Olympisch vuur flakkert: centrale bankonafhankelijkheid onder druk

"De onafhankelijkheid staat vandaag onder druk. Trump bekritiseert Fed-voorzitter Powell openlijk via sociale media en speeches en wil hem het liefst vóór het einde van zijn termijn in 2026 vervangen. Volgens Trump verlaagt Powell de rente niet snel genoeg.

Ondertussen wordt Fed-gouverneur Christopher Waller genoemd als mogelijke opvolger. Waller pleitte onlangs voor renteverlagingen terwijl de inflatie nog te hoog is. Het is strategisch geslijm met grote risico’s voor de Amerikaanse economie en beleggers.

Wat ooit een neutraal anker van vertrouwen was, is nu onderdeel van politieke strijd. De markt kijkt mee en zal genadeloos oordelen als het vuur van geloofwaardigheid dooft, bijvoorbeeld via druk op de dollar en oplopende risico-opslagen.

Prijsstabiliteit is geen politieke keuze 

Politieke druk is niet nieuw. Daarom is het goed terug te kijken naar het ontstaan van centrale bankonafhankelijkheid. In de jaren zeventig verdwenen de goudstandaard en het Bretton Woods-systeem, wat inflatiespiralen veroorzaakte in veel ontwikkelde landen. Centrale banken waren vaak ondergeschikt aan regeringen die economische groei boven prijsstabiliteit stelden.

Pas begin jaren tachtig brak Paul Volcker als voorzitter van de Fed met scherpe renteverhogingen de inflatie. Toen ontstond het besef dat prijsstabiliteit geen politieke keuze is, maar een mandaat dat onafhankelijk en geloofwaardig moet worden uitgevoerd.

Vertrouwenscrisis als lont

Dat vertrouwen van markten is cruciaal. De episode rond Liz Truss in 2022 illustreert dat. Haar belastingplannen zonder dekking of overleg met de Bank of England veroorzaakten binnen dagen een marktturbulentie. Het pond daalde, staatsrentes schoten omhoog en de centrale bank moest ingrijpen. Niet omdat inflatie plots steeg, maar omdat de markt het beleid corrigeerde.

Ook in de VS zagen we hoe snel marktdiscipline toeslaat. Kort na ‘Liberation Day’, waarop wederkerige en torenhoge handelstarieven werden aangekondigd, zakte het vertrouwen in consistent beleid snel weg. Beleggers bouwden risicovolle posities af. De waakvlam van marktdiscipline veranderde razendsnel in een steekvlam.

Zo’n vertrouwenscrisis kan ook ontstaan als de onafhankelijkheid van centrale banken onder druk komt te staan. Jean-Claude Trichet zei het ooit treffend: “Wanneer de geloofwaardigheid van een centrale bank verdwijnt, zijn de kosten onmiddellijk en meedogenloos.” Niet geleidelijk, maar abrupt. Het raakt valuta’s, rentes, spreads en vooral portefeuilles.

Meer portefeuilleweerbaarheid met real assets

Hoe bescherm je je portefeuille tegen een steekvlam? Daarom is het zaak je vermogen bestand te maken tegen zo’n omslag. Niet door te gokken op beleid of politiek, maar door je portefeuille weerbaarder te maken. Real assets bieden bescherming: grondstoffen, landbouwgrond en infrastructuur – tastbare bezittingen die hun waarde behouden of zelfs versterken als monetair beleid onzeker is.

Tussen 2021 en 2022 stegen brede grondstoffenindexen met tientallen procenten, terwijl traditionele obligatie-aandelenportefeuilles flink verloren. Ook infrastructuur, vooral met inflatiegekoppelde inkomsten die meebewegen met prijsstijgingen, levert stabiele kasstromen bij marktvolatiliteit.

Beleggen vraagt anno nu niet alleen rendement, maar ook robuustheid. Vertrouwen dat centrale banken altijd het vuur brandend houden, is een risico op zich. Want als dat vertrouwen wegvalt, doet dat zelden zachtzinnig pijn. Dan wil je dat je portefeuille tegen een stootje kan."

Thomas van Galen is Chief Strategist bij Achmea IM