Begrotingsproblematiek is verlegd van Europa naar China en de VS

"We moeten waarschijnlijk 15 jaar teruggaan in de tijd om een moment te vinden waarop begrotingstekorten centraal stonden in de politieke en economische debatten. In die tijd was Griekenland de grote zieke man van Europa, met de andere zuidelijke landen die op de voet volgden.

Vandaag de dag hebben Portugal en Griekenland een begrotingsoverschot. Spanje houdt, ondanks een derde jaar zonder goedgekeurde begroting, zijn tekort onder de 3% van het bbp, en Italië staat op het punt om onder deze drempel te komen.

Deze terugkeer naar gezonde overheidsbudgetten wordt terecht toegejuicht door de ratingbureaus en de markten. Het beheersen van het tekort is een cruciale factor voor de manoeuvreerruimte van een staat, zijn vermogen om de economie in geval van crisis te ondersteunen en zijn vermogen om structurele investeringen door te voeren.

Het probleem van hoge tekorten 

Het is ook van cruciaal belang om een tekortspiraal en een explosieve stijging van de schuld te voorkomen, zeker nu het tijdperk van nulrente voorbij lijkt te zijn. Het overheidstekort verhoogt namelijk de schuldenlast en dus automatisch ook de rentelast van die schuld. Dit effect vergroot nog wanneer, zoals vandaag, de gemiddelde rentevoet van de schuld stijgt en de tegen zeer lage rentevoeten uitgegeven schuld geleidelijk wordt vervangen door tegen de huidige rentevoeten uitgegeven schuld.

De staat heeft dan twee keuzes: de stijging van de schuldenlast compenseren door een verhoging van de belastingen of een verlaging van de uitgaven, of het tekort, en dus de schuld en de schuldenlast, verder verhogen totdat deze niet langer houdbaar is, een probleem waarmee Frankrijk vandaag de dag wordt geconfronteerd.

Duitsland vaart nieuwe koers

Maar het beheersen van het tekort is geen doel op zich. Het Duitse voorbeeld toont aan dat in een economie die geconfronteerd wordt met een grondige herziening van haar economisch model en een dalende groei, een te streng bezuinigingsbeleid schadelijk is.

Nu Berlijn eindelijk zijn dogma heeft losgelaten en zich opmaakt om de begrotingsuitgaven fors te verhogen, zal blijken dat zijn heilige orthodoxie het land vele jaren heeft gekost.

Argentijnse shocktherapie inspireert

De begrotingskwestie reikt verder dan de grenzen van Europa. Het spectaculaire herstel van de overheidsfinanciën in Argentinië heeft de voorstanders van shocktherapieën om een einde te maken aan te lakse begrotingen van bepaalde ontwikkelde economieën zeker geïnspireerd.

Obligatiebeleggers scherp op Amerikaanse schuld

Maar we moeten vooral naar de grootmachten kijken. In de Verenigde Staten verslechtert de begrotingssituatie sinds het midden van de jaren 2010 en bereikt het tekort niveaus die alleen tijdens de laatste twee recessies zijn voorgekomen.

De begrotingshervorming van de regering-Trump, One Big Beautiful Bill genaamd, zal de situatie niet verbeteren, temeer daar de nieuwe inkomsten uit douanerechten gedeeltelijk zouden kunnen worden verminderd als het Hooggerechtshof zou oordelen dat de tarieven die in naam van de IEEPA worden opgelegd, onwettig zijn.

De obligatiemarkten reageren voorlopig nog mild op deze kwestie, maar het is zeer waarschijnlijk dat beleggers hier de komende maanden nog aan herinnerd zullen worden.

Hardnekkige Chinese problemen

Ten slotte is er nog de olifant in de kamer: China. Ondanks een officieel tekort van 4% van het bbp – volgens het IMF bijna 8% – en een steeds soepeler monetair beleid, slaagt het land er niet in om uit de vastgoedcrisis van 2020 te komen, wat zwaar weegt op de consumptie en een deflatoire trend in de hand werkt. Dit doet vrezen voor een Japans scenario van een liquiditeitsval en een verloren decennium.

Na bijna twee decennia van overheersing van het monetaire beleid komt de begrotingskwestie weer op de voorgrond. Ongetwijfeld voor langere tijd. Want in het licht van de geleidelijke deglobalisering is dit niet langer alleen een economische kwestie, maar ook een kwestie van soevereiniteit."