Huidige AI-hausse is fundamenteel anders dan dotcombubbel

Alison Porter, portfoliomanager bij Janus Henderson, ziet AI niet als een tijdelijke hype, maar als de vierde grote technologische golf, na eerdere tijdperken van personal computing, het internet en mobiele cloudtechnologie.

Een thema, zoals 3D-printing of elektrische voertuigen, bestaat uit een beperkte markt. Een technologische golf daarentegen verandert hele sectoren, vereist investeringen op alle niveaus van de IT-infrastructuur (chips, opslag, netwerken, software, energie) en bouwt voort op de vorige golf. Elke golf vergroot de reikwijdte van technologie, verbindt meer mensen en apparaten, en vraagt grotere, langdurigere investeringen.

Waar eerdere golven elkaar versterkten, eindigde de dotcomgolf abrupt. Die crash was volgens Porter eerder uitzondering dan regel.

Alison Porter

Waarom AI anders is dan de internetzeepbel

Porter onderscheidt acht fundamentele verschillen tussen de huidige AI-boom en de dotcomperiode.

1. Y2K: een eenmalige katalysator
"De dotcomcrash werd mede veroorzaakt door de millenniumbug (Y2K). Bedrijven moesten hun IT-systemen vóór 2000 vernieuwen uit angst voor systeemfouten bij de jaarwisseling. Dat leidde tot enorme, eenmalige investeringspieken in hardware en software, die de internetbubbel extra opbliezen. Toen de dreiging uitbleef, droogde de vraag plotseling op. Zo’n mondiale, geforceerde vervangingsgolf is sindsdien nooit meer voorgekomen."

2. Fraude en opgeblazen investeringen
"De investeringswoede van de jaren 90 werd verder versterkt door boekhoudfraude bij bedrijven als WorldCom en Enron. WorldCom was destijds een belangrijke speler in de aanleg van glasvezelnetwerken en pompte miljarden in infrastructuur die nauwelijks vraag kende. Achteraf bleek dat ruim 11 miljard dollar aan fraude schuilging achter de cijfers. Die kunstmatig opgeblazen vraag leidde tot enorme overcapaciteit. De invoering van strengere regelgeving (zoals de Sarbanes-Oxley-wet van 2002) heeft sindsdien zulke misstanden grotendeels voorkomen. Vandaag is de transparantie binnen de technologiesector veel groter."

3. Gezondere financiering van AI
"De financiering van AI verschilt fundamenteel met die tijdens de dotcomhausse. Waar dotcomstart-ups massaal naar de beurs gingen om kapitaal op te halen, kunnen AI-bedrijven tegenwoordig rekenen op grote private investeringsrondes. Bedrijven als OpenAI, Anthropic en XAI haalden gezamenlijk tientallen miljarden binnen – zonder beursnotering. In 2025 ging zelfs driekwart van al het durfkapitaal in private markten naar AI.

Bovendien is de sector financieel sterker: ongeveer 20% van de techbedrijven is nu verlieslatend, tegenover 36% tijdens de dotcomperiode. Grote spelers als Microsoft, Alphabet en NVIDIA beschikken over solide balansen en hoge kasstromen."

4. Complexe maar stabielere financieringsstructuren
"Toch zijn er ook parallellen. Tijdens de internetgolf gebruikten bedrijven vaak vendor financing – leveranciers die klanten krediet gaven om hun eigen producten te kopen. Dat leidde tot een riskante cirkel van geforceerde vraag. In de AI-sector ontstaan ook verweven relaties: NVIDIA investeert bijvoorbeeld 100 miljard dollar in een partnerschap met OpenAI om nieuwe datacenters te bouwen. Tegelijk huurt OpenAI rekenkracht van onder andere Google, Oracle en CoreWeave. Dat creëert een netwerk van wederzijdse verplichtingen, dat bij verkeerde inschatting van de vraag risico’s kan opleveren. Het verschil is echter dat de huidige investeringen grotendeels worden gedragen door bedrijven met sterke balansen, niet door overgewaardeerde start-ups."

