Powell moet zien te zeilen tussen twee kwaden

Tijdens de laatste persconferentie zei Fed-voorzitter Jerome Powell dat de bank te maken heeft met veel onzekerheid. Invoerheffingen zijn een goed voorbeeld. Het was volgens de Fed-aanvoerder onbekend of die er komen, zo ja wanneer, hoe hoog die zullen zijn, in één keer ingevoerd worden of stap voor stap en hoe andere landen erop zullen reageren.

Onlangs hebben we in ongeveer drie dagen tijd die onzekerheid meegemaakt. Eerst kondigde president Trump 25 procent tarieven aan voor spullen uit Canada en Mexico en 10 procent voor die uit China, om vervolgens die voor zijn de noord- en zuiderbuur van de VS met één maand op te schorten. De president had en heeft het steevast over 25 procent, terwijl zijn minister van Financiën sprak van stapsgewijze invoering van de invoertarieven.

Het zorgt er inderdaad voor dat de Fed heel erg lastig beleidsplannen kan maken voor de rest van dit jaar. Wat wel duidelijk is, is dat alles wat internationale handel belemmert of duurder maakt, haast per definitie slecht is voor economische groei op termijn.

Handel is goed voor iedereen

Immers, internationale handel maakt specialisatie mogelijk, wat productie van alles efficiënter, dus goedkoper en beter maakt. Internationale handel zorgt er ook voor dat uitvindingen hun weg vinden in de hele wereldeconomie, waarmee ze ten goede komen van de efficiency maar ook sneller verder verbeterd kunnen worden.

Als twee partijen handel drijven, dan geldt voor beiden dat het om een vrijwillige transactie gaat, eentje die men doet omdat die welvaartsverhogend is. Niemand gaat handeldrijven om er slechter van te worden.

Hogere tarieven alleen goed op korte termijn

Zo bezien zijn er bij handelsoorlogen op termijn geen winnaars. Op de korte termijn kan dat wel anders zijn. Zoals zo vaak geldt ook voor protectionistische maatregelen dat die eerst het zoet en pas later het zuur met zich mee kunnen brengen.

Op korte termijn kunnen nieuwe tarieven in de VS voor meer economische activiteit zorgen. Immers, spullen gemaakt in het buitenland worden duurder en daardoor kunnen Amerikaanse bedrijven er meer van gaan maken. Buitenlandse bedrijven kunnen meer productie naar de VS verplaatsen om zo de invoerheffingen op hun producten te ontlopen. Dat zorgt voor meer banen en meer economische activiteit.

Het probleem is echter dat dit wel het laatste is wat de Amerikaanse economie anno 2025 nodig heeft! Nog meer economische activiteit in een economie die al op meer dan volle toeren draait, leidt sneller tot opwaartse druk op inflatie dan op een grotere economische koek. Dat op zijn beurt geeft de Fed met de dag minder ruimte de rente te verlagen en kan zelfs tot speculatie over mogelijke renteverhogingen leiden.

Jaren 30 als voorbeeld

Wat we verder niet moeten vergeten, is dat de omgeving waarin bepaald beleid geïmplementeerd wordt, er ook toe doet. Neem de jaren dertig van de vorige eeuw. In september 1930 tekende de Amerikaanse president een wet die, gemiddeld genomen, 20 procent extra heffing betekende voor ruim 20.000 producten uit het buitenland.

Die wet, de Smooth-Hawley wet, vernoemd naar de twee opstellers, kwam op het moment dat we sindsdien kennen als de Grote Depressie, reeds begonnen in 1929. Tussen 1929 en 1932 verloor de wereldeconomie 15 procent! In het begin leek de wet een zegen voor de Amerikaanse economie. Er kwamen meer banen en de economische activiteit nam toe. Maar op termijn droeg die wet bij aan langdurige economische malaise, met een verdubbeling van de werkloosheid.

Heel interessant is om te zien hoe de Fed zal reageren op hogere tarieven. Zal de bank de focus leggen op het inflatieverhogende effect van tarieven of juist op mogelijke groeivertragende werking ervan op termijn? De keuze is zeer belangrijk.

De nadruk op de eerste leggen, betekent geen renteverlagingen; de nadruk op de tweede opent de deur voor lagere rentes later dit jaar. Reken maar dat ze bij de Fed ook terugdenken aan de jaren dertig! De Fed reageerde destijds door vol op de rem te trappen. De geldhoeveelheid daalde behoorlijk.

Fed doet het nu beter?

Economische historici zien de Fed als een belangrijke schuldige voor de Grote Depressie. Zo schreven Milton Friedman en Anna Schwartz in hun monumentale werk A Monetary History of the United States dat de centrale bank een behoorlijk deel van de verantwoordelijkheid draagt. Nog een keer de schuld dragen voor economische chaos, daar zal de Fed wel twee keer voor uitkijken.

Ter ere van de 90ste verjaardag van Milton Friedman, in 2002, sprak de toenmalige Fed-voorzitter Ben Bernanke. Aan het einde van zijn toespraak draaide hij zich om en richtte zich tot Friedman: “Met betrekking tot de Grote Depressie: je hebt gelijk, wij hebben het gedaan. Het spijt ons zeer. Dankzij jou zullen we het nooit meer doen."

Powell kent de historie van de Fed heel erg goed. Ik ben er vrij zeker van dat deze belofte de laatste tijd door zijn hoofd ging. Aan de andere kant weet hij ook dat het alternatief een Burnsje doen, het beleid van de Fed-baas Arthur Burns in de jaren zeventig herhalen. Burns luisterde naar wat het Witte Huis wilde en plaveide zo de weg voor alles-ontwrichtende torenhoge inflatie in de jaren zeventig.

Twee kwaden

Net als Odysseus moet Powell de komende tijd het monetaire schip dat de Fed heet veilig zien te krijgen tussen Scylla en Charybdis, twee zeemonsters aan weerszijden van de zee-engte van Messina.

Het goede nieuws is dat Odysseus er levend vandaan wist te komen, dat is het goede nieuws voor de Fed en de financiële markten. Het slechte nieuws is dat dit bij lange na niet zonder heel wat kleerscheuren en spannende momenten gebeurde. 2025 kan een jaar van woelige wateren op de beurzen worden.