Nieuws

Stop met verruimen!

De hoeveelheid obligaties met een negatieve rente neemt in een razend tempo toe. Als het zo doorgaat, dan staat de teller eind dit jaar boven de 34 biljoen miljard dollar. De nadelen van de ultralage rentes beginnen de voordelen te overvleugelen.

Steeds meer obligaties worden verhandeld tegen een negatieve rente. Eind vorige maand werd voor het eerst de grens van zeventien biljoen dollar overschreven, ofwel 17.000 miljard, zo blijkt uit een overzicht van Bloomberg.

Uit hetzelfde overzicht blijkt ook goed hoe snel het gaat met de negatieverenteontwikkeling. In 2014 bestonden obligaties met een negatieve rente niet.

Eind 2015 stond de teller dan plots op 3700 miljard en eind 2016 op 8000 miljard. Maar de echt grote groei kwam vanaf medio 2018, toen de yield op Europese en Japanse staatsobligaties massaal in de min belandde.

Verdubbeling

Het eerste halfjaar van 2019 is de hoeveelheid obligaties met een negatieve yield verdubbeld en als het in dit tempo doorgaat, staat de teller op 31 december 2019 boven de 34.000 miljard.

Opvallend is dat de groei in de EU niet alleen uit rijke landen komt zoals Duitsland, Nederland en Frankrijk, maar dat obligatiebeleggers ook voor negatieve rente op schuld uit Spanje, Italië en Portugal willen betalen.

Op 31 augustus was Japan wereldwijd nog altijd de koploper met 7300 miljard aan obligaties met een negatieve yield. Daarna kwamen Frankrijk met 2300 miljard, Duitsland (2100 miljard), Spanje (890 miljard), Nederland (605 miljard) en Italië (454 miljard).

Discussie

Onder economen en politici is de negatieve rente een veel besproken onderwerp. De negatieve rente geldt voor een derde van alle obligaties in de wereld. In Europa is het zelfs twee derde.

Met andere woorden iedereen die dit soort obligaties koopt, is bereidt meer te betalen dan dat hij terugkrijgt als de obligatie wordt afgelost. En dat terwijl er niet eens een economische crisis is.

Wat als Europa of de VS straks in een recessie belanden en centrale banken proberen nog meer geld in het systeem te pompen via renteverlagingen en/of obligatieaankopen? Gaat de rente dan nog verder omlaag?

Volgens Michael Krautzberger gaat de markt inmiddels uit van een eeuwige nul-rente met alle gevolgen van dien, zowel voordelig als nadelig.

Steeds meer nadelen

Het grote voordeel is dat overheden en zelfs enkele bedrijven geld kunnen lenen tegen een negatieve of hele lage rente. Dat drukt de rentekosten enorm. Investeren was nog nooit zo goedkoop.

Verder zijn er vooral veel nadelen. Nadeel is bijvoorbeeld dat de prijzen van obligaties, huizen en aandelen tot extreme hoogtes kunnen oplopen. 

Daarvan profiteren vooral rijkere mensen die geprikkeld worden hoge risico's te nemen met geleend geld. Daarnaast dreigt het gevaar van een schuld-en obligatieluchtbel.

Ook verhinderen nulrentes de creatieve destructie die economieën gezond houdt. Dankzij gratis geld overleven bedrijven die anders failliet waren gegaan. Wat als het tij keert en de rente onverhoopt oploopt? Belandt de wereld dan in de volgende schuldencrisis? 

Bankenpijn

En dan hebben de pensioenfondsen natuurlijk behoorlijk last van de lage rentes. Zij zijn verplicht een deel van hun beleggingsportefeuilles in obligaties te investeren, wat op termijn grote negatieve gevolgen kan hebben voor de hoogte van pensioenuitkeringen.

Hetzelfde geldt voor banken en verzekeraars die steeds minder verdienen aan het verschil tussen debet- en creditrente en fikse sommen betalen voor het geld dat zij 's nachts bij de ECB moeten stallen.

Veel economen zitten daarom helemaal niet te wachten op nog meer monetaire stimulering, zoals er in de eurozone waarschijnlijk aan zit te komen. De negatieve effecten beginnen de overhand te krijgen.

Geheime plek

Gaan mensen wel meer consumeren als de rente nog verder onder nul zakt? Of is het juist reden meer te gaan sparen. Een lage rente duidt immers meestal ook op een onzekere toekomst met misschien een recessie en oplopende werkloosheid.

Als de spaarrente negatief wordt dreigt bovendien dat mensen hun spaargeld opnemen en thuis op een geheime plek verstoppen. Alleen tijdens de grote oorlogen in de afgelopen eeuw deden mensen dat ook.

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Alternatieve beleggingen