Komst AI ondermijnt grote merkenbedrijven

"Voorspellers van de aandelenmarkt hebben het ongeveer de helft van de tijd mis, maar daarmee doen ze nog altijd beter dan economen. Die laatste groep voorspelde bijvoorbeeld een recessie in de VS in 2024 en een inflatie die terug zou vallen tot twee procent.

Dat hoeft niet te verwonderen: economische voorspellingen zijn bijzonder complex. Het bruto binnenlands product plakt een enkelvoudig cijfer op de dynamische kapitaalstromen binnen een economie, met veel variabelen die in tegengestelde richtingen bewegen. In de geaggregeerde cijfers die gebruikt worden in economische modellen, is het moeilijk om een trendbreuk waar te nemen.

Robert Almeida

Kapitaalmarkt geeft richting

Heel anders is dat bij de kapitaalmarkten, die spaarders en ondernemers samenbrengen. Ondernemers geven een deel van hun potentiële winst op in ruil voor kapitaal. Dit kapitaal wordt toegewezen op basis van het verwachte nut en risico van projecten. De kapitaalmarkt weerspiegelt dus waar de markt toekomstige groei en krimp ziet.

Wat zeggen de huidige kapitaalstromen over het huidige economische exceptionalisme van de VS? En belangrijker nog: wat betekent dit voor de toekomst? Veel goederen die in de VS worden geconsumeerd, waren voor een belangrijk deel buiten het land geproduceerd. Door de pandemie, geopolitieke spanningen en tarieven is dat verschoven. Producten worden nu eenvoudiger en dichter bij huis geproduceerd.

Investeringsmagneet Amerika

Na jaren van dalende kapitaaluitgaven van Amerikaanse bedrijven is er de laatste jaren een nieuwe kapitaalcyclus ontstaan. Als thuisbasis van kunstmatige intelligentie trekt de VS bijzonder veel investeringen aan. Het netto internationale investeringsniveau in de VS (het verschil tussen wat Amerikanen in het buitenland investeren en wat buitenlanders in de VS investeren) is sinds de financiële crisis meer dan verviervoudigd.

De investeringsbehoeften voor het AI-ecosysteem zijn dan ook enorm, niet alleen voor de datacenters maar ook voor de nodige energie, koeling en andere infrastructuur. Deze kapitaalverschuiving verklaart mede het Amerikaanse exceptionalisme en waarom het positieve banenrapport in december helemaal niet zo verrassend was.

De vorige kapitaalcyclus van de jaren 2010 verlaagde de kosten en zorgde voor weinig economische groei, maar wel voor grote winsten voor aandeelhouders. De huidige cyclus verhoogt de kosten van materiaal en arbeid, stimuleert groei en leidt tot hogere rentetarieven.

Verliezers zijn er ook

Wat dit betekent voor de bedrijfswinsten en de aandelenkoersen zal nog moeten blijken. Voorlopig maken Amerikaanse bedrijven nog veel winst, onder meer omdat ze de hoge prijzen kunnen vasthouden. Beleggers kijken ook uit naar mogelijke belastingverlagingen en verdere economische groei, die de winsten verder kunnen opstuwen.

Maar de veranderende kapitaalcyclus kan ook een andere uitkomst hebben. De investeringen leiden tot nieuwe producten die beter of goedkoper zijn dan de vorige generatie, waardoor gevestigde bedrijven hun prijszettingskracht dreigen te verliezen en zelf ook meer moeten gaan investeren. Dat veldt met name voor consumentengoederen.

AI ondermijnt grote merken

Zo zullen de grote taalmodellen van AI de kracht van de grote merken ondermijnen. Een traditionele zoekopdracht op het internet levert nu vooral producten met grote advertentiebudgetten op, maar met AI krijgen consumenten een samenvatting op maat van wat vele experten en andere consumenten van het product vinden. AI zal de consument dus meer macht geven, waardoor de huidige hoge verwachtingen van beleggers niet uitkomen.

In de nieuwe kapitaalcyclus financieren bedrijven tastbare projecten in plaats van dat ze het geld gebruiken om dividenden uit te keren of eigen aandelen terug in te kopen. Dit kan leiden tot meer groei en inflatie, maar ook tot andere winnaars en verliezers. Toekomstige beurskampioenen zijn bedrijven met weinig concurrentie die hun winstmarges eenvoudig kunnen beschermen.