Situatie Venezuela geen reden beleggingsbeleid aan te passen

De Verenigde Staten hebben in het weekend de Venezolaanse president Nicolás Maduro gearresteerd. Hij werd al in maart 2020 in de VS aangeklaagd wegens onder meer narco-terrorisme, corruptie, drugshandel en wapenmisdrijven. Hoewel de Amerikaanse militaire aanwezigheid rond Venezuela al langer wees op oplopende spanningen, kwam de snelheid en timing van deze actie voor velen toch onverwacht. De financiële markten reageerden nauwelijks. Dat past in een breder patroon: geopolitieke gebeurtenissen hebben meestal weinig blijvende invloed op de wereldeconomie.

Toch zijn de politieke en strategische gevolgen van deze ingreep onzeker. Vooral de machtsvraag is van belang. Met het verdwijnen van Maduro ontstaat er immers een politiek machtsvacuüm. De VS hebben Delcy Rodríguez, tot voor kort minister van Olie, aangewezen als interim-president. Het is echter onduidelijk of zij daadwerkelijk steun krijgt van de machtige minister van Binnenlandse Zaken Diosdado Cabello en defensieminister Vladimir Padrino, die samen grote invloed hebben over het leger.

Een ingrijpende machtswissel ligt niet voor de hand

Een mogelijk scenario is dat de bestaande machtsstructuur grotendeels intact blijft, gesteund door het leger. In zo’n “dictator-light”-variant zou de revolutionaire, anti-Amerikaanse koers waarschijnlijk worden afgezwakt en meer in lijn worden gebracht met Amerikaanse belangen. Dat zou vrijwel zeker leiden tot minder nauwe banden met landen als China, Rusland, Iran en Cuba.

Een vreedzame democratische overgang lijkt wenselijk, maar is moeilijk uitvoerbaar. Miljoenen Venezolanen zijn de afgelopen jaren gevlucht om aan het Chavistische regime te ontsnappen. De vraag wie stemrecht zou krijgen is politiek explosief. De achterblijvers profiteren vaak van het gesubsidieerde systeem en zouden waarschijnlijk voor continuïteit stemmen, terwijl de diaspora vermoedelijk een rechtse oppositie aan de macht zou brengen. Als het leger besluit de macht te behouden, neemt het risico op binnenlandse onrust toe. 

De VS lijken weinig belangstelling te hebben voor een ingrijpende hervorming van het politieke systeem en lijken bereid samen te werken met Rodríguez, zolang zij stabiliteit kan garanderen en Amerikaanse eisen tegemoetkomt.

Dure olie

Venezuela beschikt over enorme oliereserves, maar de infrastructuur is zwaar verwaarloosd. Het exploiteren ervan vergt jaren en enorme investeringen. Hoewel Trump suggereerde dat Amerikaanse oliebedrijven hiervan zouden profiteren, is daar scepsis over. Bij relatief lage olieprijzen en hoge investeringskosten is de winstgevendheid onzeker. Bovendien blijven zorgen over politieke stabiliteit en mogelijke nationalisaties, zoals in 2007, bestaan.

Positief effect op regio

Geopolitiek gezien kan de val van Maduro positief uitpakken voor de regio. Zijn regime steunde jarenlang links-radicale groeperingen, wat het zakelijk klimaat ondermijnde. Het wegvallen van die steun kan de stabiliteit bevorderen. Tegelijkertijd zal het interessant zijn hoe kiezers in landen als Colombia, Peru en Brazilië reageren op de Amerikaanse interventie, zeker tegen de achtergrond van recente rechtse verkiezingsoverwinningen elders in Zuid-Amerika.

Tot slot past de ingreep in de bredere herpositionering van de wereldorde en de heropleving van de Monroe-doctrine: buitenlandse rivalen horen niet thuis op het westelijk halfrond. Voor beleggers blijft dit alles vooral achtergrondruis, zonder wezenlijke impact op bedrijfswinsten of markten.