Zon, zee en een economisch sprookje

De temperaturen lopen op en de zomervakantie staat weer voor de deur. Over een paar weken trekken duizenden Nederlanders – met of zonder caravan – weer richting het zuiden. Dan liggen we te bakken op de Costa del Sol, flaneren we over Franse boulevards, eten we pizza in Napels en nippen we ouzo op een Grieks terras.  

Wat minder zichtbaar, maar minstens zo zinderend, is de economische hittegolf die juist díe vakantielanden treft. Vorig jaar schreef ik al in een column over de positieve ontwikkelingen in de periferie, en ook nu doet de periferie het goed.

Terwijl de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2025 bleef steken op een magere 0,1% groei, was het beeld in de Zuid-Europese periferie verrassend zonnig. Spanje groeide met 0,6%, Italië met 0,3%. Zelfs Griekenland liet keurige groeicijfers zien. De vroegere zorgenkindjes van de eurozone lijken volwassen geworden.  

"De vroegere zorgenkindjes van de eurozone lijken volwassen geworden"

Lagere spreads

Ook op de financiële markten straalt het vertrouwen. In de zomer van 2011 piekten de renteverschillen (spreads) op staatsobligaties uit Zuid-Europa nog boven de 500 basispunten – Italië en Griekenland waren destijds het zorgenkind bij uitstek. Nu zijn de spreads stabiel en laag. Spanje noteert zelfs onder Frankrijk.

De kans op een nieuwe eurocrisis acht de markt momenteel net zo waarschijnlijk als sneeuw op de Akropolis.  

Keltisch sprookje

Dan is er nog Ierland. We vergeten het wel eens, maar in de tijd van de eurocrisis hadden we het over de PIIGS – met dubbel-I, jawel, want ook Ierland stond erbij. Ook het Keltische tij is gekeerd. Het overheidssaldo veranderde van -30% naar een overschot van 4%. Met een kredietwaardigheid van AA en een spread van slechts 30 basispunten nadert Ierland inmiddels Nederland.   

Alsof dat nog niet genoeg is: in het eerste kwartaal van 2025 groeide de Ierse economie met maar liefst 9,7%. Dat is geen typefout, maar wel te mooi om waar te zijn. De Ierse groeicijfers worden enorm beïnvloed door statistische berekeningen en de invloed van multinationals die intellectueel eigendom, vermogen en bezit door Ierland sluizen. Het resulteert in een belastingvoordeel voor bedrijven en een economische fata morgana. Van 10% “echte groei” is geen sprake. Desalniettemin staat Ierland er prima voor. Er is misschien geen sprake van een hitterecord, maar de economische temperatuur in Ierland is aangenaam. 

Crisishervormingen lonen

De conclusie ligt voor de hand: de PIIGS doen het goed. Sterker nog, ze doen het beter dan veel Europese zwaargewichten. Natuurlijk speelt toerisme een rol, net als royale steun uit EU-fondsen en NextGenerationEU leningen, waar de Zuid-Europese landen onevenredig veel van profiteren. Ierland profiteert van zijn multinationale techreuzen.

Maar vergeet ook niet de hervormingen die tijdens de eurocrisis werden afgedwongen – pijnlijk destijds, maar nu lonend. Het is een patroon dat we vaker zien: grote crises brengen moeilijke besluiten, maar kunnen de basis leggen voor latere bloei.

Misschien – en hopelijk – kunnen ook recentere crises dat effect hebben. De oorlog in Oekraïne bracht menselijk leed, maar ook politieke eensgezindheid in Europa en een versnelde inzet op energie-onafhankelijkheid. De coronacrisis leidde tot Europese steunprogramma’s en de uitgifte van gezamenlijke schulden, een nieuwe stap in Europese integratie.  

Laten we hopen dat we over tien jaar ook de positieve vruchten van die crises kunnen plukken – bij voorkeur met een glas wijn op een zonovergoten terras, ergens in de Zuid-Europese periferie".

Gerard Moerman

Gerard Moerman is Gerard Moerman hoofd Fixed Income, LDI and Investment Solutions bij Aegon AM.