Help mee de dijken van de democratie te onderhouden

"Wij Nederlanders weten hoe je water buiten de deur houdt. We meten, versterken en onderhouden onze dijken tot op de millimeter. Maar als het om onze democratie gaat, laten we het onderhoud vaak liggen. De komende verkiezingen laten zien hoe hoog het politieke water soms kan staan en hoe belangrijk het is dat de dijken van de rechtsstaat blijven houden.

Voor beleggers is dat geen bijzaak. Markten leven van vertrouwen, net als dijken van onderhoud. Zonder rechtszekerheid is geen markt liquide, geen horizon houdbaar. Kapitaal zoekt voorspelbaarheid: duidelijke regels, onafhankelijke instituties, betrouwbare handhaving. Dáár begint rendement. Vertrouwen is wat de risicovrije rente risicovrij maakt – en waar instituties wankelen, stijgt niet alleen de rente op staatsleningen, maar ook de rente op vertrouwen.

"Kapitaal zoekt voorspelbaarheid: duidelijke regels, onafhankelijke instituties, betrouwbare handhaving"

In deze campagne beloven partijen het vertrouwen te herstellen, maar volgens juristen bevatten elf van de vijftien programma’s juist plannen die botsen met de rechtsstaat. Dat is geen voetnoot. Dat ís het risico – het institutionele lek dat langzaam groter wordt.

Het politieke springtij

De spanning tussen democratie en rechtsstaat neemt toe. Waar de één spreekt van een “nepparlement” of “D66-rechters”, zet een ander de Raad van State weg als politiek orgaan. En waar sommigen de macht van de rechter willen beperken, klinkt elders juist de roep om via de rechter maatschappelijke verandering af te dwingen. Van PVV tot BBB, van VVD tot GroenLinks-PvdA: de toon verschilt, maar de erosie is dezelfde.

Politiek was ooit ruis voor beleggers – wat wind, wat golfslag. Nu is het onweer. Niet via begrotingen of rentes, maar via de spelregels zelf. De markt kan omgaan met inflatie, rente en zelfs oorlog. Wat ze niet kan prijzen, is willekeur. Als de dijken van de democratie scheuren, dan stijgt het water van onzekerheid – en dat stopt niet bij de stembus. 

"Als de dijken van de democratie scheuren, dan stijgt het water van onzekerheid"

Stemmen is dijkonderhoud

Verkiezingen vieren de democratie; stemmen is haar onderhoud. Juist nu is dat onderhoud hard nodig. Want wie stemt, beslist niet alleen over een premier of een coalitie, maar over het onderhoud van onze instituties – de dijken die onze economie en portemonnee droog houden.

Ga dus vooral stemmen. Maar doe het met het besef dat onze democratische rechtsstaat de reden is dat beleggers investeren, bedrijven plannen durven maken en spaarders rendement kunnen verwachten. Denk bij het rood potlood niet alleen aan wie er straks regeert, maar ook aan wie we onze rechtsstaat toevertrouwen.

Wij beleggen in voorspelbaarheid, niet in willekeur. Institutionele beleggers weten dit al lang: stabiliteit is de goedkoopste verzekering tegen onzekerheid. Ook kiezers beleggen – niet met geld, maar met vertrouwen. Wie meningsverschil verwart met afbraak, breekt af wat hem beschermt. Zekerheid bouw je niet alleen met kapitaal, maar met regels die blijven.

Onze dijken zijn sterk, zolang we ze samen onderhouden. De politieke risicopremie begint waar de dijken breken – en dat is de duurste overstroming die er bestaat."

Thomas van Galen