Voor behoud biodiversiteit is geld nodig

Bij de COP30-klimaattop in Brazilië ging het de laatste twee weken vooral over maatregelen ter reducering van broeikasgassen, zoals CO2 en methaan. Een thema dat alleen zijdelings werd behandeld, maar wel van groot belang is, is het beschermen van biodiversiteit.

Het een heeft ook met het ander te maken. Klimaatverandering heeft immers gevolgen voor de leefomgeving. IJsberen kunnen niet zonder ijsvlaktes. Koraalvissen niet zonder koraal. Sommige mensen spreken zelfs al van de zesde massa-extinctie van soorten. De laatste massa-uitsterving was zo’n 66 miljoen jaar geleden toen het klimaat vrij plots veranderde door een meteorieteninslag. 

Dubieuze koploper Nederland

Maar het is niet alleen de klimaatverandering die de biodiversiteit bedreigt. Het is ook het kappen en afbranden van bossen, overbevissing, intensieve landbouw, de jacht en vervuiling van het milieu met allerlei chemische stoffen verstopt in bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen en plastics.

Wetenschappers hebben uitgerekend dat er de laatste 100 jaar wereldwijd meer vogelsoorten verdwenen zijn dan in de 3000 jaar daarvoor en de hoeveelheid in het wild levende gewervelde dieren is met ruim 70% gedaald tussen 1970 en 2020.

Nederland is daarbij niet onschuldig. Integendeel, hoogleraar ecologie aan de Wageningen Universiteit, Louise Vet, stelde begin dit jaar nog dat Nederland Europees kampioen is in biodiversiteitsverlies en misschien wel wereldwijd.

"Nederland is Europees kampioen in biodiversiteitsverlies en misschien wel wereldwijd"

Economische effecten zijn groot

Nou kun je dat allemaal afdoen als geitenwollensokkenprietpraat, maar dan wordt vergeten dat de economische gevolgen enorm zijn. Zonder insecten zijn er minder vogels en worden bloemen niet bestoven, zonder koraalriffen geen duiktoerisme, zonder tropisch regenwoud minder nieuwe medicijnen en ga zo maar door.

Waar het op neerkomt, is dat zonder biodiversiteit het leven op aarde vrijwel onmogelijk is. Mensen, bedrijven en overheden doen er daarom verstandig aan het roer om te gooien en projecten te ondersteunen die de biodiversiteit sterken in plaats van verzwakken.

TFFF-initiatief

Een voorbeeld tijdens de COP30-klimaattop is de Tropical Forest Forever Facility (TFFF). Dat is een fonds ter bescherming van tropische regenwouden. Het doel van de Braziliaanse president Lula da Silva, die het bedacht heeft, is om 25 miljard dollar op te halen, een bedrag dat onder andere gaat naar inheemse volken die de bescherming dan voor hun rekening nemen.

De animo viel de laatste dagen nog een beetje tegen met ongeveer 7 miljard aan toezeggingen. De grootste donateur is Noorwegen met 3 miljard. De Noren hebben echter als voorwaarde gesteld dat er voldoende andere landen meedoen. Duitsland heeft 1,1 miljard dollar beloofd, Indonesië en Brazilië doneren 1 miljard, Columbia 250 miljoen en Frankrijk (misschien) 500 miljoen.

Het TFFF is natuurlijk niet het enige initiatief. Gelukkig voor de natuur zijn er een heleboel overheden en (rijke) donateurs, zoals de Gates Foundation, die meedoen met projecten of ze zelf opzetten. De VN schatte 2024 het bedrag specifiek voor biodiversiteit in op meer dan 100 miljard dollar, wat een verzevenvoudiging was tegenover 2020.

Particuliere beleggers blijven nog ver achter

De VN denkt echter dat dit nog veel te weinig is om het biodiversiteitsverlies te stoppen. Een mogelijke oplossing zou kunnen komen van particuliere beleggers. Morningstar constateerde vorig jaar dat biodiversiteitsfondsen een groeimarkt zijn voor particulieren. Het beheerde vermogen eind 2024 in open-einde fondsen bedroeg ongeveer 3,7 miljard dollar. 

