AI: van belofte naar winstmaker

Een jaar geleden overheerste bij de meeste beleggingsanalisten van Fidelity International nog de gedachte dat kunstmatige intelligentie (AI) voorlopig weinig zou bijdragen aan de winstgevendheid van bedrijven buiten de technologiesector. Ja, de technologie was veelbelovend, maar de praktische toepassingen leken nog ver weg.

Inmiddels is dat beeld verschoven. Uit recent onderzoek van Fidelity International blijkt dat bijna de helft van de eigen analisten verwacht dat AI in 2026 een positieve bijdrage zal leveren aan de winstgevendheid van de bedrijven die zij volgen. Dat was vorig jaar nog slechts een kwart.

Extra inkomsten voor banken

Wat vooral is veranderd, is de urgentie waarmee bedrijven AI omarmen. Waar het gesprek eerder bleef steken in algemene use cases en strategische vergezichten, gaat het nu steeds vaker over concrete toepassingen. Vooral in de financiële sector is die omslag zichtbaar. Banken gebruiken AI niet langer alleen om kosten te besparen, maar ook om nieuwe inkomsten te genereren. Denk aan slimmere ondersteuning van sales- en tradingafdelingen, gepersonaliseerde productaanbevelingen aan retailklanten en betere adviezen in vermogensbeheer.

Een belangrijk deel van deze toepassingen draait om personalisatie en efficiëntie: betere klantervaringen, nauwkeurigere fraudedetectie en gerichtere marketing. Niet alle technologie die hieronder valt is nieuw of spectaculair; sommige toepassingen bestonden al voordat grote taalmodellen hun intrede deden. Toch beginnen juist die taalmodellen nu ook zichtbaar impact te hebben, bijvoorbeeld via chatbots die eenvoudige klantcontacten overnemen en zo het aantal frontoffice-medewerkers verminderen.

Productiewinst in andere sectoren

Naast financiële instellingen zien de analisten van Fidelity International ook in andere sectoren toenemende productiviteitswinsten. Telecombedrijven gebruiken AI om hun netwerken efficiënter te beheren, bijvoorbeeld door zendstations slimmer aan en uit te schakelen en zo energie te besparen. In sectoren als olie en gas, mijnbouw en consumentengoederen wordt AI ingezet om processen te optimaliseren, van productontwerp tot restaurantoperaties. Grote technologiebedrijven, zoals Alphabet en Meta, experimenteren ondertussen met het integreren van AI in advertentie- en contentmodellen, wat op termijn een substantiële nieuwe inkomstenbron kan opleveren.

Negatieve consequenties

De opmars van AI blijft echter niet beperkt tot de bedrijven die de technologie direct toepassen. Een belangrijk neveneffect is de wereldwijde bouw van datacenters, die enorme hoeveelheden energie en grondstoffen vereisen. Analisten wijzen op de toenemende vraag naar koper en op het feit dat de elektriciteitsvoorziening van deze centra voorlopig vooral zal leunen op stabiele energiebronnen zoals gas, kernenergie en in sommige gevallen zelfs steenkool. Hernieuwbare energie en batterijopslag blijken nog onvoldoende om een constante 24/7-belasting te dragen.

Misschien wel de meest beladen consequentie van AI is de impact op werkgelegenheid en lonen. Bedrijven zetten AI vooral in om kosten te besparen, en personeelskosten vormen daarbij de grootste post. Er zijn al voorbeelden van ondernemingen die hun omzet met dubbele cijfers laten groeien zonder extra mensen aan te nemen.

Dat roept vragen op over de verdelingseffecten van AI: lagere loongroei en baanverlies kunnen de consumptie drukken, terwijl vermogendere groepen profiteren van stijgende aandelenkoersen door hogere bedrijfswinsten.

Afwachten is geen optie

Of AI uiteindelijk zijn belofte volledig waarmaakt, blijft volgens Fidelity International onzeker. Niet alle investeringen zullen renderen en er bestaat een reëel risico op overcapaciteit in infrastructuur. Ook is het de vraag of sommige AI-modelbouwers ooit winstgevend worden gezien hun enorme kapitaalbehoefte. Tegelijkertijd is afwachten geen risicoloze strategie. De technologie verbetert snel en wordt steeds beter geïntegreerd in bedrijfsprocessen. Wie te lang langs de zijlijn blijft staan, loopt het gevaar structureel achterop te raken.