5. Betere afstemming tussen vraag en aanbod
"In de dotcomtijd bouwden kleine bedrijven massaal dure infrastructuur in de hoop op toekomstige vraag. Toen die uitbleef, zat de sector met enorme voorraden ongebruikte servers en netwerkapparatuur. Tegenwoordig is die dynamiek compleet anders. Dankzij cloudcomputing kunnen bedrijven hun rekenkracht flexibel huren in plaats van kopen. De grote cloudspelers – Microsoft, Google en Amazon – zijn financieel robuust en ervaren in het beheren van vraag en capaciteit.

De vraag naar AI-rekenkracht groeit bovendien exponentieel: generatieve AI vergt meer dan duizend keer zoveel rekenkracht als eerdere vormen van machine learning, en de volgende stap – agentic AI – vraagt nog eens dertig tot honderd keer zoveel. De vraag is dus reëel en stijgend, niet speculatief zoals toen."

6. Van globalisering naar deglobalisering
"In de jaren negentig bloeide globalisering: vrijhandel, de opkomst van de euro en China’s toetreding tot de wereldmarkt zorgden voor een open wereld met lage productiekosten.

Nu is het tegenovergestelde aan de hand. Handelsoorlogen, geopolitieke spanningen en zorgen over datasoevereiniteit leiden tot lokalisatie van productie en technologie. Landen willen hun eigen chips, datacenters en AI-modellen bouwen om strategisch onafhankelijk te zijn. Dat stimuleert juist meer investeringen in AI-infrastructuur wereldwijd, niet minder."

7. Ander macro-economisch klimaat
"Ook de economische omgeving verschilt. Tijdens de dotcomperiode stegen de rentes fors – in de VS van 4,75% naar 6,5% – terwijl de economie oververhit raakte. De crash kwam in een periode van monetaire verkrapping. Vandaag zijn inflatie en werkgelegenheid aan het afkoelen. Centrale banken lijken eerder richting versoepeling te gaan, wat gunstiger is voor technologische investeringen. De kans op een plotselinge renteklap zoals in 2000 is dus kleiner."

8. Waarderingen gedragen door winstgroei
"Tijdens de internetbubbel stegen aandelen vooral omdat beleggers hogere waarderingen (multiples) toekenden, niet omdat winsten groeiden. Techbedrijven werden destijds gemiddeld tegen meer dan het dubbele van de marktwaarde verhandeld.

In de AI-periode ligt de verhouding veel gezonder: technologieaandelen noteren ongeveer 1,3 keer de marktwaarde, en de stijgingen worden vooral gedragen door echte winstgroei. NVIDIA is hiervan een goed voorbeeld: de koersstijging komt overeen met explosieve omzet- en winstgroei, niet louter met speculatie. Zolang de winstontwikkeling de waarderingen ondersteunt, is er geen sprake van een zeepbel zoals in 2000."

Duurzame technologische transformatie

Enfin, Porter concludeert dat AI geen kortstondige hype is, maar een meerjarige structurele revolutie vergelijkbaar met de opkomst van het internet, maar dan wel met gezondere fundamenten. Bedrijfsmodellen zijn robuuster, met echte cashflows en minder schulden. De investeringen zijn geconcentreerd bij ervaren bedrijven in plaats van onervaren start-ups. De vraag naar rekenkracht is reëel, niet kunstmatig opgeblazen. Regulering, transparantie en balanskwaliteit zijn veel beter dan in 2000. Waarderingen worden gedragen door winstgroei, niet door speculatie.

Daarmee lijkt de AI-golf niet op een zeepbel die plotseling barst, maar op een krachtige, geleidelijk uitdijende golf die de komende jaren nog veel economische en maatschappelijke verandering zal brengen. De boodschap van Porter is duidelijk: de volatiliteit zal ongetwijfeld hoog blijven, maar de kans op een dotcomachtige crash is klein. AI zal zich naar het zich laat aanzien ontwikkelen tot een duurzame technologische transformatie die de wereldeconomie blijvend beïnvloedt.