Nieuws

Helikoptergeld in aantocht?

Monetaire ontwikkelingen in Japan kunnen voor Europa relevant worden, stelt Keith Wade. Is helikoptergeld enige optie?

Al zes jaar op rij moet het IMF de groeiverwachtingen voor de wereldeconomie naar beneden bijstellen. Keith Wade - hoofdeconoom van Schroders - noemt het een jaarlijks ritueel. Het IMF roept overheden op om via het fiscale beleid meer stimulering te bieden. Maar voor landen met alreeds een hoge staatsschuld rest mogelijk niets anders dan monetarisering, voorspelt Wade.

Dit keer bleven de markten redelijk onbewogen, omdat de verwachtingen al waren bijgesteld en de tekenen juist beginnen op te klaren. In die zin loopt het IMF wat achter de feiten aan. De sombere toon is vooral een weerslag van de onrust in het eerste kwartaal, terwijl nu de grondstoffenprijzen herstel laten zien en de barometer voor het sentiment in de economie lijkt op te klaren.

Het IMF voorspelt nu een groei op jaarbasis van 3,2% (was 3,6%) in 2016. Sinds 2011 zijn de economen van het IMF aan het begin van het jaar structureel te optimistisch en moeten zij in de loop van het jaar hun verwachtingen bijstellen. Ook nu is het niet anders. Opnieuw blijft de wereldeconomie traag groeien. Een verklaring hiervoor ligt volgens Wade zowel aan de vraag- als aanbodzijde van de economie. 

Aan de vraagkant is de beschikbaarheid van krediet krapper geworden door striktere regulering en kredietverleners zijn terughoudend. QE heeft ook het uitgavenpatroon geen echte impuls kunnen geven. Daarnaast hebben exporterende landen moeite met de lage grondstoffenprijzen en de groeivertraging in China.

Problemen dateren van voor de crisis

Aan de aanbodzijde daalt de trendgroei. Dat schrijft Wade toe aan afnemende productiviteitsgroei. Ook zijn de demografische ontwikkelingen minder gunstig. Deze uitdagingen bestonden al voor 2008 en zijn dus geen gevolg van de financiële crisis. 

Bedrijven lenen wel geld, maar kopen daarmee met name eigen aandelen in. Huishoudboekjes zijn meer op orde, maar er is weinig animo om zich opnieuw in schulden te steken. Pogingen op de activiteit aan te jagen hebben weinig succes, omdat de monetaire transmissiekanalen (credit en welvaartseffect) verstopt zitten. 

Helikopters over Japan en Europa?

Overheden zitten te springen om meer groei en staan voor een dilemma. Enerzijds is het noodzakelijk om te bezuinigen, terwijl anderzijds fiscale stimulering nodig is om de groei aan te jagen.

Dit probleem ziet Wade vooral in Japan. Sommige analisten stellen inflatie alleen hoger wordt als de Bank of Japan geld direct in de economie gaat pompen. Helikoptergeld wordt vaak gezien als weg naar hyperinflatie.

Monetarisering in Japan kan ook op een andere manier gerealiseerd worden. De centrale bank kan Japanse staatsobligaties op de eigen balans afschrijven, of omzetten in langlopende obligaties tegen een couponrente van nul. Kredietbeoordelaars zullen het land dan downgraden en de yen zal sterk verzwakken.

Maar de impact kan beperkt blijven door meer kwantitatieve verruiming, of door strikte kapitaalcontroles en extreme financiële repressie. Het geld dat gedrukt wordt om de obligaties op te kopen blijft dan binnen de economie.

Zover is het nog niet, maar het is zeker een optie als het huidige stimuleringsprogramma niet tot de gewenste groei leidt. En Wade ziet een parallel met de ECB, die momenteel het eigen opkoopprogramma uitbreidt. De ontwikkelingen in Japan kunnen ook voor Europa relevant worden, stelt de hoofdeconoom van Schroders.

De Redactie van IEXProfs bestaat uit verschillende journalisten. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies, of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. Het is mogelijk dat redactieleden posities hebben in een of meer van de genoemde fondsen. Klik hier voor een overzicht van hun beleggingen.

Lees meer

Alles over de rente