De ECB heeft nog meer in petto

Wat zou een week zonder een toespraak van of een interview met een centrale bankier zijn? Onlangs las ik een interview met Philip Lane, bestuurslid van de ECB en hoofdeconoom van de bank.

Het was, laat ik zeggen, een verzameling van nogal opmerkelijke uitspraken, zoals vaak het geval is bij de ECB-ers. En zoals zo vaak, was er ook nu één woord dat alles verwoordde.

Op de vraag welke opties de centrale bank heeft het beleid  - indien nodig met instrumenten zoals aandelenopkoop - nog ruimer te maken, antwoordde Lane dat “de ECB excellente monetaire economen in dienst heeft, dus alles wordt goed overwogen.”

Meer hulp achter de hand

Hij zei daarna dat “die optie nog niet in onze gereedschapskist te vinden zijn. Ons actieve instrumentarium is een combinatie van kortetermijnrente, opkopen van obligaties en speciale leningen voor banken.”

Alles wordt overwogen. Nog niet in de gereedschapskist. Ons actieve instrumentarium. Lees deze woorden nog eens maar leg de nadruk nu op alles, nog en actieve en het is niet lastig te interpreteren dat de ECB nog meer bizar ruim beleid in petto heeft.

De bank overweegt alles en dat wat ze overweegt zit nóg niet in de gereedschapskist. Wat u zonder al te veel moeite kunt lezen als "maar dat komt er nog wel in."

Niets te zoeken

Zeker als Lane het heeft over het actieve instrumentarium - er is dus ook een inactieve deel, dat "alles" dus. En dat inactieve deel wordt wel actief, onthult het woordje "nog." Goed luisteren als een centrale bankier spreekt, waarbij ik vooral oplet op wat hij/zij juist niet zegt.

We blijven bij Lane. De vragensteller vroeg welke opties de bank nog meer heeft en noemde specifiek aandelenopkoop. Lane kon heel simpel zeggen dat aandelen opkopen niet aan de orde is. Een centrale bank heeft op die markt niets te zoeken.

Maar dat deed hij niet. En dat was nog niet alles wat opmerkelijk was aan het interview. “Het is duidelijk dat we onze besluiten duidelijk en simpel moeten uitleggen,” aldus Lane.

Erger maken

De vragensteller greep zijn kans en vroeg hem uit te leggen waarom de 0% rente goed is voor Europeanen. De lage rente is een mondiaal fenomeen, zei Lane, die zo elke verantwoordelijkheid van de ECB aan de kant schoof.

Het is alsof ik 150 kilometer per uur over de A1 zou rijden en enkele weken later bij de rechter als verdediging zou aanvoeren dat het een landelijk fenomeen is dat automobilisten te snel rijden.

“Zou het helpen als we nu de rente zouden verhogen? Nee, het zou de situatie alleen maar erger maken doordat we dan te maken krijgen met lagere groei en hogere werkloosheid.”

Een keer omhoog

Hier bedient Lane zich van een sluwe, doch gluiperige misleidende argumentatie. Best vreemd voor iemand die een minuut daarvoor nog zei dat duidelijke communicatie belangrijk is. Waarom sluw en gluiperig? Omdat werkelijk niemand zegt dat de ECB de rente moet verhogen.

De echte vragen zijn waarom de bank dat niet eerder deed, toen het economisch goed ging, in 2015, 2016 en 2017 bijvoorbeeld. En ook: Het gaat niet om rente nu verhogen, maar om duidelijk maken dat de rente in de toekomst een keer omhoog zal gaan.

Dat onderschrijven staat bij de ECB gelijk aan vloeken in de kerk echter. Mensen willen meer sparen, aldus Lane. Omdat de behoefte aan geld voor investeren wereldwijd laag is, leidt dat tot lage rentes. Dat mensen meer willen sparen, is ontegenzeggelijk waar.

Angst voor de toekomst

Onlangs nog berichtte DNB dat de Nederlander meer spaart, ondanks de economische problemen. De vraag voor Lane had dus moeten zijn om uit te leggen waarom mensen, ook anno 2021, méér willen sparen ondanks de negatieve reële rente.

Als u het mij vraagt: Omdat ze bang zijn voor de toekomst. En waarom zijn ze bang? Omdat de ECB blijft hameren op risico’s en pertinent weigert een beetje optimistischer te worden over de toekomst, hoewel daar voldoende redenen voor zijn.

We zijn niet doof, blind of dom. Wanneer ze zien dat de bank ook in goede economische tijden de rente op 0% houdt, dan denken ze snel dat er dan meer aan de hand is. En dan leggen ze extra geld opzij. 

Oorzaak probleem

Zo zorgt de ECB dus voor lage groei, continu recessiegevaar en voor de bank een te lage inflatie. De ECB is eerder de oorzaak van het probleem, dan een instelling die het probleem kan oplossen.

En als Lane vervolgens op de vraag of het niet dankzij de ECB zo is dat veel eurolanden torenhoge schulden met zich kunnen torsen, doodleuk zegt dat in het afgelopen jaar het verhogen van de EU-begroting en de komst van het herstelfonds belangrijker waren.

Ehh, dat maakt die staatsschulden niet dragelijker en hoe zit het met de tien jaar ervoor? Lane doet alsof de wereld is ontstaan in januari 2020! De reden waarom de rentes laag zijn, is volgens Lane dat de inflatie te laag is. Niet alleen in de eurozone, maar ook de VS en in het VK.

Voodoo van Lane

Daarom moet het monetaire beleid zeer ruim zijn. De centrale banken daar voeren hetzelfde beleid als de ECB. De lage inflatie kan juist het gevolg van dat beleid zijn. Richting het einde van het interview las ik het mooiste voorbeeld van linguïstische acrobatiek, om niet te zeggen voodoo, van Lane.

Inwoners van de eurozone ervaren dat de werkelijke inflatie hoger is dan wat officiële cijfers laten zien, hoe kijkt Lane daar tegenaan? “Het feit dat mensen in de eurozone de inflatie op verschillende manieren ervaren, wijst erop dat de prijzen overal stabiel zijn," zei hij. 

Sprakeloos, werd ik ervan. Dat het vertrouwen in de ECB daalt, is zorgwekkend, zei Lane ook nog. Daarom moet de bank beleid beter uitleggen zodat de Europeanen de instelling meer zullen vertrouwen.

Nieuwe jaartelling

Het is lastig iemand te vertrouwen die jokt, toch? Dit is een bevestiging dat beleggers eerder rekening moeten houden met een ECB die aandelen zal opkopen, dan het afbouwen van het opkopen van staatsobligaties.

En over renteverhogingen. Mijn FC Emmen wordt nog eerder kampioen dit jaar. Was geschreven in jaar een na ECB, de nieuwe jaartelling volgens Lane.