Beijing schiet de economie (eindelijk) te hulp

Na de afschaffing van de coronamaatregelen zou de Chinese economie goed van de grond komen en opveren, net als de post-lock down economische bonanza in Europa en Amerika.

De maatregelen werden afgeschaft, maar de economie veerde niet op. Sterker nog, die zakte weg in een moeras. Dé reden daarvoor was een vastgoedcrisis.

Vastgoed is voor veel Chinezen wat een spaarrekening is voor ons: de gangbare manier om geld opzij te leggen voor later. Toen het land met een vastgoedcrisis te maken kreeg en de prijzen van onroerend goed kelderden, zorgde dat voor een uiterst sombere stemming onder de Chinese consumenten.

Meer ongelijkheid

De Chinese overheid kwam echter nauwelijks in actie om de economie op te peppen. Dat had enerzijds te maken met de onwil om door de vastgoedsector te redden, speculanten op dat terrein te belonen.

Beijing was daar huiverig voor, mede omdat de ongelijkheid binnen China behoorlijk is geworden in loop der tijd (en passant: dit kan ook de haast vijandige opstelling tegenover superrijke Chinezen de laatste jaren verklaren).

Vastgoedspeculanten dan ook nog eens helpen, zou wellicht verkeerd vallen in het land. Een andere bron van zorg waren de overheidsfinanciën. Er wordt gezegd dat China de wereldeconomie heeft gered toen die in 2008 dreigde te ontsporen.

Niet lenen

China ging toen veel geld uitgeven, bijvoorbeeld aan allerlei infrastructurele projecten. De prijs voor die redding was echter dat de schulden in het land behoorlijk toenamen. Bedroeg de officiële staatsschuld in 2008 nog minder dan 30% van het bruto binnenlands product (bbp), inmiddels is dat aangedikt tot circa 85%.

En daar zitten dan de off-balance-sheet schulden van de lokale overheden niet bij. De omvang daarvan wordt door sommigen geschat op nog eens 50% van het bbp.

De lokale overheden in China mogen niet, of zeer beperkt geld lenen; Beijing stond het jarenlang oogluikend toe dat die lokale overheden stropartijen opgezet hadden, die vervolgens geld leenden voor projecten van de lokale overheden.

Uitzonderlijk 

Deze week markeert een omslag op dit terrein in China! Zo heeft de centrale bank de rente verlaagd én heeft ze de kasreserveverplichting, ofwel hoeveel geld banken achter de hand moeten houden, teruggeschroefd.

Het is zeer uitzonderlijk da beide maatregelen samen worden genomen; doorgaans verlaagt de Chinese centrale bank óf de rente óf die kasreserveverplichting. Wat ook uitzonderlijk was, was het feit dat de ingrepen op een persconferentie aangekondigd werden.

De bank besloot ook dat banken, brokers en anderen makkelijker aan geld konden komen om aandelen op te kopen en de lokale overheden kregen betere voorwaarden voor hun beleid om leegstaande appartement op de kopen om ze de vastgoedsector op te vijzelen.

Euforische reacties

Enkele dagen later beloofde ook het Chinese Politbureau, voorgezeten door de Chinese president Xi Jinping, dat de regering extra maatregelen zal nemen de economie wind in de rug te geven. Niet alleen in China zelf maar ook in Europa en de VS reageerden de beurzen euforisch daarop, met stijgende koersen overal.

De nieuwe maatregelen en de impliciete belofte dat er wellicht nog meer in het vat zit, zullen de Chinese economie ongetwijfeld aanjagen. Maar of die uit het diepe dal waar die zit, zal klimmen, is alles behalve zeker.

China heeft namelijk te maken met enkele diepe, structurele problemen, naast de vastgoedcrisis. De vergrijzing slaat bijvoorbeeld ook in China toe en er is sprake van behoorlijke ongelijkheid, zowel tussen mensen als tussen regio’s (kustprovincies zijn veel rijker dan het binnenland).

Tech barrière 

Dat is een probleem in een nominaal communistisch land en kan voor onrust zorgen. Een ander probleem is protectionisme in de wereld, zeg maar een soort de-globalisering. Dat raakt China heel hard, want die economie moet het meer dan de Amerikaanse of de Europese hebben van internationale handel voor de groei.

Waar onze economieën drijven op consumptie van huishoudens, is dat in China veel en veel minder het geval. China is dan ook bezig met het omschakelen van exportgeleide naar consumptie gedreven economie.

Dat is lastig en duurt wel even voordat die omschakeling voltooid is. Nog een probleem van China, dat te maken heeft met de-globalisering, is dat het land een technologische barrière bereikt heeft.

Zelf innoveren

Achterlopen op het gebied van innovatie heeft als voordeel dat die achterstand een groeispurt ontketent in een globaliserende wereld, omdat je als achterblijver simpelweg de elders uitgevonden technologieën en toepassingen, implementeert.

China kon dat heel erg goed doen door transfer van technologie als voorwaarde te stellen aan westerse bedrijven om actief te mogen zijn op die enorme markt. Dat heeft de economische groei in China decennialang aangedreven, met gemiddelde groei van 10% per jaar.

Inmiddels is die bron op doordat China die achterstand ingelopen heeft, maar ook door de verboden uit het westen om belangrijke technologische innovaties te exporteren naar China. Die ooit schier onuitputtelijke bron van groei is dus leeg en moet China het voor economische groei tegenwoordig hebben van zelf innoveren.

Meer weten?

Dat lukt ook, het land is er goed in, maar het betekent per definitie natuurlijk lagere economische groei. Immers, zelf innoveren vergt tijd, energie en geld en is altijd langzamer en duurder dan simpelweg implementeren van andersmans innovaties in je economie.

Dat de autoriteiten in Beijing, die jarenlang weigerden echt goed in actie te komen omdat ze de twee genoemde obstakels, namelijk vrees om speculanten te belonen en hoge schuldenlast, te groot vonden nu wel met een spervuur aan forse stimuleringsmaatregelen komen, kan erop wijzen dat de problemen in en met de Chinese economie nog veel groter zijn dan we vermoeden.

Ziedaar een mogelijke overeenkomst met de VS: zoals ik vorige week schreef, was het lastig te rijmen dat de Fed de rente met 50 basispunten verlaagde terwijl de bank de Amerikaanse economie meermaals als sterk bestempelde.

Zou de Fed meer weten over de werkelijke stand van zaken of gevaren in de VS, informatie die de buitenwereld nog niet (scherp) heeft?