Belastingoptimalisatie is niet altijd rendementsoptimalisatie

Veel beleggers kijken in december extra scherp naar de beleggingsportefeuille. Ook de datum van 1 januari staat bij beleggers omcirkeld in de agenda. Dit is namelijk de datum waarop de belastingdienst bepaalt hoeveel vermogen iemand heeft. Deze datum heeft dan ook veel invloed op de box 3-heffing, zeker als je de belasting laat heffen op het fictief rendement.

Beleggers overwegen regelmatig om peildatumarbitrage toe te passen. Daarbij worden beleggingen rond de jaarwisseling verkocht, het geld wordt tijdelijk op een spaarrekening gezet en na drie maanden weer belegd. Het doel hiervan is om op de peildatum (1 januari) zoveel mogelijk vermogen als ‘sparen’ te laten meetellen in plaats van als ‘beleggingen’, dit omdat over spaargelden minder belasting wordt geheven.

Fiscaal verschil

Het fiscale verschil tussen sparen en beleggen is namelijk behoorlijk. Beleggingen en overige bezittingen worden volgend jaar belast op basis van een fictief rendement van 6%. De belastingheffing is 36%. Wat neerkomt op een effectieve heffing van 2,16% over de beleggingen/andere bezittingen.

Bij spaargelden telt het actuele rentetarief, de afgelopen jaren is dit bepaald op 1,44%, waardoor de effectieve heffing neerkwam op ongeveer 0,52%. Het verschil in belastingheffing is dus 1,64%. Dat kan het interessant maken om de beleggingen tijdelijk om te zetten naar spaargelden en na de (wettelijke) 3 maanden weer te gaan beleggen.

Vergeet de kosten niet

Maar belastingoptimalisatie is iets anders dan rendementsoptimalisatie. Om dat te onderzoeken heb ik gekeken naar de MSCI World index in euro’s, vanaf 1999. Steeds heb ik, puur als voorbeeld, de slotkoersen van oktober, november en december genomen. Hierbij heb ik berekend welk rendement een belegger zou hebben behaald door op deze koersen uit te stappen en precies drie maanden later opnieuw in te stappen.

De uitkomsten lopen sterk uiteen. Van min 19,6 procent tot plus 14,8 procent in slechts drie maanden. Gemiddeld lag het rendement van alle metingen op 1,38 procent lager dan de belastingbesparing.

Op basis daarvan lijkt peildatumarbitrage te werken, echter zijn de kosten van deze transacties buiten beschouwing gelaten, dus het historische voordeel van 0,26% is nog wat kleiner dan het in eerste instantie lijkt.

Extra timingbeslissing

Maar gemiddelden zijn verraderlijk. In 44 gevallen was het rendement hoger dan de belastingwinst, tegenover 34 keer dat het rendement lager was. Dat betekent dat peildatumarbitrage in de praktijk vaker ongunstig uitpakte dan gunstig. Alleen weet je dat pas achteraf.

Daarbij is het moment van in- en uitstappen ook weer een extra timingbeslissing. Er moet immers een moment gekozen worden in de laatste drie maanden van het jaar om uit te stappen, maar later ook weer om in te stappen.

In de praktijk zie je dat beleggers twijfelen om weer aan te kopen als de markt in de drie tussenliggende maanden sterk gestegen is. Het gevolg is dat de periode buiten de markt langer wordt dan gepland, met een groter risico op gemist rendement.

Doe maar niets

Zo verandert een fiscale keuze ongemerkt in een reeks beleggingsbeslissingen die grote impact kunnen hebben. Dit terwijl de historische opbrengst gemiddeld maar beperkt is (0,26%). Voor een lange termijnbelegger is het vaak veel verstandiger om de markt zijn werk te laten doen. Het streven naar een beperkt voordeel kan namelijk grote negatieve rendementsgevolgen hebben.