behoorlijk in de kinderschoenen staat, heeft deze vorm van vermogensopbouw in de Verenigde Staten al een mooi plekje in het spectrum van beleggingsoplossingen weten te veroveren. Cijfers van het Investment Company Institute laten zien dat aan het einde van het derde kwartaal van 2009 liefst 233 miljard dollar was belegd in lifecyclefondsen. Dat is niet zo gek, aangezien het Amerikaanse pensioenstelsel meer leunt op een beschikbare premieregeling (defined contribution), terwijl in Europa vaker een eindloon- of middenloonregeling geldt (defined benefit).

Maar de laatste jaren heeft zich ook in Europa een verschuiving richting een beschikbare premieregeling ingezet. Veranderingen in regelgeving, tegenvallende beleggingsresultaten, een hogere levensverwachting en vergrijzing hebben ertoe geleid dat bedrijven van het pensioenrisico afwillen en dit overhevelen naar hun werknemers.

McKinsey schat dat in 2025 maar liefst 35% van de Europeanen gepensioneerd is. Een groeiend deel van die Europeanen moet dus op zoek naar een passende vorm van vermogensopbouw. En ook voor andere doelen zoals aanvullingen op het pensioen, de (aflossing op de) hypotheek, studie van kinderen, wereldreizen verschijnen lifecyclefondsen op de radar.

Maar wat is nu precies die passende vorm van vermogensopbouw? Welk fonds moet u kiezen? Dat is zo eenvoudig nog niet. Met alleen de einddatum in gedachte bent u er niet. In lifecycleproducten komen een hoop aspecten van beleggen bij elkaar. Dat maakt het concept mooi, maar ook complex. Het vereist behoorlijk wat huiswerk om alle aspecten te doorgronden. Ik neem een aantal van die aspecten onder de loep.

1. Strategische mix
Allereerst is het zinvol om goed in kaart te brengen hoe de (strategische) mix van een fonds eruit ziet. Zo blazen veel aanbieders het gewicht van aandelen op naarmate de resterende looptijd langer wordt. Recent onderzoek van Morningstar geeft aan dat fondsen met einddatum 2040 gemiddeld voor 90% in aandelen beleggen. Je kunt dan moeilijk spreken van spreiding. Terwijl we het er toch over eens zijn dat het toevoegen van andere beleggingscategorieën bijdraagt aan de (optimale) verhouding tussen risico en rendement.

Het toonaangevende endowment fund van de universiteit van Yale belegt bijvoorbeeld nog geen 20% van zijn vermogen in traditionele beleggingscategorieën (beursgenoteerde aandelen en obligaties). Het gaat bij lifecyclefondsen om de afbouw van het risico door een verschuiving van risicovolle beleggingen naar veiligere beleggingen in brede zin. Alleen een draai van aandelen naar obligaties is dan wat mager.

De verschillen voor fondsen met een korte looptijd zijn enorm. Morningstarcijfers wijzen uit dat het gewicht van aandelen in lifecyclefondsen die dit jaar aflopen, varieert van 26% tot 67%(!). Zelfs die 26% doen bij mij de wenkbrauwen fronsen. Met dit percentage is de kans op een flink negatief rendement aanzienlijk. Een reden hiervoor kan zijn dat vooral Amerikaanse fondsen uitgaan van de gedachte dat ook na de pensioendatum nog vermogen moet worden afgebouwd (het zogeheten target through principe).

2. Wijze van risicoafbouw
Naast de strategische mix is natuurlijk ook de wijze waarop de risicoafbouw (glide path) plaatsvindt van groot belang. Veel fondsen bouwen het risico lineair af, wat inhoudt dat het risico elk jaar een beetje minder wordt. Anderen houden het percentage zakelijke waarden lang constant om het risico vervolgens in de laatste jaren snel omlaag te brengen.

In veel gevallen bestaat de risicoafbouw uit het verlagen van het percentage aandelen ten gunste van obligaties. Maar risicoafbouw kan verfijnder door bijvoorbeeld ook alternatieve beleggingen te betrekken of door ook binnen beleggingscategorieën het risico terug te brengen. Denk bijvoorbeeld aan de verschuiving van aandelen uit opkomende landen naar laagrisicoaandelen (lage bèta).

Verschillen

De strategische mix van het fonds bepaalt hoeveel risico u loopt, de wijze van risicoafbouw hoe het risico zich door de tijd heen beweegt. Andere belangrijke verschillen zijn:

  • (de mate van) inflatiebescherming
  • de hoeveelheid valutarisico
  • de ruimte voor tactisch beleggingsbeleid
  • het al dan niet toestaan van belegginsgvrijheid (opting out).

Net zoals Yale heeft gekozen om bijna eenderde van de portefeuille te beleggen in zogeheten harde assets (onroerend goed, grondstoffen, et cetera) zijn er ook lifecyclefondsen die kiezen voor inflatiebescherming. Naast zogenoemde harde assets komen dan ook obligaties met inflatiebescherming om de hoek kijken.

Houd ook de mate van tactische allocatie in de gaten. Te veel van het goede betekent dat het profiel van het fonds verandert, terwijl het ontbreken van tactisch beleid kan inhouden dat op vervelende momenten risico wordt afgebouwd. Tot slot kan het ook nooit kwaad om ook naar de kosten te kijken. Ook die variëren behoorlijk.

Lifecyclefondsen voegen een nieuwe dimensie toe aan het spectrum van beleggingsoplossingen. Deze vorm van vermogensopbouw zal de komende jaren belangrijker worden. De verschillen tussen fondsen zijn echter groot. En hoewel lifecyclefondsen een belangrijke zorg uit handen nemen, namelijk de risicoafbouw richting einddatum, is het zinvol om die verschillen op een rijtje te zetten. Kijk daarbij onder meer naar de volgende punten. U belegt immers voor de toekomst!

  • de samenstelling van de portefeuille op begin- en einddatum
  • de wijze waarop de risicoafbouw plaatsvindt
  • de mate van spreiding
  • op welke manier met inflatie- en valutarisico’s wordt omgegaan.


Klik op de grafiek voor een grote versie

Deze Dr.Hoe is geschreven door Jeroen Blokland,analist voor Robeco Global Allocations


Dr. Hoe is het pseudoniem van de experts uit het columnistengilde en de redactie van IEXProfs. Stuur hier uw vraag of reactie aan Dr. Hoe.
Dr. Hoe is het pseudoniem van de experts uit het columnistengilde en de redactie van IEXProfs. Stuur hier uw vraag of reactie aan Dr. Hoe.

Lees meer

    Duurzaam beleggen