Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg.

Column

Fed houdt zich van de domme

Dat de huidige stijgende inflatie volgens de Fed een tijdelijk fenomeen is, baart monetair econoom Edin Mujagic grote zorgen. "Wat bij een tijdelijke inflatie een prima aanpak is, pakt juist verkeerd uit als de inflatie hardnekkiger is."

Als een beer je aanvalt, dan is doen alsof je dood bent het beste wat je kunt doen. Ofwel, wees afwezig. Doe alsof er niets aan de hand is. Hou je van de domme. Dat is ongeveer wat Jerome Powell, voorzitter van de Fed, deed tijdens de persconferentie na afloop van de vergadering van het rentecomité eerder deze week.

Op de vraag wanneer de Amerikaanse economie zonder steun zal kunnen, antwoordde hij namelijk met het volgende: “Ik begrijp de vraag niet.” Dat antwoord was veelzeggend, omdat het volgens mij aangeeft dat de Fed elk denkbaar antwoord op die vraag, hoe vaag ook, niet meer geloofwaardig acht nu de Amerikaanse economie krachtig herstelt (Powell zelf zei dat het herstel sterker is dan verwacht). Het grootste economische probleem lijkt nu dat de economie te snél zal groeien. Voortekenen dat de inflatiestijging wel eens níet tijdelijk kan zijn, nemen met de dag toe. In deze situatie is het inderdaad het beste je van de domme te houden en te doen alsof je de vraag niet begrijpt.

"Voortekenen dat de inflatiestijging wel eens níet tijdelijk kan zijn, nemen met de dag toe"

Al jarenlang geeft de Fed aan de monetaire koers pas te wijzigen als volledige werkgelegenheid is bereikt en de inflatie structureel naar 2 procent of iets meer is gestegen. Dat eerste is bij lange na niet het geval, maar de kans dat aan de tweede voorwaarde wel eens binnenkort voldaan kan worden, neemt zeker toe.

Hoezo tijdelijk hoge inflatie?

Een van de cruciale onderdelen van het Fed-verhaal als rechtvaardiging voor het voortzetten van het huidige beleid, is dat de recente stijging van de inflatie tijdelijk is. Ik vind het frappant dat de Fed tal van onzekerheden op allerlei gebieden spot, maar om een of andere reden erg zeker is dat de inflatiestijging van dit jaar tijdelijk zal zijn.

Ik vind die hoge mate van zekerheid over de tijdelijkheid van de inflatie ook om een andere reden frappant. Noem een grondstof, metaal of landbouwvariant, en de kans is groot dat de prijs ervan niet alleen aanmerkelijk hoger ligt dan eind vorig jaar of een jaar geleden, maar dat de prijs in jaren niet zo hoog is als nu, soms wel sinds 2010. De prijzen liggen in veel gevallen tientallen procenten hoger.

In een rapport meldt Bank of America dat het aantal keer dat het woord inflatie viel in gesprekken tussen topmensen van beursgenoteerde bedrijven en analisten is verdrievoudigd in vergelijking met vorige jaren.

De producentenprijsindex is inmiddels met ruim 4 procent op jaarbasis gestegen, ook al een stijging die we heel lang niet hebben gezien. Het zou zomaar kunnen dat bedrijven hun prijzen opschroeven om hun winstmarges te verdedigen.

Mislukt beleid

Dit alles baart mij zorgen. Centrale banken zoals de Fed of de Europese Centrale Bank, bagatelliseren de recent gestegen inflatie én de zeer waarschijnlijke stijging in de komende maanden met de opmerking dat het allemaal tijdelijk is. Reden? Vorig jaar was het jaar van de coronapandemie, dus van de sluiting van veel winkels en grote delen van de economie. Ofwel: prijzen anno 2021 vergelijken met die in 2020 is misleidend.

Maar stel nu dat dat oplopen van de geldontwaarding níet zo tijdelijk blijkt te zijn. Wat dan? Dat was een van de vragen aan Powell. Zijn antwoord droop van dedain. “Het is onwaarschijnlijk.". Hoogmoed, gij heeft een naam en een gezicht!

"Maar stel nu dat dat oplopen van de geldontwaarding níet zo tijdelijk blijkt te zijn. Wat dan?"

Wat wel met de dag onwaarschijnlijker wordt, is dat het beleid van de Fed zoden aan de dijk zal zetten. Als de aanpak sinds 2007 – 14 jaar geleden inmiddels – niet succesvol is geweest om de inflatie op te krikken, hoe kan de Fed zo’n mate van vertrouwen hebben dat meer van hetzelfde nu ineens wel zal werken!?

Monetaire exit nog ver weg

“We zullen ruim op tijd laten weten dat we gaan nadenken over wanneer de mate van de monetaire steun te reduceren”, aldus Powell. In de wetenschap dat het lang kan duren tussen zo’n aankondiging en het moment waarop de Fed daadwerkelijk in actie komt, is het moment waarop de bank het beleid minder ruim gaat maken nog zeer ver weg.

Dat Powell heel vaag was over een exit-strategie is eigenlijk veelzeggend. Het vertelt mij dat de economie en de markten alleen in de lucht blijven dankzij de Fed. Als dat daadwerkelijk het geval is, dan is de kans op een exitstrategie binnen vijf jaar heel klein.

Doen alsof je dood bent, is het advies als een beer je aanvalt. Tenminste, als het om een bruine beer of grizzly gaat. Komt een zwarte beer je achterna, dan is dit precies de verkeerde strategie. Ofwel, voordat je besluit hoe te reageren, moet je eerst weten welke beersoort op je afkomt. Hetzelfde geldt voor inflatie en de Fed: Wat bij een tijdelijke inflatie een prima aanpak is, pakt juist verkeerd uit als de inflatie hardnekkiger is.


Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder "Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen" en "Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816". Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.

China; opnieuw lieveling van beleggers?