Marcel Tak is dé special product-specialist van IEX en IEXProfs, maar schrijft ook graag over rente, obligatiemarkt en toezicht als hij zich daartoe geroepen voelt. "De financiële sector is in belangrijke mate bezig met het verplaatsen van lucht. De werkelijke toegevoegd waarde is beperkt. In mijn columns wil ik relativeren, tegenwicht bieden en zo mogelijk de andere kant van de medaille laten zien."

Nieuws

Het risico van indexbeleggen

Ik vind het helemaal niet vreemd dat beleggers aangeven dat indexfondsen minder risico met zich meebrengen.

Onlangs viel mij een tweet van hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets op.

Studenten beoordelen me met gemiddeld een 5,8. Bij een vak waar ik geen enkel college gaf. Leve enquêtes.

Het is een mooie relativering van de uitkomsten van onderzoek dat wordt gedaan naar gedrag en opvattingen van de ondervraagden. Toch is dit de enige manier om aanvullend inzicht te krijgen in het onderwerp in kwestie.

Maar de uitkomsten moeten, de tweet van Smeets bevestigt dit nog maar eens, voorzichtig geïnterpreteerd worden. Echter, niet alleen ondervraagden zijn mogelijk een zwakke schakel bij het opzetten van studies middels interviews en enquêtes, ook de onderzoeker zelf kan aanleiding geven de resultaten extra kritisch onder de loep te nemen.

Vorige week las ik een berichtje op IEXProfs over het inzicht van beleggers in het risico van indexfondsen. Beleggers zouden een verkeerd idee hebben van de werkelijke risico's die samenhangen met indexfondsen. Dat was de conclusie uit een onderzoek van Natixis Global Asset Management naar het beleggingsgedrag van 7.100 respondenten wereldwijd.

Particulieren over indexfondsen

Maar liefst 71% van hen gaf aan van oordeel te zijn dat passief beleggen met minder risico gepaard gaat. Dit zou één van de misvattingen zijn van beleggers ten aanzien de voor- en nadelen van indexfondsen. Alvorens hier op in te gaan, eerst aandacht voor het onderzoek zelf.

Opvallend is dat van dit wereldwijde onderzoek onder 7.100 respondenten, er slechts 750 uit de VS komen. Kijken we naar de samenstelling van bijvoorbeeld de wereldbenchmarkindices, dan is het Amerikaanse aandeel daarin doorgaans zeker de helft.

Maar ook zonder dit gegeven is het percentage van VS respondenten van nauwelijks 10% relatief erg laag. Maar goed, Natixis geeft toch aan dat het een representatief onderzoek betreft. Als ik naar de uitkomsten kijk, zie ik dat het belangrijkste element van het onderzoek eigenlijk niet over de visie van particuliere beleggers op indexfondsen gaat.

Advies is noodzakelijk?

Natixis lijkt in eerste instantie te willen concluderen dat beleggers niet zonder professioneel advies kunnen. De onderzochte particuliere beleggers geven in grote meerderheid (70%) aan dat ze betere resultaten zullen behalen als ze begeleid zouden worden door een professionele adviseur.

Bovendien zijn beleggers bereid voor professioneel advies te betalen. Wat willen de beleggers van hun adviseur? Een groot deel van hen geeft aan dat zij betere beleggers willen worden, waarvoor in de eerste plaats overdracht van informatie nodig is. Daarnaast willen beleggers onder andere hulp bij het beheersen van risico en het opzetten van een beleggingsplan, inclusief doelstellingen.

Hiervoor is individueel advies noodzakelijk en volstaat het beleggingsadvies van de toekomst, robotisering, niet. Uiteindelijk gaat het er niet om dat beleggers behoefte hebben aan allerlei producten waarin risico wordt beheerst, maar dat het om begeleiding bij de gehele portefeuillestrategie gaat.

Is onderzoek wel nodig?

Daarbij zijn beleggers, aldus Natixis, veel meer ontvankelijk voor alternatieve beleggingen die beter aansluiten bij hun eigen belevingswereld, met als voorbeeld de wens naar meer duurzame investeringen. De vermogensbeheerder geeft aan uit het onderzoek te concluderen dat risicobeheersing voorop staat, diversificatie ook via alternatieve beleggingen nodig is, slimmer gebruik moet worden gemaakt van traditionele beleggingsinstrumenten en consistent handelen een vereiste is.

Het zijn allemaal prachtige constateringen, maar ze passen allemaal wel toevallig(?) in de categorie: "Beleggers, jullie hebben ons (Natixis) nodig". Het zijn conclusies waarvan ik mij afvraag of daar het uitgebreide onderzoek voor nodig is om ze te trekken.

Elke vermogensbeheerder zal toch volgens deze invalshoeken werken? Of in ieder geval zeggen dat te doen. Uiteindelijk gaat het om de vraag wat het allemaal oplevert. En daar zit een ongelooflijk zwak punt in de financiële industrie, met name als het om vermogensbeheerders gaat.

Te weinig inzicht

De gemiddelde belegger kan moeilijk achterhalen of de vermogensbeheerder slaagt in zijn mooi geformuleerde doelstellingen. Er is gewoonweg te weinig (openbare) informatie over hoe succesvol de vermogensbeheerder opereert.

De enige manier om dat te veranderen en zo de belegger de kans te geven beter te beoordelen of de mooie doelstellingen van beheer en advies waargemaakt worden, is verplichte publicatie van de behaalde resultaten. Beleggingsfondsen, passief of actief, hebben die verplichting.

We vinden het vanzelfsprekend dat aan al die informatie door toezichthouders eisen worden geteld. Die publicatieplicht is er niet voor vermogensbeheerders. Dat moet veranderen. Meer dan allerlei onderzoeken waaruit zou blijken dat beleggers behoefte hebben aan (portefeuille)advies, hebben zij behoefte aan transparantie, opgelegd door toezichthouders over werkwijze en resultaten.

Handelen is een valkuil

Ik kom terug op de conclusie van het rapport over het risico van indexfondsen. Ik vind het helemaal niet vreemd en verkeerd dat beleggers aangeven dat indexfondsen minder risico met zich meebrengen. In de vraagstellingen wordt helemaal niet aangegeven ten opzichte van wat dat lagere risico door de ondervraagden wordt gezien.

Veel beleggers zullen ongetwijfeld bedoelen dat een indexfonds een lager risico inhoudt ten opzichte van het zelf selecteren van aandelen, en deze vervolgens actief te verhandelen. Juist dat handelen, met als achterliggende gedachte dat op deze manier extra rendement wordt behaald, is een valkuil.

Dergelijk actief beheer gaat veelal juist ten koste van rendement. De neiging bestaat, op basis van sentiment, hoog te kopen en laag te verkopen. De aanschaf van een breed gespreid indexfonds wordt daarom door veel beleggers, terecht, gezien als een lager risico waardoor rendementsslurpend actief handelen vermindert. Maar ja, dat is een conclusie die voor een actieve vermogensbeheerder als Natixis misschien minder aangenaam is...

Marcel Tak is zelfstandig beleggingsadviseur en oprichter/beheerder van het Bufferfund. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

Lees meer

Duurzaam beleggen met NN Investment Partners