Fed geeft Trump de schuld

Ongewijzigd. Zo luidde het besluit van het rentecomité van de Fed eerder deze week over het rentetarief, dat de centrale bank in Washington vaststelt. Die rente was wel zo ongeveer het enige wat hetzelfde is gebleven.

Vrijwel alle andere zaken die tijdens een rentevergadering aan de orde komen, zoals de verwachtingen van comitéleden over economische groei, inflatie, werkloosheid en uiteindelijk wat te doen met de rente, ondergingen een wijziging.

Zo steeg de gemiddelde raming voor de inflatie dit jaar van 2,5% in december naar 2,7% (headline) en 2,8% (kerninflatie). Dat opkrikken van de inflatieraming is de tweede opeenvolgende keer; in december verhoogde de Fed de schatting voor de geldontwaarding dit jaar vergeleken met uit september vorig jaar.

Hogere kosten

De Amerikaanse economie dikt dit jaar naar verwachting niet met 2,1%, zoals eerder werd verwacht, maar 1,7%. Dat snoeien in de groeiraming komt overeen met de recente verlaging van de economische vooruitzichten door onder meer de OESO, Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.

Tot slot ziet het rentecomité de werkloosheid in de VS dit jaar ietsje hoger uitpakken dan voorheen: 4,4% in plaats van 4,3%. De belangrijkste reden waarom de bank lagere groei en hogere inflatie verwacht, zijn de tarieven en de tarievenoorlog die de VS ontketenden.

Hogere tarieven en tegenmaatregelen van andere landen drukken de economische activiteit omlaag en zorgen tegelijkertijd voor hogere prijzen door hogere kosten en het op zijn minst deels doorberekenen ervan. De ramingen zijn omgeven met heel veel onzekerheid, aldus de Fed.

Eigen schuld

Ook dat is te wijten aan de tarieven en de onzekerheid over wanneer die verhoog worden, voor welke landen, wanneer en op welke producten. Onzekerheid daarover betekent op zijn beurt totale duisternis over de uiteindelijke effecten ervan op de economie.

De Fed maakt zich er door de hogere inflatie vooral toe te schrijven aan president Trump wel erg makkelijk vanaf. Laten we niet vergeten dat de Fed de rente is gaan verlagen toen de inflatie nog steeds te hoog was, het alles behalve waarschijnlijk was dat die snel zou dalen én te midden van een oververhitte economie, onder meer door hoge overheidsuitgaven.

Bij een oververhitte economie lopen de prijzen eerder sneller omhoog dan langzamer; oververhitte economie wil niets anders zeggen namelijk dan dat de vraag naar goederen en diensten sneller toeneemt dan het aanbod ervan.

2027 pas 2%

Zo bezien is de bank zelf voor een belangrijk deel ook verantwoordelijk voor de aanhoudend te hoge inflatie in het land. Die situatie, dat de geldontwaarding te hoog is vergeleken met de doelstelling (2% per jaar) lijkt nog lang aan te houden.

Jerome Powell, voorzitter van de Fed, zei dat de vorderingen op het terrein van inflatie terugkrijgen op 2% per jaar waarschijnlijk voorlopig tegen zullen vallen. Dat is eufemisme voor dat inflatie voorlopig te hoog zal blijven. Wat voorlopig is, kunnen we afleiden uit de gepubliceerde dot plot, puntenwolk waarbij elk punt de verwachting is van een lid van het comité.

Er zijn in totaal 19 leden. Tezamen, gemiddeld genomen, zien ze de inflatie in 2027 naar de gewenste 2% zakken. Veel comitéleden zijn daarnaast van mening dat de kans dat de inflatie hoger uitpakt, groter is dan de kans op een aangename verrassing op dat front.

Uitschieters

Bovendien betreft het hier de inflatie gemeten volgens de zogeheten PCE-methode. De voor de consument veel bekendere en bovendien relevantere inflatie gemeten als verandering van de consumentenprijsindex, ligt doorgaans hoger dan de PCE-inflatie.

Geen wonder dat 8 van de 19 comitéleden van mening was dat de bank de rente dit jaar helemaal niet meer zou moeten verlagen. In december waren dat er nog 4. Gemiddeld genomen verwacht de hele groep de rente dit jaar nog twee keer te kunnen kortwieken.

Tijdens de persconferentie na afloop hintte Powell daar ook op. Dat kunnen we zeggen op basis van zijn wegwuiven van de recent opgelopen inflatieverwachtingen onder de Amerikanen. Die noemde hij ‘uitschieters.’

Grote onzekerheid

En over de verhoging van de inflatie dit jaar, zei hij dat dat slechts tijdelijk zal zijn. Dat is een hele slechte woordkeuze. ‘Tijdelijk’ is een besmet woord als het over inflatie gaat omdat onder meer de Fed de forse stijging van de prijzen in 2021 ene lange tijd als tijdelijk omschreef alleen om later in te zien dat dat een sprookje was.

Het was ook de rechtvaardiging voor te laat in actie komen tegen de veel te hoge inflatie destijds. Omdat veel Amerikanen enorm veel last hadden van de hoge inflatie destijds en nog steeds hebben en 2021 niet zo lang geleden was, zijn ze huiverig voor het woord ‘tijdelijk’ in deze context.

Gegeven de grote onzekerheid en, zoals reeds genoemd, dat veel comitéleden er rekening mee houden dat de inflatie hoger kan uitpakken dan de nieuwe ramingen van de bank, is de kans op nog een zeperd voor de Fed, zoals in 2021, groot. In die omgeving had Powell de term ‘tijdelijk’ wellicht beter niet kunnen gebruiken.

Uitlokken

Tot slot dient de vraag zich aan waarom hij in de persconferentie de verwachtingen van twee renteverlagingen dit jaar niet nuanceerde, zeker aangezien bijna de helft van het rentecomité meent dat er geen ruimte zal zijn rente te verlagen dit jaar.

De enige verklaring die ik kan bedenken, is dat hij op die manier niet de toorn van het Witte Huis en president Trump wilde uitlokken, maar wind uit de zeilen wilde nemen voor de onvermijdelijke verbale aanvallen richting de Fed dat die de rente niet nu al verlaagde. Die aanvallen kwamen er inderdaad onmiddellijk na de rentevergadering.