Tien jaar na Parijs: wordt COP30 een nieuw keerpunt?

"Tien jaar geleden bereikten 195 landen tijdens COP21 in Parijs een akkoord om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder 2 °C ten opzichte van het pre- industriële niveau. Een mijlpaal in de strijd tegen klimaatverandering, dachten we. Sindsdien is er weliswaar vooruitgang geboekt, maar uiteindelijk blijven de emissies wel stijgen.

Nu het klimaat lager op de politieke, zakelijke en financiële agenda staat, biedt de COP30 in Brazilië een kans om het debat nieuw leven in te blazen en aan te tonen dat deze klimaat conferentie meer is dan theater. Er zijn vier thema’s die we graag aan de orde gesteld willen zien.

1. Creëer een wereldwijde CO2-markt

Volgens ons is een CO2-beprijzing het krachtigste instrument om de klimaatverandering aan te pakken. Het uitblijven van een internationale implementatie is een belangrijke reden waarom eerdere COP’s er niet in slaagden de uitstoot te verlagen. Een wereldwijde CO2-prijs zou het marktfalen corrigeren door de negatieve effecten van broeikasgassen in de prijs te verwerken. Door de kosten van klimaatverandering door te berekenen, ontstaat er een gelijk speelveld voor alternatieve energiebronnen, en wordt de transitie versneld.

Hoewel er wereldwijd meer dan 80 beprijzingsmechanismen bestaan, blijft de gemiddelde prijs slechts 19 dollar per ton. Dat ligt ver onder het niveau van 90 tot 300 dollar dat nodig is om de schade door klimaatverandering correct te weerspiegelen en schone technologieën aantrekkelijker te maken. Het inflatoire effect van deze regelingen is tot nu toe beperkt gebleven, hetzij door lage CO2- prijzen, hetzij door toekenning van gratis emissierechten.

Een internationale overeenkomst over een hogere CO2-prijs zou de urgentie van de klimaatverandering benadrukken, actie stimuleren en een gefragmenteerde en ontwrichtende lappendeken van regelingen voorkomen. Helaas staat zo’n internationale markt niet op de agenda van de COP. De organisatoren houden vol dat dit een nationale aangelegenheid is.

2. Maak investeren in klimaatadaptatie mogelijk

Nu de uitstoot blijft stijgen, verschuift de aandacht van mitigatie naar aanpassing aan de gevolgen van de klimaatverandering. Dat is zorgwekkend, maar het opent ook een snelgroeiende investeringsmarkt, die naar verwachting binnen vijf jaar zal vertienvoudigden.

Extreme weersomstandigheden veroorzaken jaarlijks ongeveer 100 miljard dollar aan economische schade, alleen al aan stroomuitval. Tegen 2040 moet wereldwijd meer dan 80 miljoen kilometer aan elektriciteitsleidingen worden aangelegd of vernieuwd. Droogtes, die jaarlijks ongeveer 28 miljard dollar aan schade veroorzaken vergroten de vraag naar druppelirrigatie, droogtebestendige gewassen en ontzilting. Alleen al voor de waterinfrastructuur is tegen 2030 een investering van 6.700 miljard dollar nodig.

COP speelt een sleutelrol in het faciliteren van deze marktgroei door de nodige projecten binnen nationale adaptatieplannen (NAP's) te formaliseren. Dat biedt investeerders duidelijkheid over waar middelen nodig zijn. De deelnemende landen zullen de komende weken COP-conforme NAP's publiceren met meer transparantie, details en meetbare projectinformatie. Dit zal investeerders en betrokken sectoren helpen om beter zicht te krijgen op de aankomende projecten.

3. Professionaliseer de compensatiemarkt

Compenseren stelt bedrijven in staat hun uitstoot te neutraliseren door te investeren in projecten die elders emissies verminderen. Maar de markt kampt met reputatieproblemen door meetfouten, lage prijzen en fraude. COP30 kan het vertrouwen herstellen door een wereldwijde norm voor hoogwaardige compensatie vast te stellen.

Met strikte waarborgen kan compenseren een legitiem instrument worden in de klimaatstrategieën van bedrijven. Dat is vooral relevant voor grote technologiebedrijven, die de markt lange tijd hebben gebruikt om ambitieuze netto-nuldoelstellingen te verzoenen met stijgende emissies voor kunstmatige intelligentie.

4. Pak de methaanemissies aan

Methaan is het lastige neefje van CO2. Het blijft maar kort in de atmosfeer, maar is een veel krachtiger broeikasgas. De energiesector heeft vooruitgang geboekt bij het terugdringen van lekken en affakkelen, mede dankzij de Global Methane Pledge die mikt op een reductie van 30% tegen 2030.

Toch is 40% van de methaanuitstoot afkomstig uit de landbouw, vooral van rundvleesproductie. Dat is een gevoelig onderwerp voor gastland Brazilië, de grootste exporteur van rundvlees ter wereld. Denemarken heeft een precedent geschapen met de eerste belasting op de emissies van vee en landbouwkalk, die in 2030 begint bij 40 dollar per ton en stijgt tot meer dan 100 dollar in 2035.

Cruciaal is dat er maatregelen zijn genomen om de boeren te beschermen, een les uit de protesten van de gele hesjes in Frankrijk. De bereidheid van Brazilië om concessies te doen, zal bepalen of COP30 tot daadkrachtige actie leidt.

Voorzichtige hoop

De kans op een akkoord van dezelfde omvang als dat van Parijs lijkt beperkt, zeker nu de op één na grootste uitstoter ter wereld niet deelneemt aan de besprekingen.

Toch zijn we voorzichtig optimistisch. De Europese Unie en Azië zullen waarschijnlijk druk blijven uitoefenen op de transitie, gedreven door hun streven naar goedkopere schone energie, en daarmee minder afhankelijkheid van andere regio's.

Een onmiddellijke reactie van de markt is onwaarschijnlijk, maar COP30 kan wel de basis leggen voor betekenisvolle verandering."