Column

Die hoge inflatie moet vooral niet te lang duren

Mocht de hoge inflatie te lang aanhouden, dan gaan ook de inflatieverwachtingen omhoog, waardoor van een dalende inflatie geen sprake kan zijn, betoogt Wim van Zwol.

Ook Vanguard voorziet geen terugkeer naar een stagflatoir klimaat met een stagnerende economie, een hoge werkloosheid en inflatie. De vraag is of we het punt naderen waarop prijsstijgingen evolueren tot een meer permanente structurele verschuiving in de inflatietrends.

In een recente paper, The Inflation Machine: How It Works and Where It’s Going, hebben wij dit onderzocht. De meeste economen, ook die van de Investment Strategy Group van Vanguard, denken dat de huidige inflatiepiek van voorbijgaande aard is.

Toch wordt de werkelijke inflatie sterk beïnvloed door veranderingen in de inflatieverwachtingen, zo blijkt uit de paper. Het onderzoek laat zien dat het effect van een verandering in de inflatieverwachtingen op de werkelijke inflatie groter is dan omgekeerd.

Met andere woorden, er bestaat dus een reëel risico dat de hogere inflatie kan doorsijpelen in de verwachtingen, en dat kan een selffulfilling prophecy in gang zetten en tot hogere inflatie in de toekomst leiden.

"Een verandering in de inflatieverwachtingen op de werkelijke inflatie is groter dan omgekeerd"

De relatie tussen verwachte en werkelijke inflatie

Inflatieverwachtingen geven aan hoeveel bedrijven en consumenten verwachten dat de prijzen in de toekomst zullen stijgen (of dalen). Deze verwachtingen zijn doorgaans goed verankerd, wat betekent dat zij niet veel schommelen als de werkelijke inflatiegegevens worden gepubliceerd.

Als het economisch klimaat positief verandert, kunnen bedrijven verwachten dat hun kosten in de toekomst aanzienlijk stijgen. Bedrijven kunnen de prijzen van hun goederen en diensten dan verhogen om de verwachte kostenstijging op te vangen, wat vervolgens doorwerkt in de werkelijke inflatie.

Werknemers kunnen eveneens vragen om meer loon om een verwachte verhoging van de kosten van levensonderhoud op te vangen. Deze loonsverhogingen kunnen ook tot uiting komen in een hogere werkelijke inflatie in de toekomst.

De centrale banken spelen een sleutelrol bij het verankeren van de inflatieverwachtingen. Sinds de Fed vier decennia geleden de op hol geslagen inflatie heeft beteugeld, heeft het de reputatie opgebouwd dat deze centrale bank in staat en bereid is om prijsinstabiliteit tegen te gaan. Die geloofwaardigheid bepaalt de relatie tussen de verwachtingen en de inflatie in ons model.

Elke verandering in die geloofwaardigheid - bijvoorbeeld wanneer de markten en de consumenten vinden dat de Fed traag reageert op beginnende inflatie - kan de relatie tussen de verwachtingen en de gerealiseerde inflatie veranderen, waardoor verankerde verwachtingen gemakkelijker kunnen worden losgelaten dan in het verleden het geval was.

Waarom inflatieverwachtingen er nu toe doen?

Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat de huidige consensus te optimistisch is over de vraag of de inflatie zich in 2022 zal stabiliseren op de pre-pandemische trend van 2%.

"De huidige consensus is te optimistisch"

Factoren die de inflatie boven dat niveau kunnen houden, zijn onder meer een solide maar aanhoudende verbetering van de arbeidsmarkt, een krachtige economische groei, aanhoudende begrotingsuitgaven en stijgende inflatieverwachtingen. Die verwachtingen zijn vooral belangrijk in de huidige omstandigheden.

De recente feitelijke inflatiecijfers liggen op een niveau dat in decennia niet is voorgekomen. De consensus is dat de prijsstijgingen spoedig zullen afkoelen, maar hoe langer de huidige inflatiepiek aanhoudt, hoe groter het risico dat de verwachtingen worden losgelaten, waardoor de inflatievooruitzichten op middellange en lange termijn kunnen verslechteren.

Wim van Zwol is hoofd Institutional Sales, Noord-Europa bij Vanguard Asset Management. Van Zwol is sinds april 2007 actief bij Vanguard.

Online magazine ETF's