Digitalisering zorgt voor evolutie, geen revolutie van geldsystemen

Het is absoluut waar dat geld- en betalingssystemen door de tijd heen veranderen. Maar verwacht niks radicaals door de opkomst van digitale munten. Veranderingen zullen geleidelijk gaan en overheden zullen de regie nooit uit handen geven. Daarvoor is geld te belangrijk als publiek goed, en er staat teveel op het spel voor de nationale veiligheid om de ontwikkelingen over te laten aan private, anonieme, gedecentraliseerde spelers.

Dat schrijft Nouriel Roubini in een opiniestuk voor Project Syndicate. Roubini is macro-econoom, oud-adviseur van de regering-Clinton en manager bij Hudson Bay Capital Management.

Base en bank money 

Geld, zo legt hij uit, bestaat traditioneel uit een combinatie van hoogwaardig geld (base money) dat wordt uitgegeven door centrale banken, en commerciële geld (bank money) dat wordt gecreëerd door private banken bijvoorbeeld via hypotheken of bedrijfskredieten.

De laatste jaren hebben de opkomst van fintechs gezorgd voor meerdere innovaties bij het commerciële geld. Denk bijvoorbeeld aan betalingssystemen zoals Alipay, WeChat en PayPal. Maar is dat revolutionair? Roubini noemt het liever “evolutionair".

Bitcoin en andere gedecentraliseerde cryptovaluta zijn van een andere orde. Ze zijn innovatief, maar geen van hen heeft zich ontwikkeld tot een regulier betalingsmiddel. Zelfs in El Salvador waar bitcoin tot wettig betaalmiddel is verklaard, wordt slechts 5% van de transacties er mee afgehandeld.

Dat zou kunnen veranderen door de Trump-regering die werkt aan een strategische bitcoinreserve en het feit dat institutionele beleggers steeds vaker bitcoins opnemen in de portefeuille. Maar zover zijn we nog niet.

Digitale euro’s en dollars

Er zijn wel andere mogelijkheden in de digitale sfeer die van invloed kunnen zijn op de geldhoeveelheid. Roubini noemt achtereenvolgens:

• Digitale valuta van centrale banken (CBDC's)
• Stablecoins
• Getokeniseerde deposito’s.

Bij de CBDC’s verwacht Roubini dat centrale banken ernaar zullen streven een publieke, veilige activa aan te bieden voor de digitale portemonnee van mensen, maar geen alternatief voor betalingssystemen in de private sector.

Dat betekent dat innovaties uit de private sector het betalingssysteem zullen blijven domineren. De tokenisering van geldmarktfondsen of “flatcoins” (digitale geldeenheden gekoppeld aan een mandje activa) zijn mogelijke voorbeelden.

Wat er precies op de burger afkomt, verschilt per regio. De Trump-regering heeft bijvoorbeeld weinig op met CBDC’s en een voorkeur voor stablecoins. In Europa ligt dat andersom. Daar wordt gevreesd dat stablecoins oncontroleerbaar zijn. Het kan het zwartgeldcircuit een boost geven. Hier maken CBDC’s en getokeniseerde deposito’s meer kans. In China is er een duidelijke voorkeur voor CBDC’s.

Ideaal 

Onder ideale omstandigheden zouden volgens Roubini al deze innovaties naast elkaar bestaan in een goed georganiseerd systeem van digitale valuta. CBDC’s zouden dan de veilige activa in de digitale wallets van mensen kunnen vormen en als vertrouwensbasis dienen voor het hele systeem. Stablecoins zouden kunnen worden gebruikt voor binnenlandse peer-to-peer en internationale betalingen en getokeniseerde deposito's voor interbancaire transacties.

Een van de weinige landen die in deze richting beweegt, zijn de Verenigde Arabische Emiraten (VAR). 

Geopolitiek

Maar de wereld is niet ideaal. Roubini denkt dat geopolitieke ontwikkelingen dat in de weg staan. Het gaat daarbij in de eerste plaats om de strijd tussen China en de VS. 

De Chinezen streven naar een grotere rol voor de renminbi, mede om het risico van toekomstige Amerikaanse financiële sancties te beperken. Daar horen steeds meer geldtransacties bij in renminbi’s en de eCNY (het digitale equivalent van de renminbi). 

Met “m-Bridge” is een technologie ontwikkeld waarmee voor grensoverschrijdende transacties de klassieke dollarkanalen en het betalingssysteem “SWIFT” omzeild kunnen worden. China heeft verder een eigen alternatief voor SWIFT: CIPS (Cross-border Interbancair Payment System).

De regering-Trump wil met hulp van de recente Genius-act en stablecoins de dominante reservestatus van de dollar bij internationale betalingen versterken. Met het succes van de eerste op dollars gebaseerde stablecoins overwegen inmiddels ook China en de Eurozone hun scepsis tegenover eigen stablecoins op te geven. Maar, zoals gezegd, het is niet het door hun gewenste pad.

De Eurozone dreigt door al het geweld ondertussen achterop te raken en te worden ingeklemd tussen de nog altijd dominante dollar en een opkomende digitale renminbi. Europa werkt daarom op volle toeren aan een snelle invoering van een digitale euro, die de wereldwijde reserverol van de euro zou kunnen helpen behouden en de EU strategische autonomie verlenen.