Monetair beleid rust op wankele fundamenten

“We moeten de inflatieverwachtingen verankeren.” En; “Er is niets aan de hand zolang de inflatieverwachtingen verankerd zijn.” Zulke uitspraken doen centrale bankiers met grote regelmaat.

Kijk maar eens een persconferentie van de Fed of de ECB terug. De achterliggende gedachte is de overtuiging dat inflatieverwachtingen van huishoudens en bedrijven de belangrijkste determinant zijn van toekomstige inflatie.

Inderdaad, in dat geval moeten centrale banken ervoor zorgen dat de verwachtingen laag blijven, want dan zal de echte inflatie in de toekomst ook wel laag zijn. Ik overdrijf niet, maar dit is het fundament waar het moderne monetaire beleid op rust.

Ernstige gevolgen

Als dat fundament instabiel zou blijken te zijn, dan hebben de centrale banken een groot probleem. Een recente paper van een Fed-econoom stelt precies dat.

Namelijk dat het geloof in de voorspellende waarde van inflatieverwachtingen op uiterst dubieuze theoretische en empirische funderingen stoelt. Monetair beleid daarop baseren kan ernstige gevolgen hebben.

De centrale banken zoals de Fed en de ECB doen echter niet anders. Hoewel die funderingen dus bijzonder dubieus zijn, grenst het geloof aan de voorspellende waarde van inflatieverwachtingen onder centrale bankiers aan monetair fundamentalisme.

Monetair fundamentalisme

Naar de buitenwereld toe schept die aanpak ook een beeld van volledig in control zijn. Schijnzekerheid is het.

Dat monetaire fundamentalisme is een onderdeel van de verafgoding van economische modellen, een proces dat enkele decennia geleden begonnen is en vanaf begin jaren 70 écht populair is geworden.

Mede doordat rond die tijd het geloof in maakbaarheid van de samenleving en economie postvatte. Voor mij ook een belangrijke reden  om "Keerpunt 1971: over staatsschulden, werkende armen en nieuwe economische groei" te schrijven.

Rente-moeras

Het was ook in dit belangrijke opzicht een keerpunt, omdat het monetaire beleid gericht op te veel geld drukken vanaf 1971 niet alleen mogelijk maakte, maar ook voorzag van een wetenschappelijk alibi.

Voor ons is dat een uiterst ernstige zaak. De gevolgen van dit beleid zijn economische instabiliteit en vervolgens politieke en maatschappelijke instabiliteit, zeepbellen op de beurzen; net als de situatie waarin we nu zitten. 

We zitten in een negatief rentemoeras, waar niet uit te komen is zonder een groot risico op financiële chaos, maar met het beleid doorgaan heeft ook veel negatieve effecten.

Vrije markt

En dat heeft weer gevolgen voor andere maatstaven van toekomstige inflatie. Neem de zogeheten 5y-5y-forwards. Dat is eenvoudig gezegd het verschil tussen tienjarige rentes en de vijfjarige rentes.

Centrale bankiers gebruiken die maatstaf ook veel om erop te wijzen dat het beleid dat ze al jarenlang voeren, niet tot hoge inflatie in de toekomst zal leiden.

Het probleem is alleen dat de 5y-5y-forward-maatstaf alleen nuttig kan zijn als – dit is cruciaal – de markt waarop de rentes tot stand komen, volledig vrij is en de werking niet verstoord wordt.

Inflatieverzekering

Grootschalig opkopen van staatsobligaties en bedrijfsobligaties verstoort de markt natuurlijk enorm. 

Het komt erop neer dat centrale banken dit inflatiealarm saboteren en vervolgens zeggen "het inflatiealarm gaat niet af, ons beleid is niet gevaarlijk en we kunnen ermee doorgaan."

Dus er is wat voor te zeggen dat beleggers met het oog op middellange termijn beter kunnen overwegen een inflatieverzekering af te sluiten binnen hun beleggingsmix.

Niet voorkomen

Overigens is er aan de paper van de Fed-econoom Jeremy Rudd een positief aspect, namelijk dat de Fed de publicatie ervan niet voorkwam. Ik vermoed dat publicatie bij de ECB lastiger was geweest.

Ook als schrijft hij onder meer dat "de primaire rol van de mainstream, economische wetenschappen is een excuus te verschaffen voor crimineel onderdrukkende, onhoudbare en onrechtvaardige maatschappelijke orde."

Als mijn boek, waarin ik min of meer hetzelfde concludeer, ooit een Engelstalige editie krijgt, dan weet ik wie ik zal vragen het voorwoord te schrijven.