De Fed zal de balans weer laten groeien en dat is geen goed idee

Vorige week vergaderde het rentecomité van de Fed en logischerwijs was daar veel aandacht voor. Het ging immers over waarschijnlijk het belangrijkste rentetarief op de planeet! Maar het comité nam ook een ánder besluit. Eentje die ook veelzeggend is. 

Per 1 december stopt de bank met het verminderen van de eigen balans. Even ter herinnering. Voordat de wereldeconomie en de financiële markten dreigden in te storten in 2008, was de balans van de Fed zo’n 900 miljard dollar groot. Tussen 2008 en 2020 verviervoudigde die om tot 2022 nog eens ruim te verdubbelen. 

De reden voor die enorme stijging is het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties en andere leningen geweest, beleid bekend als quantitative easing. De Fed deed aan QE, zoals dat beleid ook wel kort wordt genoemd, omdat de inflatie in de ogen van de centrale bank gevaarlijk laag was. Om de inflatie aan te jagen, pompte men ongekende hoeveelheden geld in de Amerikaanse economie. 

Oceaan aan gedrukt geld

Toen de inflatie in 2021 rap begon te klimmen, vond de Fed dat prima. Zelfs met zeer hoge inflatie, 5% en hoger, sliep de dank rustig en deed het af als een tijdelijke opleving. Mettertijd bleek de hoge inflatie echter veel te hoog te worden én hardnekkiger te zijn dan de Amerikaanse bankiers dachten.

Daardoor begon de bank de rente te verhogen en begon de Fed die oceaan aan gedrukt extra geld, een beetje leeg te pompen. Dat laatste gebeurde door de gelden die de instelling uit Washington binnenkreeg wanneer obligaties en andere leningen die ze kocht afgelost werden, níet te herbeleggen. 

Dat beleid, de tegenhanger van QE en ook wel quatitative tightening genoemd, verkleinde de Fed-balans met een kwart. Per saldo is die echter veel en veel hoger dan in normale tijden, dat wil zeggen voor 2008. 

Te hoge inflatie

Hoewel het normaliseren van de balans dus nog een lange weg te gaan heeft, stopt de Fed er dus toch mee. Als reden geeft de bank aan dat ze niet wil dat er te weinig liquiditeit in het systeem aanwezig is en dat de rentes zijn opgelopen (wat zou hinten op minder liquiditeit). Jerome Powell, voorzitter van de Fed, voegde ook nog toe dat de balans weer moet groeien om als het ware mee te stijgen met de expansie van de financiële sector en de economie. 

Een best wel vreemde argumentatie. Dat de rentes oplopen kan ook heel veel te maken hebben met de onzekerheid door het beleid in de VS maar ook het feit dat de inflatie structureel te hoog lijkt te blijven! Immers, ook nu, jaren nadat de inflatiegolf begon in 2021, bedraagt de geldontwaarding in de VS 3%.

Hoewel de Fed streeft naar 2% per jaar, verlaagt de bank wel de rente! Als dat voor minder vertrouwen in de Fed zorgt, meer specifiek in dat de bank een anti-inflatie bastion is, dan lijkt me dat zeer logisch. Het gevolg is dat de rentes omhoog gaan; beleggers willen compensatie natuurlijk!

Teveel geld

Stellen dat liquiditeit een probleem kan worden in de economie is ook vreemd, aangezien de geldhoeveelheid gewoon met bijna 5% op jaarbasis klimt. Dat zijn geen groeipercentages van de geldhoeveelheid waarbij je meteen moet vrezen voor tekort aan geld in de economie. Sterker, het is eerder te veel. 

Wat de Fed deed, namelijk stoppen met de afbouw van de balans, lijkt zich niet te beperken tot de VS. Onlangs riep een denktank uit Londen de Britse centrale bank op onmiddellijk te stoppen met QT. De reden? De rentes zijn hoog en stijgend en dat is een probleem voor de Britse regering omdat het Verenigd Koninkrijk een hoge staatsschuld kent.

En ja, klopt: dat is een duidelijke overeenkomst met de VS. Het is in dat licht dat ik het besluit van de Fed zie, ondanks de argumenten van de bank. Zeker als ik bedenk dat de Fed ook nog besloten heeft de gelden die de bank ontvangt wanneer hypotheekleningen (die kocht de bank ook) afgelost worden te herbeleggen in Amerikaanse staatsobligaties. 

Te hoge schulden

Nee, voor mij zijn deze maatregelen eigenlijk een bevestiging van wat ik in mijn boek ‘Keerpunt 1971’ schreef, namelijk dat ons economisch stelsel sinds dat jaar neerkomt op: ‘voor economische groei leunen op almaar meer schulden.’

Na 50 jaar schulden te hebben opgebouwd, zijn die nu zo hoog dat de markt daarop reageert, via hogere rentes. Alleen, dat dreigt de motor van het genoemde economische stelsel te doen afslaan.

En omdat beleidsmakers geen afscheid willen nemen van leven op de pof, worden dit soort maatregelen getroffen. Onder het mom van zorgen voor voldoende liquiditeit en balans mee laten groeien met de economie.