Opinie: Actief beheer kost pensioenfondsen klauwen met geld

Financieel expert Richard Ennis heeft op de website van het CFA Institute harde kritiek op pensioenfondsen en zogenoemde endowments, zoals beleggingsfondsen van Amerikaanse universiteiten.

Volgens hem laten deze institutionele beleggers veel geld liggen door te proberen de markt te verslaan. Ze zijn bovendien niet transparant.

Rendement blijft achter

Volgens hem hebben grote publieke pensioenfondsen gemiddeld ongeveer 30% van hun vermogen belegd in dure alternatives en een nog groter deel in actief gemanagede fondsen. Dat heeft weinig succes opgeleverd. Sinds de kredietcrisis van 2008 lag het rendement 1,2% onder dat van vergelijkbare passieve benchmarks, die zo goed als gratis gevolgd kunnen worden. 

Dat klinkt misschien als een klein verschil, maar als bedacht wordt dat de 300 grootste pensioenfondsen wereldwijd eind 2023 een vermogen hadden van 22,6 biljoen dollar dan tikt het aardig aan.

Helaas, zo stelt Ennis, krijgen dit soort tegenvallende resultaten weinig aandacht omdat de toezichthouders van pensioenfondsen vaak zelfbedachte benchmarks gebruiken die een te gunstig beeld geven van de prestaties. "Het zijn aangepaste benchmarks gebaseerd op complexe, ondoorzichtige combinaties van verschillende indices die de lat 1,4 tot 1,7 procentpunten per jaar lager leggen dan eenvoudige degelijke indexbenchmarks."

Wat het er niet beter op maakt, is dat pensioenfondsen het beheerde vermogen vaak verdelen over tientallen actieve fondsen. Op die manier wordt het risico weliswaar kleiner, maar ze komen daardoor ook automatisch dichterbij de index uit. Waarom dan überhaupt nog kiezen voor een dure fondsbeheerder?

Doelstellingen worden niet gehaald

Daar komt bij dat pensioenfondsen en endowments de laatste 15 jaar ver zijn achtergebleven bij hun eigen doelstellingen. “Het Center for Retirement Research van Boston College publiceert de actuariële aannames voor het rendement van grote pensioenfondsen. Dat cijfer was gemiddeld 7,4% per jaar tussen 2008 en 2023", schrijft Ennis.

In werkelijkheid kwamen de fondsen echter niet verder dan 6,1%, terwijl ze met een index-strategie bijna perfect op de doelstelling waren uitgekomen.

Het zou kunnen dat andere beleggingsperiodes beter uitpakken voor actieve fondsen, maar Ennis vreest het ergste. Het idee van pensioenfondsen en endowments dat ze de markt kunnen verslaan door met actieven fondsen gebruik te maken van marktimperfecties, is volgens hem hoogst discutabel.

Passief met klein beetje actief

Er is een alternatief. Ze kunnen bijna gratis indexfondsen gebruiken in een verhouding die past bij hun risicotolerantie en internationale voorkeuren.

Eventueel kunnen ze daarnaast nog een paar actieve fondsmanagers vragen om die delen van de markt te bestrijken waar de indices niet goed in zijn, bijvoorbeeld smallcaps en bedrijfsobligaties met een lage kredietwaardering.