De kunst van de Pyrrusdeal

De Verenigde Staten hebben deze slag gewonnen. De Europese Unie tekende zondag een akkoord dat torenhoge importheffingen op Europese goederen voorkomt, maar tegen een hoge prijs. De 15%-tarieven op industriële export blijven deels in stand. Staal en aluminium blijven geraakt. In ruil belooft Europa voor honderden miljarden aan Amerikaanse energie, technologie en wapens af te nemen.

De markten reageren opgelucht. Begrijpelijk. Voor de korte termijn haalt de Europese industrie adem. Maar strategisch is dit een verlies. De VS laat opnieuw zien bereid te zijn macht in te zetten waar samenwerking passend zou zijn. Daarmee is deze overwinning wellicht klassiek Pyrrhisch: duur betaald, met structurele schade voor de langere termijn.

"De VS laat opnieuw zien bereid te zijn macht in te zetten waar samenwerking passend zou zijn"

Europa moet nu schakelen door de afhankelijkheid van de Verenigde Staten in te ruilen voor strategische onafhankelijkheid. Structurele afhankelijkheid van Amerika is niet houdbaar, wenselijk of veilig in een wereld van rivaliteit.

Een Trump-deal, een les uit Plutarchus

Deze deal volgt een bekende formule. Niet zozeer die van economische logica, maar van The Art of the Deal. Maximaal dreigen, druk opvoeren, de optie ‘geen deal’ laten hangen – en het resultaat altijd verkopen als overwinning. Publiciteit is wapen. Leverage is strategie. Relaties zijn optioneel.

De aanpak werkt soms. Maar heeft een prijs. Tony Schwartz, ghostwriter van het boek, waarschuwde al: Trump onderhandelt als iemand die koste wat het kost moet winnen – ook als dat ten koste gaat van vertrouwen. Precies dat gebeurt nu. De VS haalt een diplomatieke slag binnen, maar tast tegelijk zijn strategische positie aan. Goodwill verdampt. Bondgenoten morren.

De geschiedenis biedt een treffende parallel. In Parallelle Levens van Plutarchus verslaat Pyrrhus van Epirus de Romeinen, maar verliest zoveel manschappen dat hij verzucht: “Nog zo’n overwinning, en ik ben verloren.” Ook hier dreigt de zege duurder dan het verlies. Als Europa deze dreiging weet om te zetten in strategisch momentum, kan deze 'nederlaag' juist het begin zijn van onafhankelijkheid.

Confronterende asymmetrie

De deal legt de machtsverhoudingen pijnlijk bloot. Amerika dreigt – en krijgt wat het wil. Europa buigt. De tarieven blijven deels in stand. Bovendien worden we gedwongen extra goederen af te nemen van de Verenigde Staten, hoewel daar niet de grootste pijn zit. LNG uit Texas, F-35’s, Amerikaanse infrastructuurprojecten, spullen die we toch al wilde hebben.

Dit is al met al geen evenwichtig akkoord. Dit is een opgelegd pakket in diplomatieke verpakking. De tactiek is steeds dezelfde. Sinds zijn “Liberation Day” op 2 april rolt Trump zijn handelsoffensief uit als een script: eerst Vietnam, dan het VK, daarna Japan – en nu Brussel.

Toch is deze uitkomst geen wetmatigheid. De Europese Unie is nog altijd een economische grootmacht: 450 miljoen consumenten, geavanceerde industrie, kapitaal, kennis en innovatie. Maar zolang we blijven opereren met gefragmenteerd beleid en versnipperde belangen, blijft die macht onbenut. Zolang we afhankelijk blijven van Amerikaanse energie, militaire bescherming en digitale infrastructuur, blijft onze onderhandelingsruimte beperkt. De les is helder: strategische autonomie is geen idealistisch project, maar een economische noodzaak.

Tijd voor beleggers om te herschikken

Voor beleggers biedt de deal schijnbare rust. Europese industriële exporteurs halen opgelucht adem. De euro trekt aan. Aandelenkoersen winnen terrein. Maar dit is geen stabiliteit – dit is uitstel.

"Voor beleggers biedt de deal schijnbare rust"

Juist nu moeten beleggers hun strategie onder de loep nemen. Veel portefeuilles zijn nog marktgewogen – en dus fors blootgesteld aan Amerikaanse aandelen. Dat is logisch, want de VS is inmiddels 70–72% van de MSCI World-index. Maar deze concentratie versterkt het risico: marktgedreven wegingen lijken diversificatie, maar verabsoluteren blootstelling aan Amerikaanse politiek en sentiment. De S&P 500 noteert daarnaast ruim 40% boven zijn historische gemiddelde koers-winstverhouding. Beleggers moeten dat in ogenschouw nemen.

Een alternatief is kwantitatief beleggen zonder regiobeperkingen. Factoren als waarde, kwaliteit en lage volatiliteit zijn minder gevoelig voor geopolitiek en sentiment. Beleg zonder vooraf vastgelegde regioverdeling – dan daalt de VS-weging vanzelf. Spreiding vereist actie – niet alleen in naam, maar ook in weging. Beleggers die de wereld zien veranderen, moeten hun allocatie daarop aanpassen.

Pyrrusprijs

Europa hoeft niet te capituleren. Als deze deal wordt aangegrepen om vaart te maken met energieonafhankelijkheid, een gezamenlijke defensie-industrie en Europese digitale infrastructuur, dan verandert deze vernedering in een kantelpunt. Dan wint de VS deze slag – maar betaalt het later de prijs: minder invloed, minder hefboom, minder strategische ruimte.

De Pyrrusdeal is geen eindpunt. Het is een waarschuwing. En een kans voor Europa om zijn strategische positie te herijken, en voor beleggers om hun afhankelijkheden door te lichten en hun portefeuille te herschikken.

Thomas van Gales is hoofd beleggingsstrateeg bij Achmea Investment Management