Dat was een verdubbeling in drie jaar, maar het is slechts een fractie van de 520 miljard dollar die particulieren in klimaatfondsen hebben belegd. Particulieren kunnen dus best nog een tandje bijzetten. Maar hoe?

Fondsbelegging

In Nederland zijn er meerdere mogelijkheden. Een van de bekendste voorbeelden is het Robeco Biodiversity Equities fonds met een rendement van ongeveer 30% sinds de introductie in 2022.

Het fonds belegt wereldwijd in beursgenoteerde bedrijven die het duurzame gebruik van natuurlijke hulpbronnen en ecologische systemen ondersteunen en het liefst versterken. Enkele zwaargewichten in de portefeuille zijn Veolia Environment, Aecom en Danone.

Niet zonder risico

Bij het biodiversiteitsfonds van ASN moeten beleggers met minder rendement genoegen nemen. Sterker het rendement was de laatste 3 jaar negatief. Daar staat tegenover dat het ASN Biodiversiteitsfonds veel meer een écht impact-fonds is met slechts 1% belegd in normale beursfondsen. Dat het rendement negatief was, had bovendien alles te maken met een grote misser bij een van de grootste deelnemingen, Aqua-Spark, een bedrijf dat zich sterk maakt voor de verduurzaming van de aquacultuur (visserij).

Aqua-Spark werd eind 2024 geconfronteerd met een mogelijke boekhoudfraude bij een van hun beleggingen, eFishery. Daardoor moest deze belegging worden afgewaardeerd. Beleggers bij ASN schrokken daar zo van dat ze een deel van hun aandelen verkochten. Sinds een maand heeft ASN het fonds daarom noodgedwongen tijdelijk moeten sluiten.

De om zijn groene karakter bekendstaande Triodos Bank, tenslotte, heeft geen beleggingsfonds voor biodiversiteit, maar de bank heeft wel toegezegd 500 miljoen euro vrij te maken voor biodiversiteitsprojecten.

Buiten Nederland   

In het buitenland gebeurt er ook het een en ander. Een commercieel voorbeeld uit Frankrijk is het Tocqueville Biodiversity fonds met een vrij geconcentreerde portefeuille, bestaande uit ongeveer 35 fondsen. Een van hun grootste holdings is het Amerikaanse bedrijf Xylem dat technologieën ontwikkeld voor waterzuivering en het verhinderen van waterverontreiniging.

Een andere belegging is Ily Llilly omdat dit farmaconcern een alternatief ontwikkelt voor het bloed van degenkrabben, wat vaak gebruikt wordt voor laboratoriumtests. 

In de VS heeft verder zakenbank Goldman Sachs onlangs een biodiversiteitsfonds opgetouwd. Dit fonds moet nog zijn eerste notering krijgen. Een andere grote vermogensbeheerder, Fidelity, heeft daarentegen zijn fonds opgeheven omdat er te weinig belangstelling was.

ETF's

Tenslotte zijn er verschillende ETF’s beschikbaar zoals de Xtrackers World Biodiversity Focus ETF van het Duitse DWS. Deze ETF is een kopie van de STOXX Developed World Biodiversity index waar bijna 700 bedrijven in zitten.

Hier gaat het minder om het actief beschermen of verbeteren van biodiversiteit, maar meer om bedrijven die in ieder geval niks fout doen. Het rendement sinds de lancering eind 2023 is 37,5%, wat niet veel verschilt van de gewone MSCI World-index.

Elke cent telt

Kortom, er zijn steeds meer fondsen op de markt van steeds meer verschillende aanbieders. De verschillen zijn groot. Sommige fondsen zijn heel idealistisch en beleggen alleen in projecten die een echte impact hebben en de biodiversiteit vergroten, wat ten koste kan gaan van het rendement. Andere zijn minder idealistisch en richten zich op beursgenoteerde bedrijven die de ernst van de natuursituatie in ieder geval begrepen hebben.

Keuzes genoeg en uiteindelijk is elke euro meegenomen in de strijd voor behoud van de globale biodiversiteit te land, ter zee en in de lucht.