Column

Dollar blijft gewoon dominant

Amerikaans belang in de wereldeconomie neemt wel af, maar de positie van de dollar als dé reservevaluta is onaangetast.

De enige twee valuta die in potentie de wereldwijde dominantie van de dollar kunnen bedreigen, maken dit nog niet waar. Of de euro en de renminbi op termijn een serieus alternatief voor de greenback kunnen worden, hangt af van de ontwikkelingen in Peking en de eurozone, maar nog meer van de beleidsbeslissingen in de VS.

In alle turbulentie op de financiële markten van de afgelopen jaren was er één constante factor: de dominante rol van de dollar als internationale (reserve)valuta. Kijk maar naar de cijfers: de dollar is betrokken bij 85% van alle valutatransacties en 60% van de buitenlandse valutareserves van centrale banken en overheden bestaat uit dollars.

De dollar heeft wel terrein prijsgegeven vergeleken met de oppermachtige positie die de munt had na de Tweede Wereldoorlog, maar gezien de economische en financiële ontwikkelingen in de VS had de dominantie al veel kleiner moeten zijn. Want de Amerikaanse economie maakt nu tot 25% van de wereldeconomie uit, waar dat vlak na 1945 meer dan de helft was.

De minst onaantrekkelijke munt
Daarbij hebben de Amerikanen door de opkomst van Europa niet langer een financieel monopolie. Tegelijkertijd heeft het land structurele economische problemen, zoals de enorme schuld en een fors begrotingstekort. Beide zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen door de enorme hoeveelheid dollars die de Federal Reserve in de markt pompt.

Het leidt internationaal ook tot veel ergernis elders in de wereld, omdat de perceptie is dat de Amerikanen dit ongestraft kunnen blijven doen dankzij de positie van de dollar. De Russische president Vladimir Poetin stelde dat Amerikanen “als parasieten op de wereldeconomie en het monopolie van de dollar leven”.

De dollar was onlangs onderwerp van een onderzoek van het DGFI (DWS Global Financial Institute), de denktank van DWS. In ´Is the age of dollar dominance coming to and end?’ legt Barry Eichengreen, hoogleraar politieke wetenschappen aan de gerenommeerde universiteit van Californië, Berkeley,  uit dat de dollar sinds het uitbreken van de crisis nog steeds een veilige haven is doordat de Amerikaanse financiële markten nog altijd de grootste en meest liquide ter wereld zijn. En in tijden van onzekerheid zoeken beleggers juist naar liquiditeit.

Daarbij heeft Washington vooralsnog niet geprobeerd om via inflatie de schuldenlast te verminderen. Bovendien is dollar simpelweg de minst onaantrekkelijke valuta die er is: er is geen beter alternatief voorhanden. Dit komt niet zozeer door de Amerikaanse economie, als wel door de beperkingen van de enige twee valuta die de dollar zouden kunnen bedreigen: de euro en de renminbi.

Onvoldoende vertrouwen in euro
Een fundamenteel probleem van de euro is vertrouwen. Er was de afgelopen jaren een gerede kans dat de eurozone uiteen zou vallen en dit soort onzekerheid is niet wat men wil zien in een wereldmunt. Om de problemen op te lossen, moet Europa effectief politiek leiderschap tonen, iets wat in het verleden niet altijd in overvloed aanwezig was.

Maar ook als de meest urgente problemen worden aangepakt, de financiën van Europa gestabiliseerd zijn en de economische groei weer terugkeert, dan blijft het probleem van een onvolledige monetaire unie. Volgens professor Eichengreen is een Europa met één markt en één valuta, maar met verschillende toezichthouders voor banken, eigenlijk gekkenwerk. Er zal niet alleen één toezichthouder moeten komen, maar ook een begrotingsunie.

Renminbi rukt op
Ik denk, net als professor Eichengreen, dat Europa deze weg zal volgen. Alleen dan kan de euro sterker uit de crisis kunnen komen en op termijn een alternatief vormen voor de dollar. De situatie rond de renminbi is heel anders. De opmars van de Chinese munt gaat snel. China is al jaren bezig om de afhankelijkheid van de dollar te worden. Nu de renminbi - vooral in Azië - steeds vaker wordt gebruikt voor transacties, willen centrale banken ook reserves van die munt aanhouden.

Een struikelblok blijft de eigen financiële markt die in vergelijking met markten in Europa en de VS nog altijd heel erg klein is. Er moeten ook politieke hervormingen komen wil Peking beleggers en centrale banken ervan overtuigen om een significant deel van de reserves in renminbi aan te houden. Zo moet onder meer de bankensector hervormd worden, en moeten beperkingen om geld in en uit het land te verplaatsen worden opgeheven.

De Chinezen willen dit, maar het zal tijd kosten om dit soort ingrijpende veranderingen door te voeren. Tot die tijd kan de renminbi nog geen rivaal voor de dollar zijn. Maar toch, de Chinese munt is in opkomst, en sneller dan we voorheen dachten.  Ondanks de financiële problemen van de VS is en blijft de dollar de enige echte wereldmunt, maar dit zal veranderen. Het internationale financiële systeem is in toenemende mate multipolair.

De dollar zal serieuze concurrentie krijgen. Hoe succesvol de munt is in het afslaan van de aanvallen op zijn dominante positie ligt vooral aan de beleidsmakers in de VS en hun bereidheid om de interne problemen aan te pakken.

Pieter Furnée is hoofd van Deutsche Wealth & Asset Management Nederland. Zijn columns op IEXProfszijn niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies.

Pensioen