Russische inval liet wereldmarkten niet onberoerd

1. Explosie Europese energieprijzen

De invasie zorgde voor een explosie van Europese energieprijzen. Brent-olie steeg tot wel 30% naar $139 per vat, terwijl de gasprijs bijna 300% omhoog schoot naar recordhoogten. De olieprijs daalde in de maanden erna, maar de Nederlandse TTF-gasfutures – de Europese referentieprijs – stegen fors toen Europa hals over kop op zoek ging naar alternatieven voor Russisch gas.

Europa werd sindsdien steeds afhankelijker van Amerikaans vloeibaar aardgas (LNG). De EU heeft in een nieuwe handelsovereenkomst met de VS toegezegd om de import van Amerikaans olie, gas en steenkool te verhogen van zo’n $75 miljard in 2024 naar $250 miljard per jaar in 2027.

Olie- en gasprijzen liggen nu onder de pieken van 2022, maar nog altijd 50% respectievelijk 300% hoger dan vijf jaar geleden.

2. Europese wapenindustrie floreert

Door de afhankelijkheid van goedkoop Russisch gas waren de Europese economie en beurs slecht voorbereid op sterk stijgende energieprijzen. De Duitse economie, de industriële motor van Europa, stagneerde. Aandelen kregen brede klappen, vooral in sectoren die sterk leunen op lage energieprijzen, zoals industrie en chemie.

Ook Europese banken kregen zware tikken, maar herstelden zich toen partijen met veel blootstelling aan Rusland de banden doorsneden.

Het was echter niet alleen kommer en kwel: de Europese STOXX 600-index staat niet ver onder de recordhoogte van maart.

Aandelen in lucht- en defensie-industrie beleefden sinds februari 2022 een ware koersexplosie, met winsten van ruim 600% voor Leonardo en meer dan 1.500% voor Rheinmetall. “Als de gevechten in Oekraïne stoppen, verwacht ik dat defensie-aandelen iets terugvallen, maar de fundamentele reden voor de rally blijft bestaan,” zegt Toni Meadows, CIO bij BRI Wealth Management.

3. Ontwikkelingslanden dupe van hoge voedselprijzen

Sinds eind 2022 zijn inflatie en rente in de grote economieën gedaald en is de aandacht verschoven naar Amerikaanse importheffingen.

Hoge voedselprijzen blijven wel een punt van zorg, vooral voor ontwikkelingslanden. Volgens de VN-Voedsel- en Landbouworganisatie stegen de wereldwijde voedselprijzen in juli naar het hoogste niveau in meer dan twee jaar. “Als Oekraïne weer normaal als economie zou kunnen functioneren, zou dat voedselprijzen wereldwijd helpen drukken,” aldus April LaRusse, hoofd beleggingsexperts bij Insight Investment. Oekraïne was een belangrijke exporteur van graan.

4. Russische rescessierisico's

De Russische economie kromp na de westerse sancties in 2022, maar veerde in 2023 en 2024 op door enorme defensie-uitgaven. Na renteverhogingen om de daaropvolgende inflatiegolf te beteugelen, waarschuwen sommige Russische beleidsmakers nu voor recessierisico’s.

De roebel zakte kort na de invasie naar een historisch dieptepunt, maar herstelde later in 2022 tot het hoogste niveau in zeven jaar doordat de import instortte. De munt staat dit jaar bijna 40% hoger tegenover de dollar.

Intussen doen Rusland en China steeds meer handel in yuan, dat de dollar inmiddels heeft ingehaald als de meest verhandelde buitenlandse munt in Rusland.

5. Afscheid van de dollar

Het gebruik van sancties tegen Rusland en het bevriezen van circa $300 miljard aan Russische staatsactiva in 2022 heeft volgens Reuters de ‘de-dollarisatie’ versneld, de poging van landen om minder afhankelijk te worden van de dollar.