RIP Amerikaanse economie

De economie zoals wij die kennen, is er niet meer ‘Er zijn decennia waarin niets gebeurt en er zijn weken waarin decennia ’s gebeuren’, zou Lenin gezegd hebben. Deze week hebben wij zo’n week die gelijk staat aan enkele decennia van gebeurtenissen meegemaakt.

De Amerikaanse president Trump maakte op 2 april, op de door hem uitgeroepen Liberation Day, de hoogte van zijn invoerheffingen voor buitenlandse producten. Er komt een minimale heffing van 10% op vrijwel alles.

De heffingen voor producten uit een lange lijst landen, waaronder de EU, andere Europese landen, Japan, China en Aziatische landen zijn echter stukken hoger, tussen 20 en bijna 50%.

Geen zin

Daardoor kunnen alle ramingen voor 2025 en 2026 – niet alleen de basisscenario’s maar ook de worse case scenario’s – door de papierversnipperaar en dat geldt voor alle landen. Nieuwe ramingen maken heeft op het moment geen zin.

Er is nog steeds zoveel onduidelijkheid over wat er komen gaat namelijk. Niet alleen bij beleggers en anderen maar zelfs bij mensen om Trump heen én bij Trump zelf! De hoogte van de invoerheffingen die elk land kreeg van Trump, is bepaald door het handelstekort van de VS met elk land te delen door de uitvoer van elk land naar de VS en die ratio vervolgens door 2 te delen omdat ‘wij aardig zijn’, aldus Trump.

Die methode onzinnig noemen, is een understatement. Het betekent namelijk dat de redenering van Washington erop neerkomt dat als de VS een handelstekort met een land heeft, dat land vals speelt.

Pinguïns en zeehonden

De mogelijkheid dat andere landen beter, efficiënter en of goedkoper kunnen zijn op bepaalde terreinen, bestaat wat Washington betreft zelfs in theorie blijkbaar niet. De heffingen hebben niets met economische analyse te maken.

In combinatie met het gebrek aan besef voor politiek-geografische feiten, krijgen we dan lachwekkende voorbeelden dat de regering-Trump een invoerheffing van 10% vaststelt voor Heard en McDonald eilanden, twee eilanden die in de buurt van Antarctica liggen en waar alleen pinguïns en zeehonden leven én die ook nog bij Australië horen maar om een of andere reden afzonderlijk in het overzicht zijn opgenomen.

Of dat er ook een heffing komt voor de British Indian Ocean Territory (BIOT). Daar wonen mensen, maar ze wonen alleen op de militaire basis Diego Garcia, die een Amerikaanse militaire basis is!

Mondiale recessie

Ofwel, de regering-Trump voert invoerheffingen in voor eigen personeel! Wat wél zeker is, is dat de kans op een recessie omhoog geschoten in. Dat geldt niet alleen voor de VS maar voor zoveel landen in de wereld dat zelfs een mondiale recessie niet uitgesloten is.

Ondertussen zal de handelsoorlog de inflatie in de VS, die nog steeds te hoog is, weer opdrijven. Veel analisten houden er rekening mee dat de geldontwaarding richting 5% zal gaan. Wat nog meer onzekerheid geeft over bijvoorbeeld hoe de Fed zal reageren.

Houdt de bank de rente onveranderd om aan te kijken hoe de zaken zich zullen ontwikkelen? Of zal ze de rente verhogen om de stijgende inflatie te proberen te beteugelen? Of juist verlagen in verband met mogelijke recessie en gevaar voor financiële instabiliteit?

Portefeuillecheck

Die financiële instabiliteit kan volgen door de scherpe daling van de aandelenkoersen. Termen als ‘bloedbad’ en ‘zwarte (vul een dag in)’ zijn weer volop te horen. De komende tijd zal er hoe dan ook extra veel aandacht zijn voor alle denkbare macro-economische indicatoren, ook de meest triviale waar normaliter niemand naar kijkt.

Alles om te proberen in te schatten hoe de economie wordt geraakt. Op de financiële markten is de reactie op de aankondigingen dus volop gaande. Een pessimist ziet parallellen met de jaren 30 van de vorige eeuw en vreest dat de daling nog maar pas begonnen is.

Een optimist wijst op een soort regel door de tijd heen, dat dagen van scherpe daling gevolgd worden door dagen van behoorlijke stijgingen. Ik let daar natuurlijk ook op, als belegger. Voor mij is dit een goed moment om twee vragen te stellen:

1. Sta ik nog steeds achter de analyse die destijds is gemaakt om in een aandeel te stappen?
2. Is er iets structureels veranderd met betrekking tot ieder afzonderlijk aandeel/bedrijf in mijn portefeuille?

Allerlei verschuivingen

Als de antwoorden ‘ja’ respectievelijk ‘neen’ luiden, dan doe ik niets. Antwoordencombinaties ‘ja’/’ja’, ‘nee’/’ja’ en ‘nee’/’nee’ nopen tot actie. Daarnaast kijk ik naar bedrijven die op de short- of de long-list stonden: is dit een goed moment die in de portefeuille op te nemen?

Naast belegger ben ik ook een macro-econoom en die twee petten heb ik tegelijk op: macro-economische analyse beïnvloedt immers antwoorden op bovenstaande vragen.

Als macro-econoom, met een focus op het grote beeld, neig ik te concluderen dat we te maken hebben met een majeure ontwikkeling, eentje die het verdere verloop van economische toekomst danig beïnvloedt. De wereldeconomie wordt opnieuw bekabeld als het ware, en daarbij gaan bedrijven productie verplaatsen naar de VS en uit de VS en vinden er allerlei andere verschuivingen plaats.

Grote gevolgen

De economie zoals wij die kenden afgelopen decennia, die is er niet meer na 2 april. Het handboek van die economie is niet alleen herschreven, nee dat handboek is gewoon helemaal weg, eerst door de papierversnipperaar en is daarna verbrand.

Er is een nieuw handboek en in dat nieuwe handboek is er heel weinig tot geen plaats voor economische logica en lessen uit het verleden, dat soort zaken doen er, op zijn minst voorlopig, niet toe.

Protectionisme is de regel en beleid geworden, het tijdperk van globalisering en vrijhandel lijkt voorbij. Dat zal gevolgen hebben. Grote gevolgen.

Nog meer nadenken

Meer duidelijkheid daarover krijgen we niet alleen door de ontwikkelingen te volgen, maar ook door juist nu te leren van soortgelijke gebeurtenissen uit het verleden en lang en diep nadenken en alle puzzelstukken op de juiste plek te proberen te zetten.

Dat is wat deze belegger/macro-econoom altijd al deed, maar de komende tijd nog meer zal doen. Aangezien het bovenstaande nog meer lees- en nadenkwerk vereist, ben ik blij dat het weer met de dag mooier lijkt te worden. Maakt het toch wat aangenamer.

Dat zal uiteindelijk uitmonden in nog meer podcasts ‘Volkseconoom vertelt’ en boeken, stuur me een bericht als je op de hoogte gehouden wilt worden.